ویرگول
ورودثبت نام
شیوا صادق اسدی
شیوا صادق اسدیمتولد ۱۳۶۲ کارشناس ارشد انیمیشن از دانشگاه هنر تهران، فیلمساز انیمیشن و داور جشنواره ی انیمیشن انسی در سال ۲۰۲۵
شیوا صادق اسدی
شیوا صادق اسدی
خواندن ۳ دقیقه·۲ ماه پیش

جهان بهزاد فراهت، اکوسیستمی از ریز-اجزاء

همه چیز در یک سکانس- پلان اتفاق می افتد. حرکت دوربینی وجود ندارد. داستانی مینی مال به طور اپیزودیک روایت می شود و تغییر نما، فقط برای تغییر اپیزودها مورد استفاده قرار می گیرد. سینما، کنار گذاشته شده است. دنیایی پیش روی ماست که حدأقل عناصر لازم را برای تعریف روایت در اختیار دارد، با این حال این دنیا، یک جهان کامل و جامع و مانع است.
فیلم های بهزاد فراهت متشکل از اجزاء کوچکی هستند که در تعامل با هم یک اکوسیستم را شکل می دهند. مثالش، آنجاست که گوسفندی از علف ها تغذیه می کند و پشکل او مورد استفاده ی سرگین غلتان قرار می گیرد‌ و همه ی آنچه که داستان را می سازد، همین زنجیره است. فراهت جهان فیلم هایش را در یک نما می سازد و آنقدر به دنیای همین تک نما وفادار است که آنچه که خارج از این کادر اتفاق می افتد را نشان نمی دهد، کاتی به نمای دیگر نمی زند و یا دوربین را حرکت نمی دهد، بلکه با صدا و قابلیت های درون-زاد اجزاء همان نما، آن را بیان می کند. به عنوان مثال، در مینی سریال «ببعی»، جفت یابی گوسفند خارج از کادر اتفاق می افتد و نشان داده نمی شود. اما همان صدای خارج از کادر گوسفند ماده و یا همان پشکل قلبی شکلی که وارد کادر می شود، برای بیان جفت یابی کافی است.
در اینجا ما با دو جهان مواجه هستیم، یکی جهان درون نما و یکی جهان بیرون از نما که دیده نمی شود، ولی در روایت تأثیر می گذارد. اکوسیستم فیلم، متشکل از دو بخش است که یکی داخلی و دیگری خارجی است. این دو جهان، باهم در تعامل اند. عناصری را به یکدیگر قرض می دهند و اجزائی را با هم مبادله می کنند و داستان را در بستر این تبادل پیش می برند.

تصویری از مینی سریال ببعی، بهزاد فراهت، 2016
تصویری از مینی سریال ببعی، بهزاد فراهت، 2016


از نظر روایی، فیلم ها جایی شروع می شوند و جایی خاتمه می یابند، اما خاتمه ی آنها، قطعی نیست و همیشه ذهن مخاطب را به روی تداوم تعاملات بعدی باز می گذارد. این ویژگی هم در «قصه های یک خطی» و هم در «ببعی» و «می می»وجود دارد.
فیلم ها از لحاظ بصری نیز مجموعه ای از حدأقل خطوط و لکه های رنگی هستند که به چیز بیشتری احتیاج ندارند، چرا که کارگردان عناصر لازم برای بقاء و تغذیه شدن را در اختیار آنها گذاشته است و هیچ چیز مازادی را در جهان فیلم هایش نگذاشته است. گوسفندی که سکسکه می کند، به آب احتیاج دارد، لذا یک برکه ی کوچک، وارد جهان فیلم می شود.
فضای منفی زیاد، نقش مهمی در شکل دادن به سبک بصری فیلم ها دارد، از این رو موجودات جهان فراهت، اکسیژن و فضای خالی زیادی برای نفس کشیدن در اختیار دارند.
فیلم ها فاقد موسیقی اند، اما همان صداهای جزئی، فضای ساکتی را شکل می دهند که معادلی برای فضای منفی موجود در تصاویر است. باند صوتی مینی مال فیلم ها، آنقدر کافی و کامل است، که نیازی به هیچ صدای اضافه تری ندارد، درست مثل خود تصاویر. صداها هم ممکن است از بخش داخلی و یا خارجی این اکوسیستم به گوش برسند و آنها هم اجزائی هستند که میان دو دنیای داخلی و خارجی مبادله می شوند.

تصویری از قصه های یک خطی، بهزاد فراهت، 2011
تصویری از قصه های یک خطی، بهزاد فراهت، 2011


جهان بهزاد فراهت، جهانی است که از اجزاء ریزی تشکیل شده است که همواره از فاصله ی معینی دیده می شوند. نمای نزدیکی وجود ندارد. دوربین به این اجزاء نزدیک نمی شود. این اجزاء، زیست خودشان را دارند و بر مبنای تعاملات طبیعی خود با یکدیگر، داستانی را شکل می دهند.
جهان فیلم ها، در واقع بزرگ تر از آن تک نمایی است که در محدوده ی دید است، اما هیچ چیزی ورای این اکوسیستم کوچک، به این جهان تحمیل نمی شود. اجزاء فیلم همچون ریز-تراشه ها مدار خودشان را می سازند و زندگی می کنند.

نویسنده : شیوا صادق اسدی، اکتبر 2024

انتشار اولیه ی این نوشته، در کانال تلگرامی من با عنوان "خوانش انیمیشن" بوده است.

دو تا از قسمت های مینی سریال ببعی Babaee (Dungroller episode) و Babaee (Hiccup episod) در آپارات قابل دیدن است.

انیمیشننقد و بررسی فیلمسینمای ایران
۰
۰
شیوا صادق اسدی
شیوا صادق اسدی
متولد ۱۳۶۲ کارشناس ارشد انیمیشن از دانشگاه هنر تهران، فیلمساز انیمیشن و داور جشنواره ی انیمیشن انسی در سال ۲۰۲۵
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید