نمونه ارزیابی ریسک به روش FMEA
تکنیک FMEA يك روش سيستماتيك براي شناسايي و پيشگيري از وقوع مشكل در محصول و فرايند مي باشد. همچنین يك روش تحليلي است كه عيوب كيفي را به اعداد كمي تبديل مي كند و عيوب را جهت رفع آنها اولويت بندي مي كند. قبل از پرداختن به FMEA و ارزیابی ریسک، ابتدا RCM یا نگهداری و تعمیرات قابلیت اطمینان محور را مرور می کنیم.
استراتژي فعلي دنياي پيشرفته صنعتي برپايه توليد و نت با عيوب صفر (Zero Defects)، از كارافتادگي صفر (Zero Breakdowns) و حوادث صفر (Zero Accidents) ميباشد. براي رسيدن به اين اهداف، مهمترین استراتژي، استراتژی است کهRCM اكثر كارخانجات توليدي و خدماتي خط مشي و سياست كلي خود را هر ساله تدوين و ارائه مينمايند، ولي عموما برنامه خاص نت در راستاي آن سياستها را ارائه و به مورد اجراء نميگذارند. استراتژي RCM نتايج و دستاوردهاي مختلفي بدنبال خود دارد كه با اجراء و دستيابي به نتايج آن ميتوان در راستاي اهداف و سياستهاي كلي شركت, حركت نمود.
جان موبرای (John Moubray) در مقدمه کتاب Reliability Centered Maintenance که یکی از مراجع مهم در این موضوع به حساب می آید، RCM را چنین تعریف می نماید:RCMمقدار نت مناسب براي رسيدن به حداكثر توانايي و قابليت اطمينان ذاتي تجهيزات را براساس شرايطكاري مربوطه مشخص ميكند. به عبارت ديگر براي تجهيزات مشابه و در شرايطكاري مختلف, نيازهاي متفاوتي تعيين و مشخص مينمايد, كه اين برخلاف روشي است كه در حال حاضر در بسياري از كارخانجات بكار گرفته ميشود. موانع اصلي اجراء و بكارگيري موفقRCM ، زمان و تلاش مورد نياز, طرز فكر نفرات نت و ديدگاه سنتگرايي آنها ميباشد.
“فرآیندی که بکار می رود تا تعیین شود انجام چه فعالیتهایی برای نگهداشتن دارایی های فیزیکی در سطح مشخصی از کارآیی (مطابق با نظر استفاده کنندگان از آنها) و حفظ کارکرد (function) آنها ضرورت دارد. در واقع RCM یک روش مهندسی برای تعیین برنامه های نت در سطح یک سازمان است که قابلیت اطمینان را به عنوان مفهومی کلیدی لحاظ می نماید. “
جهت اجراي RCM بايستي با استفاده از يك قالب سازمان يافته در مورد تجهيزات موجود و شرايطكاري آنها، سوالات زير بررسي و پاسخ داده شود.
۱- عملكردها: عملكردها و استانداردهاي اجرايي تجهيزات چه هستند؟
۲- خرابيهاي عملكردي : كدام وجه يا وجوه عملكردي يك وسيله, دچار خرابي ميشود؟
۳- صور مختلف خرابي: انواع و صورتهاي خرابيعملكردي كدام هستند؟
۴- اثرات خرابي: وقتي هر خرابي بوقوع ميپيوندد، چه اتفاقي ميافتد؟
چهار سوال فوق را ميتوان تحت عنوان تجزيه و تحليل حالات خرابي و آثار آن FMEA)) مطرح نمود.
۵- پيامدها و نتايج خرابي : هر خرابي از چه نظر اهميت دارد؟
۶- عمليات پيشگيرانه :جهت جلوگيري از خرابي، چه اقداماتي بايد انجام داد؟
۷- ناكارآمدي عمليات :در صورتيكه عمليات پيشگيرانه وجود نداشت، چه اقداماتي جهت جلوگيري وحذف خرابيها بايد انجام داد؟
-اولين بار در سال ۱۹۴۹ در صنايع نظامي آمريكا تحت عنوان رويه
MIL-P 1629 بكار گرفته شد.
-در سال ۱۹۶۰ در صنايع هواپيمايي آمريكا جهت افزايش ايمني خلبانان بكار گرفته شد.
-در سال ۱۹۹۲ تحت عنوان رويه SAE-J-1739 بعنوان استاندارد مرجع صنايع خودرو سازي پذيرفته شد.
-صنايع خودرو سازي
-حمل و نقل
-صنعت بيمه
-صنايع فضايي
-مواد شيميايي
-صنايع هوايي
-صنايع نفتي
-توليدات پزشكي
-دارويي
-الكترونيك
-توليدات عمومي
-صنايع دفاعي
در شکل زیر نمونه مثالی از فرم آنالیز حالات خرابی و اثرات آن را مشاهده می کنید.
در فرايند FMEA جهت ارزیابی ریسک:
– تمام مواردي كه باعث شكست يك فرايند يا محصول مي شود تعيين مي گردند.
– براي نتيجه گيري بهتر و انجام سيستماتيك آن از فرمهاي مخصوصي استفاده مي گردد.
– از ابتدا كليه حالات خرابي كه سیستم مي تواند تجربه كند مشخص مي شود.
– كليه حالات خرابي داراي شدتي مي باشد كه سیستم را تحت تأثير قرار مي دهد.
-ميزان شدت مطابق جدول مخصوصي به اعداد كمي بين ۱ تا ۱۰ تبديل مي شود.
-هرحالت خرابي داراي عللي است علل مي بايست مشخص گردد.
-نرخ وقوع هرحالت خرابي مطابق جدول مخصوصي در مقياس ۱ تا ۱۰ درجه بندي مي گردد.
-كنترلهاي موجود و توانايي شناسايي حالات خرابي تعيين مي شود اين كار توسط جدول مخصوصي كه از ۱ تا ۱۰ درجه بندي شده مشخص مي گردد
-اولويت بندي عيوب برحسب عدد اولويت ريسك بدست مي آيد:
RPN=S*O*D ۱<=RPN<=1000
– اقدامات اصلاحي براي رفع حالات خرابي برحسب اولويت بندي صورت گرفته
S: عامل شدت
P: احتمال وقوع
S: قدرت تشخيص عيوب
چرا اولويت بندي مي كنيم؟
به دليل:
* كمبود وقت
* محدوديت سرمايه
* رسيدن به حداكثر بهبود در كمترين زمان
* حصول اطمينان از بالاترين بازگشت سرمايه گذاري
* كاهش ريسك فرايند توليد محصول یا توقف تولید
بر روی عبات FMEA در روبرو کلیک کنید FMEA