در جستو جوی داستان خویش

ایده ها:
نوشتن درباره ی چیزی که در میانه ی آن هستیم و هنوز برایمان جنبه های نامکشوف زیادی دارد آسان نیست. به خصوص که داستان های شخصی ما آنهنگام که در هنر مجال ابراز پیدا می کنند، بازتاب مستقیم اتفاق هایی نیست که در زندگی برایمان رخ داده است. ذهن ما از این اتفاق ها داستان های تازه تری می سازد، آنها را با نمادسازی های بدیع ترکیب می کند، عواطف تجربه شده مان را احضار می کند و در نهایت ایده ای را به ذهنمان می آورد که تنها گوشه ای کوچک از دنیای درونی ماست. با هر فیلمی که می سازیم انگار  بخشی از این دنیا را کشف و برای دیگران نیز فاش می کنیم. اینجاست که ترس از ابراز بی پروای خود، می تواند در مسیر خلق داستان ما نقش یک بازدارنده را ایفا کند. در این حالت داستان نطفه می بندد اما بی آنکه ببالد و رشد کند، از دست می رود. اینجاست که سراغ ایده های محافظه کارانه و مقبول تر می رویم و داستان خودمان را در تاریکی گم می کنیم. اولین گام در یافتن داستان خودمان، غلبه بر ترس از عریان شدن روانمان است.

افسانه ها و اسطوره ها:

ما با قصه ها و افسانه ها بزرگ می شویم و رشد می کنیم. قصه بخش جدایی ناپذیر دوران کودکی ماست. همزاد پنداری ما با برخی از شخصیت ها و درگیری عاطفی مان با برخی از رویدادها و اتفاق های قصه ها، بیانگر آن وقایع مکنونی است که نه در سرزمین های دوردست، بلکه در همین نزدیکی و زیر پوست خود ما رخ داده اند. این قصه ها در وجود ما ته نشین می گردند و گاه در داستان های خودمان، به گونه ای تحول یافته و نمادین تبلور پیدا می کنند. غالب اوقات از پدیدار شدن دوباره ی آنچه که سالها به فراموشی سپرده بودیم، به وجد می آییم.
به یاد می آورم که در رمان "جان شیفته"  نوشته ی رومن رولان چگونه هم آغوشی نادانسته ی مارک (پسر آنت) با خواهر سبزه ی معشوقه ی حقیقی اش که مارک به علت تاریکی اتاق این دو را از هم تشخیص نداده بود، برایم داستان قدیمی دریاچه ی قو و وصلت نادانسته ی زیگفیرید با قوی سیاه را تداعی کرده بود. این کشف ها و تداعی ها همیشه شوق انگیزاند. قصه ها و افسانه های پریان گاه بدون اراده ی آگاهانه ی ما و با پای خودشان به سراغمان می آیند. به درون نوشته هایمان رخنه می کنند و لایه های معنایی عمیق تری به آنها می بخشند.
قصه ها و افسانه ها ساده و پیش پا افتاده نیستند. امروزه روانکاوان با رویکردهای متفاوت از معانی نمادین چنین قصه هایی پرده برداشته اند. هر کدام از این قصه ها می توانند برای هر یک از ما واجد معانی شخصی نیز باشند. شاید از همان دوران کودکی تا به امروز، زندگی، روابط خانوادگی، داشته ها و نداشته ها، عشق ها و  ترس هایمان را با قصه یا اسطوره ای خاص همانند پنداشته باشیم. قصه ها هنوز هم می توانند برای ما واجد مسئله ای حل ناشده باشند.لزومی ندارد زیاد به آنها فکر کنیم. آنها هرگاه لازم باشد به کمک ما می آیند و ما فقط باید مواظب باشیم جرقه های زایشگر آنها از دست ندهیم و به موقع آنها را در کنه داستان های خودمان بکاریم. افسانه ها و اسطوره ها از بطن کودکی ، از گذشته های دور و از اعماق تاریخ می آیند. گوش بدهیم چه می گویند؟
  توانایی احضار کهن -الگوها و استفاده ی به جا و مؤثر از آنها همان چیزی است که کارل گوستاو یونگ به آن "نبوغ" می گوید.

بازی ها:
داستانهای ما از دوران کودکی ساخته می شوند. ما با بازی هایمان نخستین داستان هایمان را می سازیم. عروسک ها و اسباب بازی ها اولین کسانی هستند که در داستان های ما نقش آفرینی می کنند. بازی های ما واجد داستانهایی بودند که ای بسا بسیاری از آنها را از یاد برده ایم. داستان هایی گاه ساده و گاه بسیار پیچیده و قابل تفسیر.
" آدمک های کاغذی به پیک نیک رفته اند. برآمدگی ها و فرورفتگی های این پتو، تپه و غار و چمنزار هستند. روی چمنزارها یک اسب هم در حال چریدن است. مابین این تخت خواب و آن دیوار، یک درّه ی تاریک و ترسناک هست،  یکی از آدمک ها از بقیه دور می شود. می رود و می رود و می رود... اوه نه!!! او دارد به درّه نزدیک می شود. پایش لیز می خورد و به ته درّه می افتد. حالا کجاست؟ دیگر دیده نمی شود! دستمان به ته درّه می رسد که درش بیاوریم؟ برای نجات او، یک مداد یا خط کش بیاورید!"

 "این دم پایی، رنجر شهربازی است. آدمک ها می خواهند سوار رنجر  شوند. رنجر بالا می رود و وارونه می شود.برنده آدمکی است که دیرتر از بقیه پایین بیفتد. آدمک ها می افتند و توی هوا پخش و پلا می شوند. حالا هر کدامشان کجا افتاده اند؟ انگار یکیشان نیست! پشت مبل نیفتاده؟"

"آدمک ها به چند دسته تقسیم می شوند. هر دسته یک کشور می شود. یکی از این کشورها به کشور دیگر حمله می کند و این توپ را روی آدمک های آنجا می اندازد. آدمک هایی که به پشت افتاده باشند، یعنی که مرده اند. آن وقت کشوری که حمله کرده به آدمک هایی که زنده مانده اند می گوید: ما شما را تحریم می کنیم و به بقیه ی کشورها می گوییم به شما کمک نکنند..."

ما در دوران کودکی به اشیاء و لوازم دور و برمان نقش و معنای تازه ای می بخشیم و با آنها داستان می سازیم. این داستان ها همواره هم شیرین نیستند.داستانهای کودکی ما بازگو کننده ی شرایط روانی و تجربه های اجتماعی ما هستند. بن مایه های بازی های کودکی ما در داستان های بزرگسالی مان نمود پیدا می کنند. گاه جایی که انتظارش را نداریم ظاهر می شوند و به یک باره می بینیم  که داریم همان داستان ها را از نو باز گو می کنیم!

(بازی هایی که به عنوان مثال در اینجا آورده شده اند، بر اساس خاطرات واقعی هستند.)

رٶیاها:

