
🔹 گفتوگو با مصطفی فارویی، مدیرکل طراحی راهبردی مرکز طرح، برنامه و بودجه صداوسیما
🔸 پنج سال پس از آغاز مسیر تحول در رسانه ملی، ارزیابیها نشان میدهد ریلگذاریهای اولیه برای حرکت به سمت آرمانهای انقلاب تا حد زیادی محقق شده است.
🔸 مصطفی فارویی، مدیرکل طراحی راهبردی مرکز طرح، برنامه و بودجه صداوسیما با تأکید بر اینکه اکنون ادبیات عدالتگستری و روایت پیشرفت در بدنه سازمان نهادینه شده، از ضرورت عبور از گزارشهای آماری به سمت جریانسازی واقعی سخن میگوید. او معتقد است فصل جدید تحول باید بر مخاطبمحوری، بازآرایی ساختارهای اجرایی و چهرهسازی از قهرمانان ملی تمرکز کند؛ تغییراتی که به زعم وی، شرط لازم برای همگامی با جایگاه ایران بهعنوان یک قدرت جهانی و پاسخ به ذائقه تغییریافته مخاطبان است.
🔸 مصطفی فارویی، مدیرکل طراحی راهبردی مرکز طرح، برنامه و بودجه صداوسیما، سند تحول را بهمثابه تغییر ریل سازمان در جهت هماهنگی با آرمانهای انقلاب اسلامی دانست و دراینباره توضیح داد: این تغییر مسیر تا حد قابلتوجهی محقق شده است. امروز ادبیات سند تحول شامل مفاهیمی چون عدالتگستری، عدالت رسانهای و روایت پیشرفت، برای بدنه رسانه ملی از مدیران تا مجریان کاملاً ملموس شده و حتی نگاه بیرونی نیز این تغییر رویکرد را تأیید میکند.
🔸 وی افزود: در حال حاضر، سازمان قادر است عملکرد خود را بهصورت دقیق و عددی در حوزههای مختلف رادیویی، تلویزیونی و فضای مجازی ارائه دهد که وجود سامانههایی نظیر سپهر و خروجیهای نمایشگاه «روایت تحول» گواه این قابلیت پایش است. با این حال، نباید صرفاً به گزارشسازی بسنده کرد، چراکه هدف اصلی، جریانسازی است.
🔹 مخاطبمحوری؛ سنگبنای تحول سازمانی
🔸 فارویی سند تحول را نه یک کتابچه راهنما برای اجرای دستورالعملها، بلکه یک باور درونی و آرمان سازمانی دانست که باید در تمام سطوح مدیریت نهادینه شود و گفت: مخاطبمحوری کلید اصلی موفقیت در مسیر تحول است و تجربههایی نظیر پویشهای آزادسازی زندانیان یا حمایت از رانندگان، نیاز به طراحی محتوا متناسب با نیاز اقشار مختلف دارد. اگرچه تغییر ریل اصلی رخ داده است، اما همچنان باید با نظرسنجیهای دقیق علمی بررسی کرد که آیا این تحول به باوری قلبی در بدنه سازمان تبدیل شده و آیا مخاطبان نیز آن را در جهت منافع و آرمانهای خود در زندگی و محتوای رسانه بهطور کامل احساس کردهاند یا خیر.
🔸 وی در مورد لزوم بازنگری و بازپیرایی سند تحول پس از پنج سال تلاش برای اجراییسازی آن نیز گفت: برخی از موارد مهمی که در حکم رئیس سازمان مورد تأکید قرار گرفته، به اندازه کافی در سند تحول تأکید نشده است. برای مثال، مسئله قرارگاهی و ساختارهای مربوط به آن، همچنین برخی مأموریتهای مهم دیگر، نیازمند توجه بیشتری هستند. نکته دوم، موضوع ارتقای نیروی انسانی است.
🔸 مدیرکل طراحی راهبردی مرکز طرح، برنامه و بودجه در ادامه گفت: بااینحال، به نظر من همچنان در برخی بخشها جای کار وجود دارد. بهخصوص در حوزه توجه به منویات رهبر انقلاب، به نظر من باید کار بیشتری انجام شود. ما اکنون مجموعهای را در حوزه راهبردی و برنامهریزی آماده کردهایم که در آن، تمام فرمایشات و تأکیدات رهبر شهید انقلاب را جمعآوری کردهایم تا دقیقتر مشخص شود که انتظار از سازمان چیست. به نظر من، این موضوع باید در ادامه مسیر سند تحول موردتوجه بیشتری قرار گیرد. نکته دوم، سازوکار اجرای سند تحول است. اگر بخواهیم سند تحول را بررسی کنیم، باید دستکم سه بخش محتوا، سازوکار و مخاطب را از هم تفکیک کنیم.
🔸 فارویی ادامه داد: به نظر من، در حوزه محتوا تا حد زیادی صحبت شده و اقدامات مختلفی نیز صورت گرفته است، اما در حوزه سازوکار هنوز نیازمند ارتقا هستیم. سند تحول از نظر سازوکار اجرایی باید تقویت شود. البته در همین پنج سال نیز بازآرایی سند تحول انجام شده است، اما به نظر من این بازآرایی باید گستردهتر و دقیقتر باشد. نکته دیگری که روی آن تأکید دارم، مخاطب است. ما درباره هویتمحوری، عدالتگستری، روایت پیشرفت و موضوعات مختلف صحبت میکنیم، اما مخاطبمحوری باید در سند تحول جایگاه پررنگتری پیدا کند.
🔸 وی با بیان اینکه هر رسانهای بهطور کلی از سه محور اصلی پیام، مخاطب و خود رسانه برخوردار است، گفت: به نظر من، در سند تحول به اندازهای که باید روی مخاطب تمرکز نکردهایم. اگر قرار باشد سند تحول بازنگری شود، لازم است بحث مخاطب و توجه به خود مخاطب، در ادبیات سند جایگاه بسیار پررنگتری پیدا کند. ما باید دقیقاً بدانیم برای چه کسی برنامه میسازیم، چه نیازی از مخاطب را پاسخ میدهیم و چگونه میتوانیم مخاطب را درگیر و همراه کنیم.
🔸 مدیرکل طراحی راهبردی مرکز طرح، برنامه و بودجه ادامه داد: در این دوره، برای موضوعات مهمی که در سند تحول آمده است، مدیریتهایی نیز تعریف شدهاند. این گروهها زیرمجموعه ساختار ادارهکل طراحی راهبردی هستند. این ادارهکل دبیرخانه ستاد دیگری به اسم ستاد تحول به ریاست وحید جلیلی است؛ بنابراین، گروههای تخصصی یک ساختار دبیرخانهای و تخصصی برای پیگیری امور هستند.
🔸 فارویی تأکید کرد: در ستاد تحول نیز گروهی از افراد صاحبفکر و متخصص شناسایی شدهاند که بهعنوان اتاق فکر تخصصی در موضوعات مختلف فعالیت میکنند. برای مثال، اتاق فکر رسانه ملی در موضوع روایت پیشرفت یا سبک زندگی یا زن انقلابی و… فعال است. تلاش شده است از افرادی استفاده شود که واقعاً جزو سرآمدان و صاحبنظران در حوزه تخصصی خود در کشور هستند. حتی اگر فردی امکان حضور مستمر در سازمان را نداشته باشد، تلاش میشود از ظرفیت آنها استفاده شود.
🔸 وی متذکر شد: درواقع یکی از کارهایی که در مدیریت گروههای تخصصی انجام میدهیم ارتباط با دبیران کارگروههاست و در جلسات مختلف، دبیران کارگروهان نیز شرکت میکنند. دبیران و مدیران با یکدیگر هماهنگ هستند. دبیران کارگروهها باید آنچه طرح و برنامه دنبال میکند را تأیید کنند و اعمال نظر و هویت مشخصی داشته باشند.
🔸 مدیرکل طراحی راهبردی در مورد فرایند تصمیمگیری برای روی آنتن رفتن خروجی تصمیمات مدیران و دبیران کارگروههای تحول نیز توضیح داد: ما تلاش میکنیم برنامههایی که روی آنتن میرود خارج از ریل سند تحول نباشند. البته در حوزه بودجهریزی تحولی هنوز عقب هستیم و بخشهای مهمی از موضوع محقق نشده است. امسال به دلایل شرایط جنگی، در اتصال بودجه به محتوا چالش داشتیم. ادارهکل طراحی راهبردی بهعنوان دبیرخانه ستاد تحول، دبیرخانه جهاد تبیین، دبیرخانه قرارگاه مواسات، دبیرخانه شوراهای عالی سازمان و… مصوبات و سیاستهای محتوایی رسانه ملی را ابلاغ میکند و برای اجرای به دست حوزههای مرتبط میرسد و خروجی آنتن رسانه ملی نیز بخشی از این ابلاغیههاست و بر این اساس شکل میگیرد.
🔸 وی با اشاره به اینکه انتقال پیامهای راهبردی و طراحی شده به مخاطبان نیازمند سازوکار دقیقی است، تصریح کرد: حتی اگر یک شبکه را هم بررسی کنیم میبینیم با تمام تلاشهای صورت گرفته ما هنوز نتوانستهایم به این نقطه برسیم که همه تولیدات مبتنی بر پیامهای راهبردی باشند؛ اما هدف ما رسیدن به چنین نقطهای است.
🔸 فارویی ادامه داد: درواقع ما میخواهیم پیامهای طراحی شده بر اساس سند تحول در قاب رسانه ملی به مخاطب منتقل شود، اما برای تحقق این امر حتماً حجم پیامها و چگونگی انتقال آن باید مدیریت شود. امسال خوشهبندی مخاطبان صداوسیما انجام شده است و در نمونههای خرد و کلان از روستاها تا شهرهای بزرگ بررسیهایی صورت گرفته تا آنتن متناسب با سلیقه و ذائقه مخاطبان باشد.
🔹 نقشآفرینی رسانه ملی در تراز قدرت جهانی
🔸 مدیرکل طراحی راهبردی مرکز طرح، برنامه و بودجه در مورد پیشبینی خود از آینده تحول رسانه ملی نیز بیان کرد: رسانه ملی در دوره تحول خاصترین روزها را تجربه کرد. حوادثی که از نخستین ماههای این دوره از ریاست صداوسیما اتفاق افتاد با هیچ زمانی قابل مقایسه نیست. سراسر کشور واقعاً در حال تحول است و من باور دارم که ایران تبدیل به ابرقدرت جهانی شده است و به همین دلیل باید تلاشمان را چندین برابر کنیم تا در تراز یک ابرقدرت جهانی خود را نشان دهیم.
🔸 وی افزود: از درون نیز مردم مبعوث ایران در این مدت واقعاً انقلابی به پا کردهاند. در سطح جهان هم مردم متحول شدهاند و رسانههای دنیا به سمتی رفتهاند که ذائقهها تغییر یافته و هوش مصنوعی و شیوههای ارتباطی نیز فرق کرده است. پس ما باید تحول را دنبال میکردیم، چراکه تحول برای ما امری وجودی است.
🔸 فارویی تأکید کرد: اگر بخواهیم صرفاً عدد و آمار ارائه کنیم و مبتنی بر آن افق تحول را ترسیم کنیم، طبیعتاً کارهای بسیاری انجام شده است، اما اگر آرمانها و وظیفهای که در قبال مردم داریم را برای ترسیم افق تحول در نظر بگیریم، راه بلندی پیش رو داریم. من به افق تحول امیدوارم و با همتی که در رأس سازمان تا کارمندان همه بخشهای صداوسیما مشاهده میکنم، حتماً آرمانهای تحول محقق خواهد شد.
🔹 ضرورت چهرهسازی برای احیای هویت ملی
🔸 مدیرکل طراحی راهبردی مرکز طرح، برنامه و بودجه با اشاره به نمونههای موفقی نظیر پویش ملی «ایران جان»، مجموعه «ذهن زیبا» و افزایش ظرفیتهای تولید و پخش آثار نمایشی از تلاشهای صورتگرفته، تصریح کرد: برای رسیدن به قلههای مطلوب، باید فراتر از آمار و ارقام حرکت کرد. اکنون زیرساختها و تلاشهای فنی، مشهود است، ولی برای گامهای بعدی باید افقهای بلندتری ترسیم کرد. به نظرم جای خالی معرفی چهرههای شاخص علمی، تاریخی، معلمان فداکار و بانوان موفق بهعنوان قهرمانان ملی در رسانه محسوس است و سازمان باید بتواند با چهرهسازی، هویت و افتخار را به مخاطب بازگرداند.
📝هفتهنامه صداوسیما، شماره ۱۵۴۷، سال ۱۴۰۵
#تبیین_تحول