ویرگول
ورودثبت نام
سیامک علائی
سیامک علائینویسنده و مترجم
سیامک علائی
سیامک علائی
خواندن ۳ دقیقه·۷ سال پیش

جانِ پاکان

مولانا را بزرگ می دارند در قونیه – همچنان که در ایران و در بسیاری جاهای دیگر – به مناسبت هشتمین سده از درخشش او.

" یَرفَعَ الاَمَلَ بَعدَ اِنخِفاضِه

و یَبسُطُ الرّجاءَ َبعدَ اِنقِباضِه

کَشَمس ٍ اَشرَقَت مِن بَین ِ غِمام ٍ تَفَرَّقت ...."

( مقدمه ی مثنوی مولوی ، جلد سوم )

از قبض و بسط بسیار نوشته اند ، اما تا دچارش نشوی نمی فهمی اش. آن دم که گشاده جانی و پا در گریزِ کوچه هایی از برای نمی دانم چه، و آن دم که بیخودی و سری آسیمه داری و ملتهبی از برای نمی دانم که، و دست هایت می پَرَد برای کاری و پاهایت زُق زُق می کند که بدود به سویی که نمی دانم کجاست ، و رنگ ها رنگ دیگری و بوها بوی دیگرگونه ای دارند و انگار طبیعت ، زنده تر از پیش می تپد و ته رنگی از باران در نسیم نشسته و سواری می کند و گاهی بوی نارنج را در خود حل کرده و پاهایت به سمت ِ سماع می دود و تو آن انسان دیروزی و انسان هیچ روز دیگری نیستی و بسیار تازه تر از همیشه ای و کلافه ای و سمت و سویی و طرفی و طَرَفی می خواهی ... آری آن وقت حس می کنی که " بسط " پیدا کرده ای و از هر سو وسعت می گیری و سَبُکی و سبکباری :

" جان ِ پاکان طُلب طُلب و جَوق جَوق

آیدت از هر نواحی مست ِ شوق"

( مولانا 924/4 )

گاهی هم ابعاد ِ دور و برت کوچک می شود . آنوقت کز می کنی گوشه ای و آجرهای دیوار را می شماری. یا ناخنت را می گیری . سر می خارانی. از اینطرف به آنطرف نگاه می کنی. نظر اندازت کوچک می شود. خودت کوچک می شوی. پاهایت در قیر می ماسد. راهی نمی روی. پویه ای و بویه ای به بازی ات نمی گیرد. گرفتار تکرار می شوی. منگی، گُنگی، گیجی ، بسته ای. به " قبض " افتاده ای . تکانه ای نمی تکانَدَت. وسواسی سراغت را نمی گیرد. دست هایت فقط تا عرض شانه هایت باز می شود. نَمی به چشمانت نمی آید. وقت، شَتَک نمی زند :

" گام در صحرای دل باید نهاد

زان که در صحرای گِل نبوَد گشاد"

( مولانا 514/3)

هان، های ... آهای ...! این ها همه هست. مستی و ملنگی هست، سردرد خمار نیز هم. صوفی ابن الوقت باشد. قدر گشادگی بدان تا نبسته ای. وقت را بپای :

" چون در ِ معنی زنی بازت کنند

پرّ ِ فکرت زن که شهبازت کنند

پرّ ِ فکرت شد گل آلود و گران

زان که گِل خواری، تو را گِل شد چو نان"

( مولانا 4و2883/1)

مولوی
۷
۱
سیامک علائی
سیامک علائی
نویسنده و مترجم
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید