اگر تا حالا یک بار هم که وارد یک ویلای قدیمی در شمال شده باشد، احتمالا بوی نم و دیوار را در گوشه های یا زیرزمین حس کرده است.
این اتفاق تصادفی نیست نتیجهی مستقیم انتخاب اشتباه در مرحله ساخت است. آبوهوای شمال، با بالا، بارندگی زیاد و نزدیکی به دریا، شرایط کاملاً متفاوت از مناطق خشک ایجاد میکند و اگر مصالح با این اقلیم انتخاب نمیشوند، بعد از چند سال ترکخوردگی، پوسیدگی و زدگی در سازه میشود.
در این مقاله میخواهیم دقیقتر کنیم که کدام مصالح واقعاً در برابر شمال دوام میآورند و چرا؟
محیط نسبی هوا در بسیاری از مناطق شمال کشور در طول سال بالای ۷۰ درصد است.
این، همراه با بارندگی ادامه دارد، باعث میشود آب بهمرور در منافذ مصالح ساختمانی نفوذ کند. وقتی این آب در فصل سرد یخ میزند و دوباره آب میشود، فشار داخلی به مصالحی وارد میشود که بهمرور میشود، باعث ترکخوردگی، پوستهپوسته و کاهش عمر مفید سازه میشود.
علاوه بر این، محیط مناسبی برای رشد قارچ و کپک فراهم میکند که هم به سلامت ساکنان آسیب میزند و هم به چوب و فلز میپوسند و زنگ میزند.

این نوع بلوک به دلیل ساختار متخلخل و سبک، جذب بهتری نسبت به آجرهای معمولی دارد و در عین حال عایق حرارتی هم هست. مقاومت این بلوکها در برابر افزایش در سالهای اخیر استفاده از آن در پروژههای ویلاسازی شمال رواج بسیاری پیدا کند.
استفاده از سیمانهای مخصوص با افزودنیهای آببند در فونداسیون و دیوارهای زیرزمین، یکی از بهترین راهها برای جلوگیری از نفوذ رطوبت از پایین به بالا (رطوبت موئینه) است. این افزودنیها معمولاً در مرحله اجرای بتن به آن اضافه میشوند و منافذ بتن را کاهش میدهند.
ایزوگامهای مدرن، بهویژه انواع پلیمری و بیتومینی، برای پوشش پی، دیوارهای زیرزمین و پشتبام میشوند. کیفیت اجرای این عایق ها به همان اندازه انتخاب برند مصالح مهم است؛ اجرای نادرست حتی با بهترین برند هم نتیجهای مطلوب نمیدهد.
برای نماهای چوبی که در ویلاهای شمالی بسیار محبوب هستند، چوب معمولی گزینههای مناسبی نیستند چون بهسرعت دچار پوسیدگی و کپک میشوند. چوب ترموود طی فرآیندی دمایی پایینتر از فرآوری میشود که ساختار سلولی آن را تغییر داده و مقاومتش را در برابر افزایش و حشرات بهشدت افزایش میکند.
رنگهای نانو با ایجاد یک لایه آبگریز روی سطح نما، از نفوذ آب به داخل دیوار جلوگیری میکنند بدون اینکه مانع از دیوارها شوند. این ویژگی که در معرض باران مستقیماً دارای دیوارهایی هستند.
اگر اسکلت یا بخشی از سازه فلزی است، استفاده از پروفیلهای گالوانیزه یا انجام گالوانیزاسیون بعد از آن، قطعات فلزی را در برابر شمال چند برابر میکند. فلز معمولی بدون پوشش در این اقلیم خیلی زود دچار زنگ زدگی می شود.
برای جمعبندی بهتر، مصالحی که تا اینجا به صورت خلاصه در کنار هم میگذاریم معرفی شود:
بلوک AAC — کاربرد اصلی: دیوارچینی | مقاومت در برابر: زیاد | نکته مهم: عایق حرارتی هم هست.
سیمان ضدآب — کاربرد اصلی: فونداسیون و زیرزمین | مقاومت در برابر: زیاد | نکته مهم: باید در مرحله اجرا اضافه شود.
ایزوگام / مواد پلیمری — کاربرد اصلی: پوشش پی و پشتبام | مقاومت در برابر: خیلی زیاد | نکته مهم: کیفیت اجرایی حیاتی است.
چوب ترموود — کاربرد اصلی: نما و دکوراسیون بیرونی | مقاومت در برابر: زیاد | نکته مهم: گرانتر از چوب معمولی
رنگ نانو ضدآب — کاربرد اصلی: نمای بیرونی | مقاومت در برابر: متوسط تا زیاد | نکته مهم: باید هر چند سال یکبار باشد.
فلز گالوانیزه — کاربرد اصلی: اسکلت و قطعات فلزی | مقاومت در برابر: زیاد | نکته مهم: مانع زنگ زدگی می شود.

انتخاب مصالح فقط به مقاومت در برابر خلاصه نمیشود. باید هزینه، دسترسی به مصالح در منطقه، و مهارت پیمانکار محلی برای اجرای آن مصالح را هم در نظر بگیرید.
مثلاً چوب ترموود مصالح خوبی است، اما اگر پیمانکار محلی تجربه کار با آن را نداشته باشد، ممکن است نتیجه اجرا شود.
با تجربه کار در پروژههای مختلف شمال، یکی از رایجترین اشتباهاتی است که در استودیو طراحی ویلا سیکاس هنگام بازدید از پروژههای نیمهکاره دیدهایم، این است که مالکان روی بیرونی و وسایل تزئینی وقت و هزینه زیادی میگذارند، اما عایقکاری فونداسیون و زیرزمین را کماهمیت میدانند.
بعد از آن قسمتی که ظاهری دارد معمولاً از قسمت پنهانی شروع می شود، نه از بیرون می شود.
۱. آیا از مصالح ضدرطوبت استفاده از هزینه ساخت را خیلی بالا میبرد؟ معمولاً افزایش هزینه در حد 5 تا 15 درصد است، اما در مقابل هزینههای تعمیر و بازسازی که چند سال بعد ممکن است لازم باشد، صرفه اقتصادی بهتری دارد.
۲. آیا همه بخشهای ویلا نیاز به مصالح ضدرتوبت دارند؟ نه لزوماً. مهمترین بخشها فونداسیون، زیرزمین، پشتبام و نمای بیرونی هستند که مستقیماً در معرض و بارندگی قرار دارند.
۳. چوب ترموود چقدر نسبت به چوب معمولی گرانتر است؟ بسته به نوع چوب و برند، معمولاً ۳۰ تا ۶۰ درصد گرانتر است، اما عمر مفید آن در شمال شمال بهمراتب بیشتر خواهد بود.
۴. آیا رنگهای نانو نیاز به تعمیر دورههای دارند؟ بله، معمولاً توصیه میشود هر 3 تا 5 سال یکباربینی و در صورت نیاز نیازی به باز کردن اطلاعات آبگریزی خود را حفظ کنند.

مقاومت ویلا در سطح شمال، نتیجه مجموعهای از انتخابهای درست است: از بلوک و سیمان مناسب تا عایقکاری اصولی و پوششهای محافظ نما. صرفهجویی در این بخشها معمولاً در بلندمدت بیشتر روی دست مالک میگذارد.
بهترین کار این است که پیش از شروع ساخت، با یک تیم متخصص در زمینه طراحی و اجرای ویلا در اقلیم شمال، تا مصالح با شرایط دقیق زمین و منطقه شما انتخاب شود.