خرید لباس دستدوم در سالهای اخیر شکل تازهای پیدا کرده است. زمانی برای پیدا کردن یک لباس خاص یا یک کیف وینتیج باید به فروشگاههای دستدوم سر میزدیم و میان رگالهای لباس جستوجو میکردیم. بعدتر، پلتفرمهایی مثل eBay و پس از آن Depop و Poshmark، خریدوفروش مستقیم میان کاربران را آسانتر کردند. فروشگاههای آنلاین کالای لوکس دستدوم هم مسیر دیگری برای این بازار ساختند.
در دوران همهگیری کرونا، خریدوفروش مستقیم در اینستاگرام نیز رونق گرفت و مدل تازهای از معاملات مبتنی بر اعتماد شکل گرفت؛ مدلی که در آن فروشنده و خریدار اغلب از طریق یک جامعهی مشترک با یکدیگر ارتباط برقرار میکردند.
حالا به نظر میرسد مقصد غیرمنتظرهی دیگری به این فهرست اضافه شده است: Substack.
وقتی بخش گفتوگو به بازار خریدوفروش تبدیل میشود
Substack بیشتر بهعنوان پلتفرمی برای انتشار خبرنامه شناخته میشود؛ جایی که نویسندگان و متخصصان میتوانند با مخاطبان خود ارتباط مستقیم داشته باشند. اما در بعضی خبرنامههای مرتبط با مد، بخش Chat به فضایی برای معرفی و فروش کالاهای دستدوم تبدیل شده است.
اعضای این جوامع لباس، کیف و کفشهایی را که قصد فروششان را دارند معرفی میکنند و دیگر کاربران میتوانند برای خرید آنها اعلام آمادگی کنند. گاهی کالاهایی خاص و گرانقیمت نیز در همین گفتوگوها پیدا میشوند.
برای مثال، گابریلا گوفیس، نویسندهی خبرنامهی Gift of Gabs، میگوید در ابتدا تصور نمیکرد بخش گفتوگوی خبرنامهاش به محلی برای خریدوفروش تبدیل شود. اما بهتدریج کاربران شروع کردند به معرفی کالاهایشان و حتی یکی از اعضا توانست کیف Row Margaux خود را به عضو دیگری بفروشد.
این تجربه نشان میدهد که یک جامعهی آنلاین، اگر اعضای آن علایق مشترکی داشته باشند، میتواند فراتر از گفتوگو و تبادل نظر عمل کند.
چرا خرید از یک جامعهی آشنا جذاب است؟
یکی از دلایل جذابیت این مدل، ارتباط میان اعضایی است که از قبل در یک فضای مشترک حضور دارند. مخاطبان یک خبرنامهی مد معمولاً به برندها، سبک پوشش و کالاهای مشابهی علاقهمندند. همین اشتراک سلیقه میتواند پیدا کردن خریدار یا فروشندهی مناسب را آسانتر کند.
از طرف دیگر، وقتی نویسندهی یک خبرنامه فضایی را مدیریت میکند، ممکن است اعضا احساس کنند در محیطی آشناتر و قابلاعتمادتر خرید میکنند.
کریستین باربریچ، نویسندهی خبرنامهی A Tiny Apt.، از برگزاری فروشهای کوچک و محدود و همچنین هدیهدادن کالاهای وینتیج به مشترکان پولی خود صحبت میکند. در چنین فضایی، بعضی کاربران برای پیدا کردن یک کالای خاص وارد میشوند و بعضی دیگر از تماشای کالاهای کمیاب و گفتوگوهای اعضا لذت میبرند.
این ترکیب خرید، سرگرمی و ارتباط اجتماعی، تجربهای متفاوت از جستوجو در یک فروشگاه آنلاین معمولی ایجاد میکند.
