
🔹️ امام خامنهای(رضواناللهعلیه):«تاریخ، درس و گنجینهی اطلاعات ما از گذشتهی بشریت است، سرگذشت ماست. مگر میشود نسبت به تاریخ بیاعتنا بود؟»
🖋️ علیرضا رحمانیزاده؛ نویسنده
🔸 تاریخچهی مذاکرات جمهوریاسلامی ایران و رژیم تروریستی آمریکا قدمتی در حدود عمر بابرکت جمهوریاسلامی ایران دارد؛ ۴۶ سال.
🔸 ۱۳۵۸: شرکت در جشن سالگرد انقلاب الجزایر، ملاقات و مذاکرهای محرمانه، آقای بازرگان نخستوزیر دولت موقت و زبینگو برژینسکی مشاور امنیتی رئیسجمهور امریکا در آبان ماه ۱۳۵۸ و البته قبل از این دیدار ابراهیم یزدی وزیر خارجه دولت موقت هم با وزیر خارجه امریکا دیدار و گفتگویی داشتند. این مذاکرات با انتشار اخبار توسط رسانهها به اطلاع مردم رسید، یعنی تصمیمی برای اطلاعرسانی نبوده اما پس از مطرح شدن توسط رسانهها، دو طرف آن را تأیید کردند. طرف ایرانی هدف مذاکرات را بازگشت شاه به ایران بیان کردند.
🔸 ۱۳۶۵: ماجرای ایران گِیت یا مکفارلین، ۷ سال پس از مذاکرات کوتاه و محرمانهی قبلی یعنی در سال ۱۳۶۵، مشاور امنیت ملی امریکا جیمز مکفارلین با یک فروند هواپیمای حامل تسلیحات جنگی به ایران آمد، در این جریان به دستور حضرت امام (ره) هیچ یک از مسئولین عالیرتبه به ملاقات با او نرفتند و آنها پس از ۴ روز معطلی بازگشتند. مذاکرات مکفارلین حول محور خرید تسلیحات و پرداخت پول در قبال آن بود، به فرمودهی امام شهیدمان که در آن زمان ریاستجمهوری را بر عهده داشتند. اما طرف آمریکایی این مذاکرات و خرید سلاح را با عنوان مذاکره برای آزادسازی گروگانهای امریکایی در لبنان مطرح کردند که ایران واسط آن شده بود. به هر ترتیب حضرت امام خمینی(ره) با رسانهای کردن این رسوایی و افشای دروغ امریکاییها و محل ندادن به آنها، وجههی پوشالی امریکا را بار دیگر تخریب و تنبیه کردند. اثر رسانهای شدن این ماجرا باعث توجه تمام رسانههای امریکا در این خصوص شد. هرچند این ماجرا در ایران هم آثاری برجای گذاشت که در این مقال نمیگنجد. نام حسن روحانی بعنوان یکی از مسئولین این مذاکرات درکنار افراد دیگری آمده است.
🔸 ۱۳۶۹: دور بعدی مذاکرات تقریباً محرمانه با امریکا باز مربوط میشود به سال ۱۳۶۹ و دولت مرحوم هاشمیرفسنجانی. این همکاری با درخواست جرج بوش پدر رئیسجمهور آمریکا با ارسال پیام «حسننیت، حسن نیت به دنبال دارد» آغاز شد. مرحوم هاشمیرفسنجانی هم بر این باور بود که «حسننیت در برابر حسننیت». انتظار رفسنجانی این بود که در مقابل اقدام ایران در آزادی گروگانهای آمریکا در لبنان داراییهای بلوکهشده ایران آزاد شود؛ وی پیشنهاد کرد در صورتی که آمریکاییها فقط ۱۰ درصد داراییهای ایران را آزاد کنند و غرامت هواپیمای مسافری را که توسط آمریکاییها سرنگون شد به قربانیان بپردازند، فرآیند آزادسازی گروگانها شروع خواهد شد. بالاخره با تعهد آمریکا و همکاری ایران، گروگانهای آمریکایی اردیبهشت ۱۳۶۹ آزاد شدند و نقش ایران در آزادسازی آنها در رسانههای بینالمللی پررنگ شد. در قبال حسننیت آقای هاشمیرفسنجانی هیچ یک از تعهدات آمریکا صورت نپذیرفت بلکه پروندهی شکایتی هم برای آقای هاشمیرفسنجانی باز شد.
🔸 در ادامهی حسننیت مقامات دولتی ایران در برابر امریکا، دولت سیدمحمد خاتمی در قضیه حمله دولت کلینتون به افغانستان و طالبان نیز نقش داشت. علیرغم اینکه امام شهید(ره) مخالفت خودشان را با این همکاری اعلام فرموده بودند. این مذاکرات و همکاریها نیز به صورت محرمانه پیش رفت و پس از مدتی از رسانهها اخباری درز پیدا کرد و رفتهرفته ماجرا روشن شد. گویا نقش ایران در حوزه کمک اطلاعاتی پررنگ و قابلتوجه بوده است. اما باز هم حسننیت با شیطان بزرگ نتیجهای نداشت به غیر از آنکه رئیسجمهور وقت امریکا یعنی بوش پسر در سخنرانی سالانهاش ایران را محور شرارت خواند!
🔸 در این سالها مذاکرات و گفتگوهایی جستهگریخته صورت گرفت که چندان رسانهای و مطرح نشدند.
🔸 اما از سال ۱۳۸۲ بود که جمهوریاسلامی ایران وارد دور جدیدی از سلسله مذاکرات شد. مذاکرات پیرامون موضوع برنامهی هستهای ایران!
🔸 با درز اطلاعاتی درخصوص سایتهای اراک، نطنز و اصفهان در سال ۱۳۸۱ برنامهی هستهای ایران محل تمرکز رسانهها و مقامات کشورهای دنیا شد.
🔸 ۱۳۸۲: سال ۱۳۸۲ اولین دور مذاکرات هستهای ایران در کاخ سعدآباد با وزاری خارجه انگلیس، فرانسه و آلمان برگزار شد. حسن روحانی (دبیر شعام) و محمدجواد ظریف (سفیر ایران در سازمان ملل) طرفهای ایرانی بودند. نتیجهی مذاکرات محسوس بود، تعلیق غنیسازی جمهوریاسلامی ایران.
🔸 ۱۳۸۲ تا ۱۳۸۴: دور بعد در بروکسل برگزار شد، نمایندگان کشورهای انگلیس، فرانسه و آلمان بهعلاوهی مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و در مقابل حسن روحانی و تیم مذاکرهکننده. این دور مذاکرات حدود ۲ سال طول کشید از سال ۱۳۸۲ تا ۱۳۸۴ و نتیجهی آن باز هم محسوس بود، تعلیق ساخت و آزمایش سانتریفیوژهای پیشرفته توسط جمهوریاسلامی ایران. در نهایت مذاکرات به بنبست رسیدند.
🔸 ۱۳۸۵: دور بعدی مذاکرات در دولت محمود احمدینژاد و از سال ۱۳۸۵ در ژنو آغاز شد. از ایران شهید علی لاریجانی، دکتر سعید جلیلی و محمدجواد ظریف حضور داشتند و در طرف دیگر گروه موسوم به ۱+۵ (انگلیس، فرانسه، امریکا، چین، روسیه و آلمان). در این مذاکرات صرفاً پایههای توافقات بعدی گذاشته شد.
🔸 ۱۳۹۱: بعد از این مذاکرات که در ژنو برگزار شد، ۴ دور دیگر مذاکرات در شهرهای استانبول، بغداد، مسکو و الماتی تا سال ۱۳۹۱ انجام شد. در تمام این مذاکرات، دکتر سعید جلیلی از طرف جمهوریاسلامی ایران حاضر بود و در طرف مقابل کاترین اشتون و نمایندگان ۱+۵ حضور داشتند. در این مذاکرات هم نتیجهی بدست آمده محسوس بود. به رسمیت شناخته شدن غنیسازی ایران، رشد و پیشرفت چشمگیر صنعت صلح آمیز هستهای در ایران. طرفهای مقابل در قبال حقوق حقهی ایران حتی انعطاف به خرج ندادند.
🔸️ از طرفی دکتر صالحی در بهار سال ۱۳۹۱ مذاکرات محرمانهای را در مسقط آغاز کردند که در دور صورت گرفت، بهار ۹۱ و اسفند ماه همان سال. به گفتهی ایشان به رسمیت شناخته شدن غنیسازی جمهوریاسلامی ایران در این مذاکرات صورت گرفته است.
🔸️ ۱۳۹۲: بعد از این تاریخچهی پربار به مذاکرات دولت حسن روحانی و برجام خواهیم رسید. عدهای بر این باورند که رسانهها باعث برجام شدند! چطور؟ این عده معتقدند که حسن روحانی بدنبال مذاکرات این چنینی نبود اما در جریان مناظرات انتخاباتی در سال ۱۳۹۲ و در قبال حرفها و تجربیات دکتر سعید جلیلی از مذاکرات با امریکا و اروپا و عدم راهگشا بودن مذاکره با این کشورها، مدعی شدند که مذاکره میشود و نتیجه هم خواهد داشت اما شما (دکتر جلیلی) بلد آن نیستید و ما (حسن روحانی و دولتش) میتوانیم و از آنجا بود که با این ادعا و انتشار آن در رسانهها روند تبلیغاتی و نشستهای حسن روحانی رنگ و بوی مذاکره را بیش از پیش به خود گرفت.
🔸 به هر ترتیب مذاکرات ایران و ۱+۵ مجدداً از سر گرفته شد و در لوزان اولین دور رسمی برگزار شد. ظریف، صالحی و عراقچی طرف ایرانی و جان کری، مونیز (وزیر انرژی امریکا)، موگرینی و وزرای خارجه ۱+۵ طرف مقابل بودند. در این دور تفاهمنامه لوزان که پایهی توافق برجام بود، شکل گرفت.
🔸 ۱۳۹۴ تا ۱۴۰۴: در مذاکرات وین توافق برجام با تمام عیوب و نقصها و مشکلاتش پذیرفته و شکل گرفت. ۲۳ تیر ماه ۱۳۹۴ توافقی ده ساله با لایههای عمیقی از نقصها و ضررها به نفع طرف امریکایی شکل گرفت. برجام یک سند بود و در این سند پیوستهایی قید شده بود از جمله قطعنامه ۲۲۳۱. برجام هم برای طرف امریکایی تا ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۷ مفید بود و عملاً تمام خواستههای امریکا را نقد کرده بود فلذا ترامپ دیگر ضرورتی بر ماندن در آن توافق نمیدانست، پس آن را با امضایی باطل کرد. و این توافق تا شهریور ماه سال ۱۴۰۴ هم دامنگیر کشور ما بود. اما لایههایی عمیق در این توافقنامه بود که باید به آن با دقت و کنکاش بیشتری بپردازیم. در این مسیر رسانهها کمک حال ما هستند، چرا؟ چون رسانهها مسئول ضبط ادعاها و حرفها هستند، رسانهها گوش تیز دارند و قلمی ماندگار، ثبت و ضبط کردهاند و ما هم قصد داریم از دوباره آن تجربیات را بازخوانی کنیم.
#تاریخ_انقلاب_اسلامی
#مذاکره