
🔹 «کارخنده» هدف تکریم کارگران و توجه به اقتصاد مولد را دنبال میکند.
🔹 گفتوگو با علیرضا محمدبیگی؛ تهیهکننده و کارگردان برنامه کارخنده
🖋️ نیره رضاییمطلق
🔸 تصویر کارگر در ذهن ما بیانگر فردی تلاشگر است که با تکیه بر تخصصش نقش مهمی در اقتصاد و صنعت کشور ایفا میکند. با این نگاه برنامههای مختلفی با هدف توجه و ارج نهادن به مقام کارگر و قدردانی از تلاشهای این قشر سختکوش و اثرگذار جامعه تولید شده است که معمولترین آنها مستندهایی است که در کارخانهها و با حضور کارگران، میکوشند تلاش این افراد را در مسیر شکوفایی صنعت، کشاورزی، اقتصاد، عمران و آبادانی ایران به نمایش بگذارند. اما برنامه «کارخنده» با هدف معرفی کارآفرینهای کشور و پرداخت ویژه به تولید، این تلاش را بهگونهای دیگر روی آنتن به نمایش میگذارد. «کارخنده» در قالب رئالیتیشو و با نگاهی آمیخته به طنز به کارخانهها میرود و مستند-مسابقهای را اجرا میکند که در جامعه کارگری اتفاقی نو و دیدنی است. این برنامه که در گروه اقتصاد شبکه یک سیما شکل گرفته است.
🔹 نگاه دغدغهمند به کارگران
🔸 علیرضا محمدبیگی با بیان اینکه جای این برنامه در جامعه کارگری خالی بود، به شکل گرفتن این برنامه اشاره کرد و گفت: طرح اولیه این برنامه مبتنی بر مسابقه و سرگرمی بود؛ اما با تجربهای که در تولید مستند داشتم و با برنامه «کارا» که محوریتش دعوت از کارآفرینان و کارگران موفق بود و از آنجا که این جامعه را میشناختم؛ به مدیر گروه اقتصاد شبکه پیشنهاد سرگرمی و مسابقه در قالب رئالیتیشو را دادم که پذیرفته شد و فصل دوم آن با ترکیبی متفاوت با قبل شکل گرفت.
🔸 وی افزود: در این فصل با نگاه به فضای کار و کارگری، در قالب رئالیتیشو، نگاه ویژهای به خط تولید و تولید کالای ایران داریم و این مسیر از زبان کارگران منعکس میشود.
🔸 این تهیهکننده درباره محتوای برنامه گفت: برای هر قسمت یک پیشتولید داریم. پس از انتخاب کارخانه و هماهنگی با مدیران و کارگران، گروه تولید برنامه راهی کارخانه میشود و بخشهای مختلف برنامه، از جمله مسابقات و بازیها را ضبط میکنیم این در حالی است که همزمان خط تولید کارخانه هم مشغول به فعالیت است.
🔸 محمدبیگی در خصوص مسابقات این برنامه توضیح داد: برنامه تلفیقی از کار و خنده است و دو مسابقه مهم در آن جریان دارد مسابقه فنی-مهارتی با اجرای اردشیر منظم و متناسب با فعالیت کارخانه برگزار میشود؛ یعنی مهارت کارگران را در مسئولیتی که بر عهده دارند، میسنجیم و داور هم از میان خود کارگران انتخاب میشود. در هر قسمت به تناسب کاری که در کارخانه انجام داده میشود، مسابقه متفاوت و مخصوص خودش را داریم مثلاً در کارخانه قطعهسازی خودرو، کارگران باید بتوانند جعبهفرمان خودرو را طبق قانون خودشان در یک دقیقه جمع کنند یا در بخشی از یک کارخانه، مهارت کارگران در جوشکاری ارزیابی میشود. وی افزود: بخش دوم مسابقه، همراه با شوخی و خنده بر عهده سامان گوران است و وجه سرگرمی برنامه را تأمین میکند. در این بخش، بازیهای مختلفی مثل پانتومیم، تقلید صدا، طنابکشی، فوتبالدستی دارت آوازخوانی و... را برگزار میکنیم.
