
شناخت انواع کود برای میوهها (درختان میوه) یکی از مهمترین بخشهای مدیریت باغ است. کود مناسب باعث رشد بهتر، گلدهی بیشتر، افزایش کیفیت و طعم میوه، و مقاومت درخت در برابر بیماریها و تنشهای محیطی میشود. انتخاب کود باید بر اساس نوع درخت، سن آن، نتایج آزمایش خاک و مرحله رشد انجام شود.
کودها بهطور کلی به دو گروه بزرگ تقسیم میشوند:
۱. کودهای آلی (ارگانیک)
این کودها از منابع طبیعی تأمین میشوند و علاوه بر مواد غذایی، ساختار خاک را بهبود میبخشند، فعالیت میکروارگانیسمها را افزایش میدهند و مواد آلی خاک را بالا میبرند.
کود دامی پوسیده (گاوی، گوسفندی، مرغی): غنی از مواد آلی و عناصر غذایی. باید کاملاً پوسیده باشد تا ریشه نسوزد.
کمپوست و ورمیکمپوست: منبع عالی مواد آلی و میکروارگانیسمهای مفید.
پودر استخوان: سرشار از فسفر (برای ریشهزایی و گلدهی).
پودر خون یا کنجاله سویا/یونجه: منبع خوب نیتروژن.
هیومیک اسید و فولویک اسید: جذب بهتر عناصر را افزایش میدهند.
کود ماهی یا امولسیون ماهی: حاوی نیتروژن و عناصر ریزمغذی.
۲. کودهای شیمیایی (معدنی)
جذب سریعتری دارند و ترکیب دقیقتری از عناصر را فراهم میکنند.
کودهای کامل NPK: حاوی نیتروژن (N)، فسفر (P) و پتاسیم (K). نسبتهای رایج برای درختان میوه مثل ۲۰-۲۰-۲۰ (برای رشد عمومی)، ۱۲-۱۲-۳۶ یا ۱۰-۵-۳۰ (برای میوهدهی و کیفیت میوه).
اوره یا سولفات آمونیوم: منبع نیتروژن برای رشد رویشی و سبز شدن برگها.
سوپرفسفات (ساده یا تریپل): تأمین فسفر برای ریشهزایی و گلدهی.
سولفات پتاسیم: افزایش کیفیت، رنگ، طعم و ماندگاری میوه.
نیترات کلسیم یا کود کلسیم-بور: جلوگیری از ترکیدگی میوه و استحکام دیواره سلولی.
کلات آهن، روی، منگنز و بور: رفع کمبودهای ریزمغذی (زردی برگها، ریزش گل و میوه).
نیتروژن (N): رشد برگ و شاخه (در بهار بیشتر نیاز است).
فسفر (P): توسعه ریشه، گلدهی و تشکیل میوه.
پتاسیم (K): کیفیت میوه، طعم، رنگ، مقاومت به خشکی و سرما.
کلسیم و بور: جلوگیری از ریزش میوه و بهبود کیفیت.
ریزمغذیها (آهن، روی، منگنز و ...): برای فتوسنتز و سلامت کلی درخت ضروریاند.
اواخر زمستان تا اوایل بهار: کود نیتروژندار و کامل برای شروع رشد.
قبل از گلدهی و تشکیل میوه: کودهای فسفر و بور (مثل فروتست).
دوران رشد میوه: کودهای پتاسیم و کلسیم بالا.
پس از برداشت: کودهای آلی و متعادل برای ذخیرهسازی مواد غذایی در درخت.
کودهای آلی معمولاً در پاییز یا زمستان پای درخت پخش میشوند. کودهای شیمیایی را میتوان بهصورت خاکی (دور تاج درخت) یا محلولپاشی استفاده کرد.
آزمایش خاک بهترین راهنماست. بدون آن ممکن است بیشکودی یا کمبود ایجاد شود.
کود را دور از تنه اصلی پخش کنید (در محدوده سایه تاج درخت).
بیش از حد کود نیتروژن باعث رشد زیاد شاخ و برگ و کاهش کیفیت میوه میشود.
ترکیب کود آلی و شیمیایی معمولاً نتیجه بهتری میدهد.
برای درختان جوان کود نیتروژن بیشتر و برای درختان بارده کود پتاسیم و فسفر اهمیت بالاتری دارد.