خرید دستدوم؛ فراتر از پیدا کردن یک کالای ارزان
رشد این مدل را میتوان در کنار تغییر رفتار مصرفکنندگان در بازار پوشاک دستدوم بررسی کرد. خرید کالای استفادهشده برای بسیاری از افراد فقط راهی برای کاهش هزینه نیست؛ توجه به مصرف مسئولانهتر و استفادهی دوباره از کالاها نیز در این تغییر نقش دارد.
در چنین شرایطی، حتی کالاهایی که قبلاً استفاده شدهاند و آثار مصرف روی آنها دیده میشود، ممکن است همچنان برای خریداران جذاب باشند؛ بهویژه اگر از برند یا طراحی خاصی برخوردار باشند.
در بازارهای اجتماعی، ارزش یک کالا فقط به نو بودن آن وابسته نیست. کمیاب بودن، سلیقهی مشترک و پیدا کردن محصولی که دیگر بهسادگی در فروشگاهها عرضه نمیشود نیز اهمیت دارد.
مشکل کجاست؟ اعتماد همیشه کافی نیست
با وجود جذابیت این روش، خریدوفروش در Substack با محدودیتهایی همراه است. این پلتفرم در اصل برای انجام معاملات طراحی نشده و سازوکار یکپارچهای برای مدیریت همهی مراحل خریدوفروش ندارد.
در نتیجه، بعضی اختلافها مستقیماً میان خریدار و فروشنده رخ میدهند. برای نمونه، سوگوله کین، نویسندهی Another Fashion Newsletter، تجربهی خرید یک کیف از طریق Substack را شرح میدهد که در آن فروشنده پس از دریافت پیشنهاد بالاتر از فرد دیگری، معاملهی اولیه را لغو کرده و پول او را بازگردانده است.
مشکل دیگر، تعداد زیاد آگهیهاست. وقتی کاربران یک کالا را در چند گفتوگو منتشر میکنند، پیدا کردن مطالب مهم و دنبالکردن بحثهای اصلی دشوار میشود.
به همین دلیل، بعضی نویسندگان تصمیم گرفتهاند برای این فعالیتها قانونگذاری کنند. جس گریوز، نویسندهی The Love List، توضیح میدهد که برای جلوگیری از شلوغی، از کاربران خواسته است کالاهای خود را فقط در یک گفتوگوی ماهانهی مخصوص فروش معرفی کنند.
این روش کمک میکند آگهیها در یک محل مشخص جمع شوند و فضای اصلی خبرنامه از پیامهای تکراری و پراکنده دور بماند.
آیا Substack به یک بازار اجتماعی واقعی تبدیل میشود؟
Substack بر ارتباط مستقیم میان نویسندگان و مخاطبانشان تکیه دارد. به همین دلیل، گسترش خریدوفروش در بخش Chat برای این پلتفرم هم اتفاقی قابلتوجه است.
بااینحال، باید میان یک فضای اجتماعی برای معرفی کالا و یک بازار آنلاین مجهز به امکانات معامله تفاوت قائل شد. حضور کاربران آشنا و اعتماد به نویسندهی خبرنامه میتواند تجربه را جذابتر کند، اما بهتنهایی تضمینکنندهی امنیت معامله نیست.
احتمالاً آیندهی این مدل به نحوهی مدیریت نویسندگان، قوانین هر جامعه و امکاناتی بستگی دارد که پلتفرم در اختیار آنها قرار میدهد.
شاید خرید دستدوم در آینده فقط به فروشگاهها و اپلیکیشنهای تخصصی محدود نباشد. ممکن است بخشی از جذابترین خریدها در جوامعی اتفاق بیفتد که افراد ابتدا برای علاقهی مشترکشان به مد به آنها پیوستهاند و بعد، در همان فضا، کالای موردعلاقهی خود را پیدا کردهاند.
در نهایت، شاید مهمترین تغییر این باشد: خرید دستدوم دارد از یک جستوجوی فردی به تجربهای اجتماعی تبدیل میشود.