🔸 کارگردان «کارخنده» در خصوص بخشهای دیگر برنامه عنوان کرد: بخش نمایشی را با بازی اردشیر منظم و با حضور سامان گوران طراحی کردهایم. هدف این بخش تأکید بر استفاده از کالای ایرانی است. این دو نفر را در نقش مثبت و نقش خاکستری مقابل هم میگذاریم و گوران در کسوت دلال، واسطه و آدم اشتباه ماجرا بر بسته شدن این کارخانه و خرید محصولات خارجی تأکید میکند؛ اما در نهایت، با صحبتهای اردشیر منظم متقاعد و به ارزش و کیفیت محصول ایرانی واقف میشود. محمد بیگی با اشاره به معرفی کارگران اثرگذار و موفق در این برنامه اظهار کرد: بدیهی است که ما با تعداد زیادی از کارگران متخصص، نخبه، مخترع و کارآفرین آشنا میشویم. معرفی کارگران ورزشکار، شاعر، نویسنده، مدالآور ورزشی یا کارگرانی که در خط تولید کارخانه دست به نوآوری زدهاند، در همین راستاست. در هر کارخانه میتوان با ویژگیهایی که کارگران دارند، داستان مناسبی را رقم زد. از کارگرهایی که چند نسل در آن کارخانه کار کردهاند تا جوانترین و مسنترین کارگر و دیگر ویژگیهایی که میتواند برای مخاطب جذاب باشد، موضوعات این قسمت خواهند بود.
🔸 وی یادآور شد: نگاه ما به کارگران در کارخانه همراه با دغدغهمندی است. سعی میکنیم در گفتوگو با آنها، نیازها، خواستهها و افق آیندهشان را دریابیم و به نوعی صدای آنان را بشنویم.
🔸 تهیهکننده «کارخنده» در خصوص طرح درختکاری در کارخانه متذکر شد: درخت نماد سرسبزی و زنده بودن، کار، تلاش و استواری و به منزله رشد و تولید در اقتصاد کشور است. از این رو، در پایان هر برنامه به رسم یادگار و اهمیت حفظ محیطزیست یک اصله نهال در حیاط کارخانه کاشته میشود.
🔸 محمدبیگی با اشاره به شیوه انتخاب کارخانهها توضیح داد: گروه پژوهش برنامه برای انتخاب کارخانهها و شرکتها، معیارهایی مانند ویژگی و اهمیت خط تولید، تعداد نفراتی که در آنجا مشغولاند و مهمتر از همه، بهرهوری و تأثیرشان را در اقتصاد کشور مدنظر دارند. بزرگ و کوچک بودن کارخانه یا واحد صنعتی برای ما چندان اهمیتی ندارد؛ مهم، به تصویر کشیدن خط تولید است.
🔸 وی یادآور شد: اتفاقاً ما از مجموعههای کوچک صنعتی بیشتر استقبال میکنیم تا هم به معرفی و حمایت از آنها کمک کرده باشیم هم فضا را برای ترغیب صاحبان سرمایه برای کارگاههای خرد فراهم کرده باشیم.
🔸 این تهیهکننده خاطرنشان کرد: توجه ویژهای به شهرستانها داریم. بدیهی است که بسیاری از واحدهای صنعتی خارج از پایتخت یا در اطراف شهرکهای صنعتی قرار دارند. مجموعههای صنعتی اطراف استانهای بزرگ و شهرستانهای مختلف میزبان این برنامه بودند و ما علاوه بر نگاه اقتصادی، با معرفی آن منطقه، به جنبههای محیطزیستی و گردشگری منطقه هم توجه کردیم.
🔸 محمدبیگی تصریح کرد: «کارخنده» برنامهای برای شاد کردن دل کارگران است؛ اما در اصل، ما با این برنامه به سراغ دغدغههای کارآفرینان و کارگران میرویم. با نمایش خط تولید زحمات آنان را به تصویر میکشیم و در این میان، درخواستهای آنان را از مسئولان بیان میکنیم تا به سهم خودمان از صنعتگران کشورمان حمایت کرده باشیم.
