ویرگول
ورودثبت نام
شیوا صادق اسدی
شیوا صادق اسدیمتولد ۱۳۶۲ کارشناس ارشد انیمیشن از دانشگاه هنر تهران، فیلمساز انیمیشن و داور جشنواره ی انیمیشن انسی در سال ۲۰۲۵
شیوا صادق اسدی
شیوا صادق اسدی
خواندن ۴ دقیقه·۹ روز پیش

انیمیشن به مثابه ی یک « ضد اکوسیستم»، خوانشی از انیمیشن «کفش و سم»


کفش و سم ، کارگردان: ویکتوریا تراوب
تولید کشور مجارستان، ۲۰۲۴

Shoes and hooves
Directed by: Viktória Traub


پائولا یک دختر نیمه اسب- نیمه انسان ( سانتور) است که «پاهای زنانه» برای او تبدیل به یک گره ی ذهنی و عاطفی شده است. انگار او حس می کند بدون داشتن پاهای انسانی، زنانگی اش ناقص است.
کارگردان از همان ابتدا، یک فقدان، یا نوعی «گرسنگی» را به تصویر می کشد و بعد عناصری را وارد فیلم می کند تا به این گرسنگی پاسخ دهد:  پائولا عکس هایی از پاهای زنانه جمع آوری می کند، در سالن های زیبایی به پاهای لاک خورده  و در پشت ویترین مغازه ها به کفش های زنانه خیره می شود. اما او امکان بهره مندی از این دنیای زنانه را ندارد و در نتیجه نیاز او نه تنها رفع نمیشود، بلکه عمیق تر می‌ گردد.

کفش و سم، ویکتوریا تراوب
کفش و سم، ویکتوریا تراوب


پائولا به طور تصادفی با آرنولد آشنا می شود، تمساح کفش فروشی که به واسطه ی شغل و هدایایش به کمبود های او پاسخ می دهد. اما فیلم نشان می دهد که این رابطه ی عاشقانه نیز یک زنجیره ی معیوب است: پائولا نمی تواند در کفش های پاشنه بلند به راحتی راه برود. او فقط بیشتر و بیشتر احساس نقص می کند.
از سوی دیگر، آرنولد، در حضور پائولا وانمود می کند که گیاهخوار است، اما مخفیانه و در نهان یک گوشت خوار تمام عیار است و عاقبت به بدن پائولا نیز حمله می کند.
فیلم یک خط داستانی اصلی دارد که حول رابطه ی پائولا و آرنولد شکل گرفته است، اما از سوی دیگر سرشار از موجودات فرعی و  پراکنده ای است که نقش مستقیمی در خط داستانی ندارند و هر یک کمبودی دارند: یکی سرش ماهی است و برای تنفس نیاز به حمل یک کیسه ی آب دارد، دیگری کودکی است که نیمه پایینی بدنش به فوک شبیه است و برای  راه رفتن به مادرش نیاز دارد. دیگری سم های یک بز را دارد و با آنها طبل می زند و...
این موجودات، به نقاط پراکنده ای شباهت دارند که حول خط روایی اصلی پخش شده اند. هر یک به نوبه ی خود، یک اکوسیستم کوچک دو عنصره اند: ماهی و کیسه ی آب/  سم اسب و طبل / کودک بی پا و مادر/  تمساح  و پائولا.
اما این «خرده اکوسیستم ها»، ارتباطی با یکدیگر ندارند و مجموعه ای پراکنده را شکل داده اند. در واقع فیلمساز، از لحاظ روایی پیوندهای اکوسیستمی را شکسته و  یک مجموعه ی گسسته خلق کرده است.
  آرنولد و پائولا به نقص ها و نیازهای یکدیگر پاسخ می دهند تا زنجیره ای در دل این دنیای گسسته  بسازند. اما این زنجیره نیز سرانجام به تنش و پارگی ختم می‌شود  و در نهایت این دو با ماهیت یگانه و غیر قابل ترکیب خود مواجه می‌شوند.
تمساح به پائولا کفش های زنانه می دهد، اما او نمی تواند به راحتی آنها را بپوشد و ناکام می ماند. تمساح با غذای گیاهی سیر نمی شود، او گوشتخوار است و برای سیر شدن مجبور است رابطه اش با پائولا را خراب کند، او می خواهد پائولا را ببلعد، اما نمی تواند و بازهم گرسنه می ماند، در حالی که پائولا را نیز از دست داده است.
این فیلم، درست معکوس آنچیزی است که من پیشتر درباره ی «انیمیشن به مثابه ی یک اکوسیستم» نوشته بودم؛ از این رو که مجموعه ای از عناصری را خلق می کند که از هم جدا هستند و  نیاز یکدیگر را رفع نمی کنند. شاید بتوان گفت  این فیلم  یک « ضد اکوسیستم» است، عناصر قادر به تغذیه کردن یکدیگر نیستند و در نهایت در گسست و تنهایی رها می شوند؛گسستی که البته، بیشتر در روایت منعکس است تا در ساختار پیوسته ی تصاویری که همچنان در خدمت بازنمایی روایت اند.
تصاویر اگرچه سینمایی و جذاب اند و به دنیای براق و مصرفی پاپ- سورئال نزدیک اند، اما همچنان به منطق دنیای طبیعی، پرسپکتیو نقطه ای و زاویه دید واحد وفاداراند، به طوری که گسست موجود در روایت را به زبان تجسمی بیان نمی کنند.
تنها  آنجا که فیلم وارد تخیل پائولا می‌شود، بازنمایی واقعیت کنار می رود و یکی شدن از طریق رابطه ی جنسی یا «فانتزی  پیوستگی» جای آن را می گیرد.
با این حال به همان نسبت که داستان فیلم،  به عمق می رود،( به خصوص در صحنه ای که آرنولد با حمله به پائولا نیاز خود به گوشتخواری را عریان می کند) انگار  به یک باره می فهمیم که کلیت فیلم، نه درباره ی پیوستگی بلکه از اساس، یک زنجیره ی غذایی مبتنی بر گسست بوده است. 

نویسنده: شیوا صادق اسدی

این مطلب نخستین بار در ژوئن ۲۰۲۶ در کانال تلگرامی من با عنوان « خوانش انیمیشن» انتشار یافته بود.

همچنین بخوانید:

انیمیشن به مثابه ی یک اکوسیستم https://vrgl.ir/0rCpG

جهان بهزاد فراهت، اکوسیستمی از ریز اجزاء https://vrgl.ir/chexZ

لینک تماشای فیلم « سم و کفش» که توسط سازنده در ویمئو منتشر شده:

https://vimeo.com/1151933761




 

فیلم و سینماانیمیشنانیمیشن بزرگسالانتحلیل فیلمسینما
۰
۰
شیوا صادق اسدی
شیوا صادق اسدی
متولد ۱۳۶۲ کارشناس ارشد انیمیشن از دانشگاه هنر تهران، فیلمساز انیمیشن و داور جشنواره ی انیمیشن انسی در سال ۲۰۲۵
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید