قضاوتهای افراد در مورد ارجحیتها اغلب برای تخمین ارزش یا اهمیت غیرشفاف است. یکی از روشها برای غلبه بر عدم قطعیت، منطق فازی است. که در مسئله ahp (تحلیل سلسله مراتبی فازی) بکار می رود. تئوری فازی اولین بار توسط لطفی عسگرزاده (۱۹۶۵) برای هماهنگی عدم قطعیت درک بشر از مدل ارائه شد. معمولاً اعداد فازی را با نماد “~” بالای عدد نشان میدهند. این اعداد در اشکال مختلفی نمایش داده میشود. یکی از آنها به صورت عدد فازی مثلثی است که در شکل زیر نشان داده شده است.
روابط جبری این اعداد بصورت زیر تعریف می شود. فرض کنید M1 و M2 دو عدد فازی باشند که به صورت M1=(a,b,c) و M2=(d,e,f) تعریف می شوند. آنگاه داریم:
M1+M2=(a+d,b+e,c+f)
M1-M2=(a-d,b-e,c-f)
M1*M2=(a*d,b*e,c*f)
M1/M2=(a/f,b/e,c/d)
از این اعمال در محاسبات آموزش رویکرد ahp فازی استفاده می شود.
در روش FAHP، جدول مقایسات زوجی با استفاده از روش آنالیز توسعه چانگ یا روش تحلیل توسعه ای چانگ حل می شود. در واقع تنها تفاوت دو رویکرد در نحوه بدست آوردن وزن جدول مقایسات زوجی است. در رویکرد ای اچ پی، از رویکرد بردار ویژه استفاده می شود. در حالی که در رویکرد فازی، از آنالیز توسعه چانگ. سایر مراحل مشابه هستند. بنابراین، روش تحلیل توسعه ای چانگ برای بدست آوردن وزن یک جدول مقایسه زوجی بصورت زیر بدست می آید. فرض کنید که ماتریس مقایسه زوجی ای بصورت زیر داشته باشیم هر درایه آن یک عدد فازی بصورت Mij=(lij, mij, uij) باشد.
آنگاه، ابتدا مجوع سطرها محاسبه می شود.
در مرحله بعد مجموع کل اعداد فازی محاسبه شده و بعد معکوس می کنیم.
سپس، محکوس بدست آمده در مجموع سطرها که در مرحله قبلتر محاسبه شد ضرب می شود و اعداد فازی جدید را si می نامیم. در واقع، برای هر سطر یک si داریم. در مرحله بعد، بایستی بزرگی هر سطر نسبت به سر دیگر را محاسبه کنیم. یعنی، بعنوان مثال، s1 نسبت به سایر si ها بغیر از خودش. برای هر سطر، زمانی که بزرگی نسبت به سایر سطرها محاسبه می شود، بزرگترین عدد حاصل را یادداشت میکنیم. سپس، برای سایر سطرها نیز این پروسه را تکرار میکنیم. یعنی، به ازای هر سطر، یک عدد بدست می آید که بزرگترین بزرگی نسبت به سایر سطرها به جز خودش است. این اعداد همان وزن های هر سطر می باشند. که پس از نرمالسازی، تبدیل به اوزان نرمالایز می شوند.
بزرگی هر سطر نسبت به سطر دیگر از طریق رابطه زیر بدست می آید.
همچنین مقدار این بزرگی بصورت گرافیکی در شکل زیر نشان داده شده است.
این روش بر اساس تحلیل مغز انسان برای مسائل پیچیده پیشنهاد گردیده است. از آنجا که درک پدیده ها و مسائل بزرگ پیچیده برای ذهن انسان می تواند مشکل آفرین باشد، از این رو تجزیه یک مسئله بزرگ به عناصر جزئی آن (با استفاده از یک ساختار رده ای) می تواند به درک انسان کمک نماید. در این رویکرد ارتباط هر عنصر با سایر عناصر باید در ساختار سلسله مراتبی و در سطوح مختلف مشخص گردیده و ارتباط هدف اصلی موجود از مساله با پائین ترین رده موجود از سلسله مراتب تشکیل شده دقیقا روشن می شود. در ساختار AHP هر عنصر از یک سطح معین، تحت تسلط برخی یا کلیه عناصر موجود در سطح بلافاصله بالاتر از خود می باشد.
روش تحلیل سلسله مراتبی برای اولین بار توسط ساعتی در سال ۱۹۸۷ ارائه شد. روش ای اچ پی fuzzy همانند ahp بر اساس ضرب ماتریس های تصمیم بدست می آید. با این تفاوت که در روش FAHP، وزن جدول مقایسات زوجی با استفاده از آنالیز توسعه چانگ بدست می آید. درحالی که وزن جدول مقایست زوجی ahp با استفاده از روش هایی از جمله بردار ویژه یا لاگرانژ.
پرسشنامه دو روش مشابه است. با این تفاوت که اعداد فازی هستند. به عبارتی شما سوالات خود را بر اساس مقیاس کلامی تعریف میکنید. بنابراین می توانید به مقیاس کلامی خود در تصمیم گیری چند معیاره (MCDM) عدد فازی و یا لیکرت نسبت دهید. وزن نهایی گزینه ها در روش FAHP بصورت نزولی مرتب می شود. یعنی از زیاد به کم. هرچه وزن بیشتر، گزینه در اولویت تر.
رویکردهایی هایی مانند تاپسیس، vikor و … با ahp متفاوت هستن. در ahp تمام مقایسات زوجی است.