نخستین خواب هایی را که دیده اید، به خاطر می آورید؟ آن زمان که هنوز کوچک تر از آن بودید که بدانید خواب می بینید؟ آن زمان که مرز میان رٶیا و واقعیت چنان درهم آمیخته بود که وقت بیداری به دنبال شیئی می گشتید که تنها در خواب وجود داشت؟ این نخستین تجربه ی تشخیص میان مرز واقعیت و رٶیا با دلتنگی و غم همراه نبود؟
کم کم خواب های ترسناک هم به سراغمان آمدند. دیوها، جادوگرها، بچه دزدها و گرگ ها و ببرها. فهمیدیم که می توانیم برای فرار از چنگشان پرواز کنیم، کاری که در بیداری نمی توانستیم.
در خواب ها مرزهای مکانی و زمانی برچیده می شوند. روایت ها دیگر تداوم خطی ندارند. اسطوره ها و افسانه ها گاه وارد این روایت ها می شوند و در بستر رٶیاهایمان معنایی ویژه  پیدا می کنند.
خواب ها داستان هایی نمادین درباره ی زیست پنهانی و نقشه ی نامرئی روان ما می گویند. اگر آنها را از گذشته ها تا به امروز کنار هم بگذاریم، ممکن است به تناوب با تم ها، پلات ها، گره ها و یا به طور کلی عناصر مشترکی روبه رو شویم که در واقع دارند داستان مکنون زندگی ما را برای خود ما روایت می کنند. بیشتر اوقات اما، زبانشان را نمی فهمیم! با این حال ممکن است مضامین، تصاویر یا صحنه هایی از آنها به کامل شدن و شکل گرفتن داستانی که در جست و جوی آنیم کمک کنند. 
"...خاک های مرطوب را  زیر و رو می کردم. حشره ی بسیار زیبایی از زیر خاک بیرون آمد. حشره ای که بادامی شکل و بسیار بزرگ بود. همچون پینه دوز به رنگ قرمز بود و نقش و نگارهای ساده و در عین حال زیبایی بر روی بدنش وجود داشت. یادم است چند خط یا چند خال بر روی بال های قرمز رنگش داشت. من از زیبایی و رازآمیز بودنش به وجد آمده بودم و می خواستم آن را لمس کنم، اما همین که به بدنش دست زدم، شروع به غلت زدن کرد و  خاک هایی را که از زیر آن بیرون آمده بود، گرد بدنش جمع کرد و یک توپ خیلی بزرگ دور خودش درست کرد. این توپ خاکی به یکباره تبدیل به همان توپ پلاستیکی چهاررنگی شد که در کودکی با آن بازی می کردم! بعد، صحنه عوض شد. حالا در خانه ی کودکی ام بودم و با آن توپ چهار رنگ قدیمی بازی می کردم. 
به دیگران گفتم که این توپ، در واقع یک پینه دوز است که خودش را به این شکل در آورده. آنها گفتند شاید اگر توپ را خیس کنیم آن پینه دوز دوباره بیرون بیاید. توپ را که خیس کردیم، از وسط فرو رفت و تبدیل به یک توده ی خاکی شد و پینه دوز،  چرخان و غلتان از درونش بیرون آمد! ولی وقتی به آن دست زدیم، دوباره تبدیل به همان توپ پلاستیکی چهار رنگ شد! "
انیمیشن شاید بیشتر از هر مدیوم دیگری به خواب و رؤیا نزدیک است. تبدیل شدن عناصر به یکدیگر ( مثل همان تبدیل حشره به توپ) و تغییر و تبدیل صحنه های متفاوت به هم یکی از ویژگی های رؤیا است که از قابلیت های بیانی انیمیشن هم هست. اگر آن طور که جورج شویزگبل می گوید مورف زمانی کارکرد اصلی خودش را پیدا می کند که به مثابه ی ابزاری برای تغییر دادن نماها عمل کند (و نه صرفاً برای تبدیل اشکال به یکدیگر) این اتفاق گاه در خواب های ما نیز رخ می دهد. مورف در رؤیاها، با تبدیل نماها به هم، نقشی سینمایی ایفا می کند! از فضایی به فضای دیگر و از زمانی به زمان دیگر می رویم. شاید بارها رخ داده باشد که خانه ی امروز ما در خواب تبدیل به خانه ی دوران کودکی مان شده است و انگار که به گذشته بازگشته باشیم، بار دیگر با آدم ها و اشیاء و فضاهای آن دوران مواجه شده ایم:
" ... داشتم از پله ها بالا می آمدم که به یک باره دیدم در ورودی خانه مان تبدیل به در خانه ی دوران کودکی ام شده است. در خواب به خاطر آوردم من کلید این در را ندارم و آن را در خانه ی قبلی مان جا گذاشته ام، این صحنه، تبدیل به هال خانه ی قدیمی مان شد و حالا من در قفسه های چوبی اش به دنبال آن دسته کلید می گشتم..."
انیمیشن به دلیل قابلیت های بیانی خاصی که دارد، بیش از فیلم زنده امکان بیان درونیات، خلق داستان های شخصی و در نتیجه مؤلف بودن را به فیلمساز می دهد. این شاید تا حد زیادی به دلیل نزدیک بودن ماهیت آن به ماهیت خواب ها و رؤیاهاست.

(رؤیاهایی که به عنوان مثال در اینجا آورده شده اند، برگرفته از تجربه های واقعی هستند.)

واقعیت:
واقعیت چیزی است که گاه از آن می هراسیم و مایلیم آن را در لفافه بپیچیم، اما غالب اوقات با بی رحمی خودش را به ما نشان می دهد.
"واقعیت" حدأقل در حیطه ی هنر ، مطلق نیست، بلکه افراد مختلف استنباط های متفاوتی از آن دارند و به نظر می رسد که ما نه با واقعیتِ مطلق بلکه با واقعیتِ درونی خویش، با " واقعیتِ من" مواجه ایم.
رفت و آمد میان دو دنیای واقعیت و خیال، یکی از قابلیت های بیانی هنر انیمیشن است. تأکید بر روی واقعیت، گاه با کلاژهایی از فیلم و عکس، استفاده از تکنیک هایی چون روتوسکوپی، پیکسلیشن ، فتو انیمیشن و یا سبک بصری واقع گرایانه و انیمیتِ رئالیستی همراه است. گاهی اوقات این نریشن است که به واقعیت ارجاع می دهد و گاهی نیز از خلال درون نگری و کاویدن خود می توانیم به واقعیت خویش دست یابیم.
از میان گونه های مختلف انیمیشن، این انیمیشن مستند است که داعیه دار واقعیت است. این نوع از انیمیشن ، اگرچه جایگاه خود را به عنوان گونه ای پیشرو در دنیا تثبیت کرده است، اما در ایران هنوز با تردید نگریسته می شود و بارها دیده ام که فیلمسازان انیمیشن، از مستند قلمداد شدن فیلم هایشان و یا حرکت به این سمت و سو واهمه دارند و تصور می کنند که این کار از ارزش فیلم هایشان می کاهد. این در حالی است که استقبال از انیمیشن مستند به طرز چشم گیری در دنیا افزایش یافته و همچنان روبه گسترش است. در هر صورت تمام فیلم هایی که ساخته می شوند، اعم از اینکه مستند باشند یا نباشند، واجد لایه هایی از واقعیت اند. حتی فیلم هایی که به رؤیا شبیه اند، چرا که رؤیاها نیز بیانگر واقعیت های روان ما هستند و بیشتر از حالت هوشیاری، به واقعیت های درونی ما نزدیک اند.
فیلمساز تنها زمانی از واقعیت به دور می افتد که بنا به هر دلیلی، به ادراکات خودش وفادار نباشد و مغایر با دریافت ها و افکار واقعی خودش، فیلم بسازد.
گاهی میان سینمای واقع گرا و واقع نما تمایز قائل می شوند. واقع نمایی به پوسته ی واقعیت وفادار است و واقع گرایی، به عمق واقعیت می رود، در حالی که ممکن است حتی به نمود بیرونی واقعیت وفادار نباشد. از سوی دیگر، این فیلم های اجتماعی هستند که غالباً واقع گرا قلمداد می شوند که البته بسیاری از آنها به ورطه ی واقع نمایی می افتند.
به انبوهی از فیلم های اجتماعی سه دهه ی اخیر فکر می کنم، به ویژه فیلم های اواخر دهه ی هفتاد سینمای ایران را به خاطر می آورم که سازندگانشان (که بعضاً کارگردان های شاخصی هم بودند) به سراغ خط قرمزها و موضوعات جنجالی می رفتند و دسته دسته مخاطب جذب می کردند.‌ انتقادهای پوسته ای، افسردگی و خستگی، جنسیت و خیانت، ظلم به زنان، خشونت و جنایت، آزادی های فردی و‌ اجتماعی، دوستی دختر و پسر و... از مضامینی بودند که در فیلم های آن دوران مطرح بودند. فرم و خلاقیت تصویری و سینمایی اهمیت چندانی نداشت، فیلمساز اجتماعی که بسیار مضمون گرا بود، به جامعه شناسی می مانست که آینه ای را رو به سوی جامعه گرفته باشد و صرفاً به اینکه مخاطب، تصویر شرایط جامعه را در آن بازیابد، قانع و خرسند بود. خود من، بسیاری از این فیلم ها را از یاد برده ام و نمی توانم بنشینم و دوباره آنها را ببینم. انگار تاریخ انقضاء داشتند و با تمام هیجانی که در زمان خودشان برانگیختند، خیلی زود کهنه شدند و از مد افتادند.
لذت سینمای اجتماعی، بیشتر به دلیل جذابیت مقطعی برخی از مضامین در جامعه است، غالباً ریشه در انگیزه های زیبایی شناختی و حظ هنری‌-که چیزی ورای دغدغه های باب روز است-ندارد. سینمای اجتماعی، به آن مفهومی که رایج است، خیلی وقت ها فقط داستان می گوید و گاه حتی به ورطه ی ژورنالیسم‌ می غلتد،؛ اغلب متکی به توانایی بازیگران و حضور چهره هاست، اما این سینما، در اغلب موارد نه تصویر خلق می کند و نه به فرم دست می یابد، از این رو شاید بتوان گفت که از دنیای هنر فرسنگ ها فاصله دارد.
من این جنس از سینما را نفی نمی کنم، چرا که کارکرد کوتاه مدت خودش را دارد و جامعه به این جنس از سینما هم نیاز دارد،اما برای خود من، لذت تماشای « ستاره ی دریایی» من ری یا « سایه های نیمروز» مایا درن چیز دیگری است.
دوران اوج سینمای اجتماعی، دوران نئورئالیسم ایتالیا و موج نوی فرانسه بود. در. دوران های بعد، شاهکارهایی که با آن آثار برابری کنند، دیگر خلق نشدند. در ایران نیز، سینمای کانون پرورش فکری در دهه های پنجاه و شصت، واقع گرایی اجتماعی را با دنیای کودکی، تصاویر غنی و شعر بصری در می آمیخت و هنوز هم به گمان من، بهترین نمونه های سینمای زنده ی ایران، همان فیلم های تکرار ناشدنیِ کانون پرورش فکری هستند.
واقعیت اما می تواند در بستری غیر از درام اجتماعی، به شیوه های خلاقانه تر و تجربی تری بیان شود و انیمیشن از این حیث نیز قابلیت های بیانی به مراتب متنوع تر و جذاب تری در اختیار دارد.

من در این کانال، درباره ی انیمیشن های مستند و نحوه ای که به واقعیت ارجاع می دهند، مطالب زیادی را نوشته ام. اما به فراخور موضوع، می خواهم یک نمونه ی جالب دیگر را در اینجا مطرح کنم. این فیلم، " نور جهان تسلا" به کارگردانی متیو رنکین ، از تولیدات مؤسسه ی ملی فیلم کانادا است که بر اساس زندگی نیکلای تسلا( مهندس برق و فیزیکدان مشهور مبدّع جریان برق متناوب) ساخته شده است. فیلم اما بیشتر بر درونیات و افکار این مخترع بزرگ تأکید دارد تا تسلسل اتفاقات زندگی اش. در چنین ساختاری، روند خطی و مستقیمِ روایت کنار گذاشته می شود و داستان به شیوه ای غیر خطی روایت می شود. ساختاری که شبیه به اختراع تسلا در حیطه ی مهندسی برق نیز هست، چرا که او نیز جریان برق متناوب را در تقابل با جریان برق مستقیمِ ادیسونی ابداع کرد.
جهت و مقدار جریان برق متناوب (بر خلاف جریان مستقیم) به تناوب تغییر می کند و منحنی آن نیز یک نمودار سینوسی است. در حالی که جریان برق مستقیم با یک خط راست نمایش داده می شود و شاید بتوان آن را معادلِ روایتگری خطی فرض کرد! جریان برق متناوب اما، به شیوه ی روایت غیر خطی که زمان و مکان در آن ثابت نیستند و به تناوب تغییر می کنند نزدیک تر است. در این فیلم نیز ما به جای روایت خطی، گویی با امواجِ درونی تسلا و حالاتِ متغیر او که بین امیدواری و ناامیدی در نوسان است، مواجه هستیم.از لحاظ بصری نیز، پرسپکتیو خطی وجود ندارد و عناصر بصری بدون منطق مکانی در کادر شناوراند.
انواع خطوطی که بیانگر انرژی ها و میدان های الکتریکی اند، در کل فیلم حرکتی پویا دارند و گاه در تضاد با عکس های واقعی ، به آبستراکسیونِ محض می رسند. کبوتری که تسلا عاشق آن است، در برخی از پلان ها با تکنیک استاپ موشن کار شده و انگار از جنس بقیه ی فیلم نیست و موجودی ذهنی است. در برخی دیگر از پلان ها، انگار از تبدیل انرژی الکتریکی به نور ساخته شده است و یک موجود الکتریکی است!
این جالب است که در یک فیلم انیمیشن، عناصر واحد با تکنیک های مختلف اجرا شوند. انگار ابعاد مختلفی پیدا می کنند و هستی آنها از حالت تک بعدی خارج می شود. همچنان که همان کبوتری که دوست واقعی و معشوقه ی آرام تسلا است، در صحنه های پایانی فیلم، به پرنده ای تهدید کننده و ترسناک بدل می شود و بُعد دیگری از وجود خود را نشان می دهد. نریشن فیلم نیز، بخشی از بُعد واقعی و مستند فیلم است که بر اساس آخرین نامه ی تسلا به سرمایه گذار پروژه هایش (آقای مورگان) نوشته شده است.
تصاویر مستند وار از اختراعات تسلا، در کنار رؤیاهای هنوز محقق نشده ی او قرار می گیرند و تلفیقی از واقعیت و خیال پردازی های علمی را رقم می زنند.
(این مطلب پس از مشورت با یک مهندس برق نگاشته شده است.)

در جست و جوی داستان خویش" با نگاهی به فیلم "زخم" به کارگردانی آنا بودانوا
تولید سال 2013/ روسیه
با تمام چیزهایی که تا به حال درباره ی خلق داستانهای شخصی نوشته ام، این که یک فیلمساز در نهایت چگونه داستان خودش را پیدا می کند درخودِ فیلم ها بارزتر از نوشتار است. از این رو می خواهم درباره ی فیلم "زخم" ساخته ی آنا بودانوا، بنویسم . آنا بودانوا اکنون به کارگردانی تثبیت شده در حیطه ی سینمای انیمیشن تبدیل شده است. فیلم "زخم" که نخستین فیلم او و پایان نامه ی دانشجویی اش بوده است، لایه های تفکر برانگیزی دارد که از یک سو با فانتزی ها و از سوی دیگر با واقعیت های روان انسان در پیوند است.

گاهی یک اتفاق کوچک در کودکی، تا بزرگسالی و حتی سالخوردگی در وجود ما باقی می ماند، با هر اتفاق مشابه دیگری، بزرگ و بزرگ تر می شود و در نهایت تمام وجود ما را تصاحب می کند. " زخم" داستان چنین اتفاقی است.
فیلم به تناوب صحنه هایی از زندگی امروز و گذشته ی زنی را نشان می دهد که آسیبی را از دوران کودکی با خودش حمل می کند. این آسیب، که در هیبت یک موجود سیاه رنگ به تصویر کشیده شده است، همراه با شخصیت اصلی فیلم رشد می کند و کنترل زندگی او را در دست می گیرد.
این موجود تیره رنگ که برای بقاء و رشد خود، از ناکامی ها، شکست ها و احساس طرد شدگیِ نهفته در وجود زن تغذیه می کند، او را همواره و همواره به سمت تکرار چنین تجربه هایی سوق می دهد و در ازای چنین ناکامی هایی به او نوازش می بخشد. گویی خودِ زن نیز به طور ناخودآگاه ابعاد مختلف زندگی خود را به شکست می کشانَد تا هر چه بیشتر به سمت این موجود سیاهرنگِ درونی کشیده شود.
فیلم تا حد زیادی یادآور تئوری های TA و به ویژه مفاهیمی چون مهارها و پیش نویس زندگی است، با این حال به صورت ترجمانی مکانیکی از تئوری های علمی عمل نمی کند و خود من (شاید هم به غلط) حس می کنم که چیزی از زندگی و تجربه ی کارگردان در آن مستتر است.
قصد ورود به تئوری های TA را ندارم، اما به لحاظ داستانی اتفاق هایی که در فیلم به دنبال هم زنجیر می شوند، موجب به وجود آمدن و رشد هر چه بیشتر موجود تیره رنگی می گردند که به نظر می رسد در وجود این زن، همچون یک بازدارنده یا "مهار" عمل می کند. این اتفاق ها بسیار ساده اند: در دوران کودکی بابانوئلی با دادن هدیه به سایر کودکان و دادن فقط یک هویج به او، انگار این پیام را به او منتقل کرده که به اندازه ی دیگران مهم نیست. این حس به ویژه از آن رو به اوی کودک منتقل می شود که او به دلیل چاقی اش، مورد تمسخر سایر کودکان نیز هست. در چنین مرحله ایست که طرحِ موجودِ سیاهرنگِ درونیِ او، ریخته میشود.
به نظر می آید که این طرح، یک طرح پیش نویسی است که به طور ناخودآگاه به دختربچه ی فیلم این پیام را منتقل می کند که شایسته ی نزدیک شدن به دیگران نیست. این نتیجه گیری اولیه ی کودکی، چیزی است که او تا دوران سالخوردگی دائماً به آن باز می گردد واین داستان همه جا تکرار می شود. در واقع داستان فیلم، متشکل از خرده داستان های کوچک تری است که همه ی آنها به پایان بندی مشابهی ختم می شوند که به نوعی تکرارِ همان زخم کودکی است.

کاراکتر فیلم "زخم" ، قرار نیست در پاتیناژ موفق باشد. قرار نیست با مردی رابطه ی عاشقانه ی موفقی داشته باشد، نزدیک شدن به دیگران برای او همواره محکوم به شکست است.(همان طور که در دوران کودکی بوده است.)
توجه و ابراز محبت او به نوزاد درون کالسکه که با تشر و غرولند مادرِ نوزاد مواجه می شود، اگر چه اتفاقی کوچک است، اما در تداوم اتفاق های مشابه پیشین، به ضربه ای بزرگ تبدیل می شود که منجر به کشیده شدن کامل او به سوی موجودِ تاریکِ درونی اش می گردد و این تنها موجودی است که او تا سالهای پایان عمرش با او همزیستی دارد. حتی دگمه های بسته ی ژاکت پیرزن که در ابتدای فیلم در نمایی بسته به روی آن تأکید شده است، انگار نشانه ای از این است که این زن، وجودِ خود را به روی دیگران بسته است. خرده روایت های موجود در فیلم، به شیوه ای غیر خطی و با پس و پیش شدن زمانی کنار هم قرار می گیرند تا مواجهه ا ی عمیق و درون گرایانه با مفهوم "زخم" را رقم بزنند. این فیلم به ویژه از لحاظ داستانی حتی در میان فیلم های خود آنا بودانوا نیز منحصر به فرد به نظر می رسد چرا که در مدت زمانی کوتاه، سیر تحول درونیِ یک شخصیت را از کودکی تا سالخوردگی بیان می کند و مفاهیمی بسیار پیچیده را در خود جای می دهد. اینکه یک زخمِ روانی چگونه پدید می آید، چگونه رشد و گسترش پیدا می کند و در نهایت بر تمام زندگی سلطه پیدا می کند.

مبحث " در جست و جوی داستان خویش " را علی رغم ناتمام ماندن در همین جا به اتمام می رسانم. مبحثی که پایانی برای آن وجود ندارد و هر فردی در نهایت با شیوه ی خاص خود و درطی کاوش های شخصی خودش می تواند به آن دست یابد. مسیر چنین اکتشافی، اگر چه دشوار است و سهل الوصول نیست، اما با شعف ، شادمانی و حسی از ره بردن به معنای بودن همراه است...

نویسنده: شیوا صادق اسدی

مجموعه نوشتارهای فوق، از فوریه تا ژوئن 2023 در کانال تلگرامی من با عنوان " خوانش انیمیشن" انتشار یافته بودند.

لینک تماشای انیمیشن های اشاره شده در متن که توسط سازندگان انتشار یافته است:

نور جهان تسلا: https://www.youtube.com/watch?v=HuRM0q0Ixkc

زخم: https://vimeo.com/63658207