کارگردان: هلویس فرلی
تولید کشور فرانسه، 2020
To the Dusty Sea, Heloise Ferlay
از قیچی تا دریا، نگاهی به انیمیشن "به سوی دریای غبار آلود"
کارگردان: هلویس فرلی
تولید کشور فرانسه، 2020
فیلم با صدای نفس نفس زدن در تاریکی آغاز می شود. صدای بچه ای به گوش می رسد که مادرش را صدا می زند. سپس دختربچه ای را می بینیم که یک قیچی به دست دارد و سعی دارد گوش های برادر کوچک ترش را ببُرد، چرا که آنها زیادی بزرگ اند.
نماهای بسته، کات ها و برش ها به همراه تصویر قیچی دال بر وجود شکاف و برش میان رابطه ی این خواهر و برادر است. شکافی که ابعاد آن بیشتر عریان می شود وقتی که خواهر به برادرش می گوید: "مادر برای نجات تو نخواهد آمد، چرا که خودت می دانی گوش های تو چه کسی را به یاد او می آورد..."
حالا می فهمیم که گوش های بزرگ پسربچه احتمالاً شبیه به گوش های پدر بوده است و مادر از اینکه چیزی برایش تداعی کننده ی همسرش باشد، خشنود نمی شود. بنابراین برش یا شکاف اصلی، میان پدر و مادر وجود داشته است، پدری که حالا دیگر نیست و غایب است.
با همین جمله، به طور غیر مستقیم می فهمیم که طلاق سر منشأ برش ها و شکاف های این خانواده است.
این انیمیشن با تکنیک استاپ موشن ساخته شده است و برای ساخت عروسک ها از الیاف نمدی استفاده شده است؛ ماده ای که می تواند توسط قیچی بریده شود. بدین ترتیب متریال، حامل آسیب پذیری کاراکترها و گسست های خانواده است.
بچه ها که حالا فقط مادر را دارند، می خواهند به هر نحوی که شده، توجه او را جلب کنند و او را به سوی خود بکشانند. اما مادر، جهان نامرئی خاص خودش را دارد. بچه ها را تنها می گذارد و به جایی می رود که هیچ کس نمی داند کجاست. او یک دنیای آبستره ی ذهنی دارد که از دنیای بچه ها جدا است و هر وقت کلافه و عصبانی می شود به این جهان پناه می برد. جهان آبستره ی او، خرده جهانی کوچک تر با سبک بصری متفاوت در دل جهان فیلم است. این جهان را هنگام شستن ظرف ها و یا تصادف رانندگی می بینیم.
پسربچه نیز به عروسک فیلی اش پناه می برد که همچون خود او گوش های بزرگی دارد که یکی از آنها بریده است، فیل در اینجا به بازتابی از روان پسربچه تبدیل می شود که اثرات خشونت را در گوشه ای از خود حمل می کند. انگار این خانواده یک گوشه ی لب پر دارد که خواهر بزرگ تر علت آن را گوش برادرش می داند. او تهدیدی همیشگی برای برادر کوچک ترش است، دائماً به او زور می گوید و ناراحتی هایش را به روی او خالی می کند. مثلث رابطه ی این سه نفر، از هم گسیخته است، چرا که گویی هر یک از آنها، در نقطه ای جداگانه ایستاده اند و برداشت ها و روایت هایی مخصوص به خود را ارائه می دهند.
قیچی، از همان ابتدای فیلم نشانه ای از شکاف های خانوادگی است.نمایی بسته از گلدانی خشکیده نیز، نمادی از یک خانواده ی بدون نشاط است که هر چه بیشتر رو به نابودی می رود.

داخل ماشین، شکاف ها بیشتر بر ملا می شوند. از خلال دیالوگ ها، می فهمیم که پدر خانواده همزمان با به دنیا آمدن پسربچه، خانواده را ترک کرده است و این دلیل خشم دختر از برادرش است، چرا که او را مسبب جدایی پدر و مادرش از یکدیگر می داند و حالا می خواهد درد این شکاف را با دیالوگ های بُرنده به روی برادرش اعمال کند.
میل بچه ها به رفتن پیش پدر، تنش ها را افزون می کند و به اوج می رساند تا اینکه همه چیز با یک تصادف متوقف می شود. آنها از جنگلی تاریک سر در می آورند که نمادی از موقعیت آنهاست. این تصادف، جهت ها را تغییر می دهد و وضعیت پیشین را دگرگون می کند و از این لحاظ، منفی نیست و نقش مثبتی در شکل گیری دوباره ی روابط میان اعضای خانواده ایفا می کند.
جنگل در انتها به دریا می رسد؛ دریایی که آن را در نمایی دور می بینیم. فیلم با قیچی آغاز می شود و با دریا خاتمه می یابد. انگار برش، تنش و از هم گسیختگی، جای خود را به بستر یکپارچه ی دریا می دهد. دریا مرهمی برای درمان زخم ها عرضه می کند و در نهایت با کنار هم قراردادن اعضای جدای این خانواده، به نمادی از یکی شدن و وحدانیت تبدیل می شود. پدر اما همان گوشه ی لب پر و عضو جدا شده ی خانواده است. او همچنان غایب است.
نویسنده: شیوا صادق اسدی، فوریه 2024
منبع اولیه ی انتشار این متن کانال تلگرامی من با عنوان "خوانش انیمیشن"( t.me/shivasadeghasadi) بوده است.
لینک تماشای فیلم در ویمئو: