سمعک میتواند برای بسیاری از افرادی که وزوز گوش را همراه با کمشنوایی تجربه میکنند مفید باشد، اما قرار نیست صدای وزوز را در همه افراد بهطور کامل از بین ببرد. تقویت صداهای محیط، بهتر شدن درک گفتار و کاهش تمرکز مغز روی صدای داخلی گوش از دلایلی هستند که ممکن است پس از استفاده از سمعک، وزوز کمتر آزاردهنده احساس شود. به همین دلیل، قبل از انتخاب دستگاه باید مشخص شود آیا وزوز با افت شنوایی همراه است و چه نوع سمعکی با الگوی شنوایی فرد تناسب بیشتری دارد. NIDCD نیز سمعک را یکی از گزینههای اصلی برای افرادی میداند که همزمان وزوز و کمشنوایی دارند.
اگر فرد علاوه بر وزوز، درجاتی از کمشنوایی داشته باشد، استفاده از سمعک میتواند به کاهش محسوس بودن وزوز کمک کند. وقتی صدای محیط به دلیل کمشنوایی کمتر وارد سیستم شنوایی میشود، صدای داخلی مانند وزوز ممکن است برجستهتر به نظر برسد. سمعک با تقویت صداهای واقعی محیط، اطلاعات شنیداری بیشتری در اختیار مغز قرار میدهد و در نتیجه توجه فرد ممکن است کمتر روی وزوز متمرکز شود.
با این حال، پاسخ افراد یکسان نیست. برخی پس از تنظیم مناسب سمعک کاهش قابل توجهی در آزار ناشی از وزوز احساس میکنند، در حالی که در گروهی دیگر تغییر محدودتر است.
مهمترین نقش سمعک افزایش دسترسی فرد به صداهای محیط است. فردی که کمشنوایی دارد ممکن است صدای آرام محیط، گفتوگوهای دور یا بسیاری از صداهای پسزمینه را بهخوبی نشنود. در این حالت، وزوز در سکوت نسبی بیشتر جلب توجه میکند.
با استفاده از سمعک، صدای گفتوگو، حرکت افراد، صدای خیابان و دیگر محرکهای صوتی دوباره واضحتر میشوند. این افزایش ورودی صوتی میتواند تضاد بین وزوز و محیط اطراف را کاهش دهد. NIDCD نیز توضیح میدهد که تقویت صدای خارجی توسط سمعک میتواند ضمن بهبود ارتباط، وزوز را کمتر قابل توجه کند.
بیشترین احتمال استفاده موفق از سمعک معمولاً در افرادی دیده میشود که وزوز و کمشنوایی بهطور همزمان دارند. اگر فرد در شنیدن مکالمه، صدای تلویزیون، مکالمه در محیط شلوغ یا تشخیص بعضی فرکانسها مشکل داشته باشد، ارزیابی شنوایی میتواند مشخص کند آیا تقویت صدا برای او مناسب است.
راهنمای NICE نیز برای افراد مبتلا به وزوز که کاهش شنوایی آنها روی توانایی ارتباط و شنیدن تأثیر میگذارد، استفاده از وسایل تقویتکننده صدا را مطرح میکند. در نتیجه، شنواییسنجی قبل از تصمیم برای سمعک بخش مهمی از مسیر انتخاب محسوب میشود.
اگر آزمایش شنوایی نشان دهد فرد افت شنوایی قابل توجهی ندارد، تجویز سمعک صرفاً برای وزوز همیشه انتخاب اول نیست. در چنین شرایطی ممکن است روشهای دیگری مانند مشاوره تخصصی، درمان شناختی رفتاری یا برخی روشهای صوتدرمانی بیشتر مورد توجه قرار گیرند.
به همین دلیل نباید صرف وجود وزوز به معنی نیاز به سمعک تلقی شود. ابتدا باید آستانههای شنوایی، درک گفتار و شرایط بالینی فرد بررسی شوند. همچنین بعضی افراد ممکن است کمشنوایی محدودی در فرکانسهای خاص داشته باشند که خودشان متوجه آن نشدهاند؛ بنابراین نتیجه تست اهمیت بیشتری از برداشت شخصی فرد از شنوایی دارد.
استفاده از عبارت «درمان قطعی وزوز با سمعک» دقیق نیست. سمعک در درجه اول برای جبران افت شنوایی طراحی شده است و در افرادی که وزوز همراه با کمشنوایی دارند میتواند شدت ادراک یا میزان آزاردهندگی وزوز را کاهش دهد.
ممکن است فرد هنگام استفاده از دستگاه صدای وزوز را بسیار کمتر متوجه شود، اما بعد از خارج کردن سمعک دوباره آن را بشنود. بنابراین هدف اصلی در بسیاری از بیماران، مدیریت وزوز و کاهش تأثیر آن بر زندگی روزمره است، نه تضمین حذف کامل صدا. در حال حاضر نیز درمان واحدی که همه انواع وزوز را بهطور قطعی برطرف کند وجود ندارد.
نمیتوان یک مدل یا برند خاص را برای تمام افراد مبتلا به وزوز بهترین گزینه دانست. میزان و شکل کمشنوایی، فرکانس وزوز، شرایط گوش، توانایی درک گفتار، سبک زندگی و بودجه فرد همگی در انتخاب دستگاه نقش دارند.
در بسیاری از افراد، سمعکی که بتواند محدوده فرکانسی مربوط به افت شنوایی را به شکل مناسب تقویت کند، اهمیت بیشتری از نام برند دارد. مدلهای پشت گوشی، رسیور داخل کانال یا داخل گوشی همگی ممکن است بسته به شرایط بیمار انتخاب شوند.
بنابراین ابتدا باید مشخص شود چه دستگاهی برای کمشنوایی فرد مناسب است و سپس امکانات مربوط به مدیریت وزوز بررسی شوند.
برخی سمعکهای جدید علاوه بر تقویت صدا، قابلیت تولید صدای پسزمینه یا برنامههای مخصوص مدیریت وزوز دارند. این قابلیت ممکن است صداهایی آرام و کنترلشده ایجاد کند تا تضاد بین وزوز و سکوت کاهش پیدا کند.
این دستگاهها گاهی با عنوان Combination Device شناخته میشوند، زیرا هم تقویت شنوایی و هم تولید صدا را در یک وسیله انجام میدهند. NIDCD نیز این نوع دستگاهها را یکی از گزینههای قابل استفاده برای افراد دارای کمشنوایی و وزوز معرفی میکند.
وجود این قابلیت به معنی بهتر بودن خودکار یک مدل نیست؛ تنظیم شدت و نوع صدا باید متناسب با وضعیت فرد انجام شود.
خیر. بسیاری از افرادی که وزوز همراه با کمشنوایی دارند ممکن است فقط با تقویت مناسب صدای محیط احساس بهتری پیدا کنند و نیازی به فعال کردن صدای مخصوص وزوز نداشته باشند.
در گروهی دیگر، استفاده از برنامه صوتی میتواند بهخصوص در محیطهای آرام مفید باشد. انتخاب میان تقویت ساده و استفاده از Masker باید بر اساس تجربه فرد و نتیجه جلسات تنظیم انجام شود.
حتی در سمعکهایی که چنین قابلیتی دارند، معمولاً لازم نیست صدای تولیدشده وزوز را کاملاً بپوشاند. هدف میتواند کاهش برجستگی وزوز و کمک به سازگاری بهتر فرد با آن باشد.
همه انواع وزوز را نباید مستقیماً با سمعک مدیریت کرد. بعضی الگوهای علائم نیاز دارند ابتدا علت زمینهای آنها بررسی شود. کاهش ناگهانی شنوایی همراه وزوز از مواردی است که نیاز به ارزیابی سریع پزشکی دارد و در راهنمای NICE نیز برای وزوز همراه با افت شنوایی ناگهانی، ارجاع سریع توصیه شده است.
کلینیک گوش شیراز اشاره میکند:
اگر وزوز همراه با افت ناگهانی شنوایی، عدم تقارن واضح بین دو گوش، سرگیجه قابل توجه یا صدای ضرباندار باشد، بهتر است قبل از تصمیم برای سمعک علت زمینهای بررسی شود. در چنین شرایطی، مسیر ارزیابی ممکن است علاوه بر شنواییسنجی به بررسی پزشکی نیز نیاز داشته باشد؛ بنابراین سمعک نباید جای تشخیص علت اصلی علائم را بگیرد.
وزوز ضرباندار معمولاً به شکل صدایی هماهنگ یا نزدیک به ضربان قلب احساس میشود و از نظر ارزیابی با بسیاری از انواع وزوز مداوم تفاوت دارد. در بعضی موارد، مشکلات مرتبط با جریان خون یا ساختارهای اطراف گوش میتوانند در ایجاد چنین صدایی نقش داشته باشند.
به همین دلیل فردی که وزوز ضرباندار دارد نباید بدون بررسی علت، صرفاً به دنبال تهیه سمعک یا دستگاه پوشاننده صدا باشد. پزشک ممکن است بر اساس علائم و معاینه، بررسیهای تکمیلی یا تصویربرداری را در نظر بگیرد. NIDCD نیز به بررسی پزشکی و احتمال انجام تصویربرداری در برخی موارد وزوز ضرباندار اشاره میکند.
شنواییسنجی مشخص میکند که آیا وزوز با افت شنوایی همراه است و کمشنوایی در چه فرکانسهایی قرار دارد. این اطلاعات برای تنظیم سمعک اهمیت زیادی دارند؛ زیرا تقویت صدا نباید صرفاً با هدف بلندتر کردن همه فرکانسها انجام شود.
متخصص میتواند آستانه شنوایی هر گوش، میزان افت و درک گفتار را بررسی کند. در بعضی افراد نیز وزوز اولین علامتی است که باعث میشود برای بررسی شنوایی مراجعه کنند و در آزمایش مشخص شود درجاتی از کمشنوایی وجود دارد. ارتباط وزوز و کمشنوایی نیز در منابع تخصصی بهخوبی شناخته شده است.
اگر کمشنوایی در هر دو گوش وجود داشته باشد، ممکن است استفاده از دو سمعک از نظر کیفیت شنیدن و درک گفتار نسبت به استفاده یکطرفه مزایایی داشته باشد. با این حال، درباره وزوز نیز تصمیم باید بر اساس محل احساس صدا و وضعیت شنوایی هر گوش گرفته شود.
نباید صرفاً به دلیل وجود وزوز در یک سمت، خودسرانه تنها همان گوش را تقویت کرد. گاهی الگوی کمشنوایی در دو گوش متفاوت است و این تفاوت خود میتواند نیازمند بررسی بیشتری باشد.
نسخه یکطرفه یا دوطرفه باید بعد از بررسی ادیوگرام و نیازهای ارتباطی فرد مشخص شود.
تنظیم مناسب شاید به اندازه انتخاب خود دستگاه اهمیت داشته باشد. اگر سمعک بیش از حد صدا را تقویت کند، بعضی محیطها برای فرد آزاردهنده میشوند و استفاده منظم از دستگاه کاهش پیدا میکند. در مقابل، تقویت ناکافی نیز ممکن است تأثیر مورد انتظار بر شنوایی و کاهش توجه به وزوز را ایجاد نکند.
معمولاً تنظیم اولیه پایان کار نیست. پس از چند روز یا چند هفته استفاده، تجربه بیمار در محیط خانه، خیابان، محیط کار و سکوت بررسی میشود و در صورت نیاز برنامه سمعک تغییر میکند.
برای برنامههای مخصوص وزوز نیز شدت صدا باید متناسب و قابل تحمل باشد.
پاسخ افراد متفاوت است. بعضی افراد از همان روزهای ابتدایی متوجه میشوند هنگام استفاده از سمعک کمتر به وزوز توجه میکنند، اما برای برخی دیگر سازگاری با دستگاه و تغییر نحوه توجه به صدا زمان بیشتری میبرد.
نباید نتیجه سمعک تنها بر اساس چند ساعت استفاده قضاوت شود. مغز برای عادت کردن به افزایش صداهای محیط و تنظیم دوباره توجه شنیداری به زمان نیاز دارد. همچنین ممکن است تنظیم اولیه دستگاه نیاز به اصلاح داشته باشد.
استفاده منظم طبق توصیه شنواییشناس و مراجعه برای تنظیم مجدد میتواند در ارزیابی نتیجه واقعی کمککننده باشد.
نتیجه نگرفتن از سمعک به معنی نبود گزینههای دیگر نیست. ابتدا باید بررسی شود دستگاه از نظر قدرت، سطح تکنولوژی و تنظیم برای کمشنوایی فرد مناسب است یا خیر.
در ادامه ممکن است روشهایی مانند صوتدرمانی، مشاوره و درمان شناختی رفتاری در مدیریت میزان آزار ناشی از وزوز مطرح شوند. هدف این روشها الزاماً حذف صدای فیزیکی نیست، بلکه کاهش تمرکز، اضطراب و تأثیر وزوز بر خواب و فعالیتهای روزانه است. NIDCD نیز درمانهای صوتی و رویکردهای رفتاری را در کنار سمعک از روشهای مدیریت وزوز معرفی میکند.
برای فردی که وزوز همراه با کمشنوایی دارد، سمعک میتواند یکی از گزینههای مهم مدیریت علائم باشد. تقویت صداهای واقعی محیط علاوه بر بهتر کردن مکالمه ممکن است باعث شود وزوز کمتر در مرکز توجه قرار گیرد. بعضی مدلها نیز قابلیتهای صوتی ویژهای برای مدیریت وزوز ارائه میکنند.
با این حال، انتخاب سمعک باید بعد از ارزیابی شنوایی انجام شود و وجود علائمی مانند افت ناگهانی شنوایی، وزوز یکطرفه همراه با تفاوت واضح شنوایی، سرگیجه شدید یا وزوز ضرباندار نیاز به بررسی علت زمینهای دارد. سمعک زمانی بهترین نتیجه را ایجاد میکند که بخشی از یک برنامه ارزیابی و مدیریت صحیح باشد، نه جایگزینی برای تشخیص پزشکی.