🔸 وی خاطرنشان کرد: قهرمانان «کارخنده» کارگران و جامعه کارگریاند. ما به دنبال ارج نهادن به مقام کارگران هستیم که سربازان خط مقدم جبهه تولید و توسعه کشورند.
🔸 اردشیر منظم را با صداپیشگی در کارتونهای «فوتبالیستها»، «سفرهای میتیکومان»، «لوک خوششانس» و دهها کارتون دیدنی به یاد میآوریم. او علاوه بر بازیگری، در بسیاری از برنامههای طنز رادیو، از جمله «جمعه ایرانی» حضور داشته است. هنرمند شناخته رادیو و تلویزیون که از فصل اول در برنامه «کارخنده» حضور داشته توانسته است با این برنامه فضای کارخانهها و احوال کارگران را به شکل متفاوتی روی آنتن ببرد.
🔸 وی مهمترین هدف برنامه را در مفهوم کار و ارج گذاشتن به جایگاه کارگران دانست و گفت: رسانه باید کارگران را به شکل شریف و محترمانه به تصویر بکشد و آنان را در مقام نیروی فعال اقتصادی مؤثر در جامعه معرفی کند. من نیز تلاش کردهام ارزش و شخصیت این طبقه را ارج بگذارم و با احترام از تلاش و تخصصشان بگویم.
🔸 منظم بر این باور است که ذهنیت ما از کارگر ایرانی با دیدگاه کشورهای صنعتی درباره نیروی انسانی شاغل در کارخانهشان متفاوت است. وی تصریح کرد: توسعهیافتگی یک کشور اگر به دهها ویژگی و دلیل مربوط شود، حتماً یکی از آنها نگاه جامعه به کارگرانش است نگاهی مبتنی بر احترام و قدردانی از اینکه این فرد در توسعه کشور سهیم است، به آن کارگر تشخص میبخشد و او از اینکه کارگر یک خط تولید است، به خودش افتخار میکند. این در حالی است که در ایران، تصویر ما از کارگر، فردی مظلوم، زحمتکش و کمدرآمد است.
🔸 بازیگر رادیویی «کوی نشاط» تأکید کرد: رسانه باید این تصویر را تغییر دهد تا خود کارگران با اعتمادبهنفس از این استعداد و قابلیتهایشان دفاع کنند.
🔸 منظم در خصوص تولید برنامههای اقتصادی عنوان کرد: تصویری که ما از یک واحد صنعتی ارائه میدهیم و تأکیدی که بر نحوه زیست و رفتار کارگران داریم، میتواند برای مخاطب تعیینکننده باشد. وقتی در یک کارخانه تولید مس یا فولاد، دوربین فقط روی کوره با مواد مذاب متمرکز است و فرایند تولید مغفول میماند، مخاطب نیز تصویری از تلاش متخصصان این صنعت و سختی کار کارگران در ذهنش نقش نمیبندد.
🔸 وی افزود: من در مقام مجری تلاش کردم وجه شایستهای از زحمات و اثرگذاری بالای کارگران را به نمایش بگذارم. تکریم کارگران و شخصیت بخشی به آنها و برجسته کردن ارزش کارشان، از جمله مواردی است که در ارتباط با کارگران همواره از نظر دور نداشتهام.
🔸 این مجری در خصوص برنامه«کارخنده» گفت: شاید معرفی یک صنعت، روند تولید و اهتمام کارگران برای رونق و تولید مهمترین هدف این برنامه باشد؛ اما در این میان، تصویری که از کارگر ارائه میدهیم، مبتنی بر تلاش او و اهمیت حضورش در آن واحد صنعتی است.
🔸 منظم تصریح کرد: زبان طنز راهکاری خاص برای بیان موضوعات مختلف، خصوصاً در فضاهای صنعتی است تا کارگران با لبخندی بر لب، از تخصص و تلاششان برای تولید در کشور بگویند.
📝 هفتهنامه صداوسیما، شماره ۱۴۷۸، سال ۱۴۰۴
#برنامه_سازی