
استاد حسین شهریار نهفقط شاعری توانا، بلکه روحی لطیف و انسانی عاشق بود که شعر را به آیینهای برای بازتاب انسانیت تبدیل کرد.
او در میان شاعران معاصر، پلی میان سنت و مدرنیته ساخت؛ شاعری که در غزلهایش حافظ و در اشعار ترکیاش صدای مردم آذربایجان بود.
شهریار در سال ۱۲۸۵ هجری شمسی در محله خوشهچی تبریز دیده به جهان گشود. از همان دوران کودکی، ذهنی حساس و قلبی شاعرانه داشت. معلم دبستانش وقتی نخستین شعر کودکانه او را شنید، گفت: «این پسر روزی نامدار خواهد شد»؛ پیشبینیای که چند دهه بعد به حقیقت پیوست.
شهریار تحصیلات خود را در رشته پزشکی در دارالفنون تهران آغاز کرد، اما سرنوشت مسیر دیگری برایش رقم زد. او پیش از پایان تحصیلات، درگیر عشقی نافرجام شد و آن شکست عشقی، نقطه عطفی در زندگیاش بود. شهریار از آن پس قلم را به جای ابزار طبابت برگزید و با شعر، زخمهای روحش را التیام داد.
در سال ۱۳۷۹، به پیشنهاد فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ۲۷ شهریور (سالروز درگذشت شهریار) به عنوان روز شعر و ادب فارسی و روز استاد حسین شهریار تعیین شد.
این تصمیم پاسداشت شاعری است که با شعرهای خود، زبان فارسی را از قالبهای کهنه بیرون آورد و با زبانی ساده و مردمی، آن را دوباره زنده کرد.
در شعر شهریار، دو عنصر همواره حضور دارند: عشق و ایمان.
او با زبانی نرم و صمیمی، از رنج انسان، از خدا، از عشق و از وطن سخن میگفت. در غزلهایش رد پای حافظ و مولانا پیداست، اما لحن او، لحن مردم کوچه و بازار است؛ ساده، اما عمیق.
یکی از مهمترین جنبههای آثار شهریار، عشق انسانی و الهی است. شکست عشقی او سبب نشد که از زندگی فاصله بگیرد؛ بلکه عشق را به سطحی بالاتر، یعنی عشق به خدا، وطن و انسانها رساند.
در غزلیاتش، دلدادگی و عرفان در هم تنیدهاند؛ جایی که عشق زمینی پلی است برای رسیدن به حقیقت الهی.
در شعرهای مذهبی شهریار، روحی پرشور و مؤمنانه جاری است.
اثر جاودان او، «علی ای همای رحمت»، نمونهای از شعر دینی ناب است؛ شعری که نهتنها بیان ارادت است، بلکه تجلی عرفان و معنویت در قالب کلمات است.
در این شعر، شهریار از علی (ع) به عنوان نماد عدالت، مهربانی و انسانیت یاد میکند.
«حیدربابایه سلام» شعری است که شهریار با آن خاطرات کودکیاش را در آغوش کوههای آذربایجان زنده میکند.
این منظومه، فراتر از شعر است؛ گفتوگویی است میان شاعر و گذشته، میان انسان و طبیعت.
زبان ساده، موسیقی دلانگیز و صمیمیت بیپیرایه این اثر، آن را به یکی از شاهکارهای شعر ترکی و ادبیات جهان تبدیل کرده است.
نیما یوشیج درباره او گفته بود:
«شهریار شاعر دل است؛ شعرش از دل برمیخیزد و به دل مینشیند.»
ادبیاتشناسان بسیاری معتقدند شهریار توانست میان دو زبان و دو فرهنگ پیوندی شاعرانه ایجاد کند؛ پیوندی که شعر فارسی را جهانیتر کرد. آثار او در کشورهای ترکیه، آذربایجان، تاجیکستان و حتی اروپا مورد مطالعه قرار گرفتهاند.
در روز ۲۷ شهریور، تبریز حال و هوایی متفاوت دارد.
خانهموزه شهریار، محل گردهمایی شاعران و دوستداران ادب است. دانشگاهها، انجمنهای ادبی و رسانهها با برنامههای گوناگون از جمله شعرخوانی، نشستهای پژوهشی و اجرای موسیقی سنتی، یاد او را گرامی میدارند.
حتی در مدارس، کودکان اشعار شهریار را میخوانند تا نام او در دل نسلهای آینده زنده بماند.
استاد حسین شهریار، تنها شاعر یک قوم یا یک زبان نیست؛ او صدای همه ایرانیان است.
از تبریز تا تهران، از آذربایجان تا خراسان، اشعارش چون نغمهای جاودانه در دلها جریان دارد. روز استاد شهریار، فرصتی است برای یادآوری این حقیقت که شعر، میراث ماندگار فرهنگ ماست.
منبع: مقاله "روز استاد حسین شهریار" در سایت کامبیز