نگاهی به انیمیشن "قطره ای روی سنگ داغ " کارگردان: یاسمن حسنی

سال تولید: 2014

A Drop on Hot Stone
Directed by: Yasaman Hassani

"قطره ای روی سنگ داغ" می تواند فیلمی درباره ی درگیری های درونی یک زن جهت یافتن هویت باشد.در ابتدای فیلم، صدای قطره های آب به گوش می رسد. صدایی که منشأ آن در تصویر دیده نمی شود و گویی باید آن را به گونه ای ذهنی و مفهومی تعبیر کرد. آب یکی از عناصری است که در این فیلم معنای ویژه ای پیدا کرده است . فیلم با آن آغاز می شود و با آن خاتمه می یابد. صدای یکنواخت چکه چکه های آب، می تواند اشاره ای به روزمرگی باشد و خود آب نیز می تواند یادآور بی شکلی یا به نوعی، بحران هویت باشد.

کارگردان با نشان دادن نمایی بسته از یک دست و یک میز آرایش ، ما را به درون خلوت زن می برد . انگار زن آینه را به عنوان تنها قلمرو خود برگزیده است. گویی برای او آینه جهانی است که می پندارد بر آن تسلط دارد و بر خلاف دنیای بیرون، می تواند در آن به میل خود تغییر ایجاد کند. انگار او می خواهد از طریق آینه و لوازم آرایشش شکل و شمایلی به خودش بدهد و خودش را به گونه ای باز تعریف کند.اما چهره ای که زن در آینه برای خود ساخته است، ماسک وار و مسخ شده است. انگار صورتکی موقتی است و شکل یافته و عمیق نیست.
این جا است که گویی عنصر آب هم معنای ویژه ای پیدا می کند. آب بی شکل است و در هر ظرفی که ریخته شود شکل آن ظرف را به خودش می گیرد و گویی از خود ماهیتی جداگانه و مستقل ندارد. زمانی که زن با دست های مردّد خود از لیوانی آب می نوشد، آب از کناره های لیوان به بیرون می ریزد و حسی از بی شکل بودن و بی هویتی را تداعی می کند و این مفهوم را به ذهن متبادر می کند که انگار آن آینه نیز همان قدر در ایجاد یک هویت واقعی، عمیق و ماندگار برای زن ناتوان است که لیوان در ایجاد هویت برای آب.

زن در محیطی کسالت بار و بی روح از این سو به آن سو می رود.تمام حرکاتش، حس و حالی مکانیکی دارد. نوع انیمیت شخصیت زن که بریده بریده و تکه تکه است، یک زندگی و هستی ربات وار را تداعی می کند. او بر روی صندلی می نشیند، بلند می شود، دوباره می نشیند، گویی هدفی ندارد و هیچ چیزی به هستی و بودن او معنایی واقعی نمی بخشد. او در همچون محیطی جز آینه و لوازم آرایشش ابزاری برای هویت بخشیدن به خود ندارد. شاید به همین دلیل باز هم به سوی آینه باز می گردد و ما در نمای بعد، او را در حال شانه کردن موهای خود روبه روی آینه می بینیم. او با یک حوله، گریم صورت خود را پاک می کند و این بار چیزی از صورت او باقی نمی ماند! انگار او فقط یک ماسک است و بدون این ماسک آنچه که بر جای می ماند، چهره ای خالی ، بی شکل و بی هویت است. درست مثل آب بدون ظرف! زن همچنان بدون دستیابی به معنایی برای بودن خود در خانه سرگردان است. این بار، از پشت کرکره هایی که او را از دنیای بیرون جدا کرده اند، سعی می کند که شکلی به موهای خود بدهد تا شاید خلأیی که حسش می کند پر شود. اما در همین لحظه صدای شکستن چیزی به گوش می رسد. انگار همان لیوانی که به آب شکل می داد و شاید هم همان آینه ای که زن در آن به دنبال شکل می گشت، می افتد و می شکند و با شکستن آن، زن نیز چون جسمی شکننده به زمین می افتد. گویی قالب هایی که او خود را در آنها تعریف می کرد، بسیار شکننده تر از آن بودند که دوامی داشته باشند و به گونه ای نمادین مرگ زن را به دنبال می آورند.
در تاریکی صدای شر شر آب به گوش می رسد و ما در نماهای بعد، می بینیم که آب از پلکان خانه سرازیر می شود و این بار به شکل پلکان در آمده است. آبی که از پلکان جاری است سوألات زیادی را در ذهن مخاطب باقی می گذارد. آیا این آب سرانجام راهی به بیرون و قلمرویی وسیع تر می یابد؟ و آیا در نهایت می تواند به هستی بی شکل خود معنایی واقعی ببخشد؟

نویسنده: شیوا صادق اسدی، دسامبر 2018

این نوشته نخست دسامبر 2018 در کانال تلگرامی من با عنوان "خوانش انیمیشن" انتشار یافته بود.