راهاندازی یک کسبوکار موفق بهویژه در شرایط ناپایدار بازار، پیمودن مسیری پرخطر و پیشبینیناپذیر است. برای غلبه بر چالشهای پیشرو بیش از هر چیز توجه به ظرفیتهای انسانی و بهرهمندی از تیمی که اعضای آن در راستای اهداف و منافع مشترکی از تخصص و توانمندیهای خود استفاده کنند، اهمیت دارد. ازاینرو یکی از مهمترین موانعی که بسیاری از استارتاپها در شروع فعالیت خود با آن روبهرو میشوند، «عدم تشکیل یک تیم موفق و کارآمد» بهعنوان عامل کلیدی در موفقیت یا شکست است. ما در این شماره هم مانند چند شماره اخیر به بررسی عوامل مختلف شکست کسبوکارها و عواملی میپردازیم که میتواند باعث فروافتادن در «دره مرگ» شود.

یکی از اولین اشتباهاتی که معمولاً استارتاپها مرتکب آن میشوند، انتخاب نادرست اعضای تیم است. بسیاری از بنیانگذاران یک استارتاپ در ابتدا تصور میکنند که اعضای تیم باید از همان ابتدا کاملاً همراستا با دیدگاههای آنها باشند، اما این رویکرد اغلب به نتایج منفی میانجامد. طبق مطالعات صورتگرفته ازجمله گارتنر وMcKinsey ، استارتاپهایی که تنوع در مهارتها و تجربیات اعضای تیم خود را نادیده میگیرند، اغلب با مشکلات پیچیدهتری روبرو خواهند شد؛ چراکه توانمندی در زمینههای مختلف ازجمله مسائل فنی و تکنولوژی، بازاریابی، فروش و مدیریت مالی برای پیشبرد یک استارتاپ ضروری است.
وجود اعضای تیم با تخصصهای متفاوت به کسبوکار این امکان را میدهد که در شرایط بحرانی از دیدگاههای مختلف برای یافتن راهحلهای خلاقانه بهره ببرد. به عبارت دیگر، همراستایی با اهداف استارتاپ بسیار اهمیت دارد، اما تخصصهای مکمل و تنوع مهارت در تیمسازی نیز برای تصمیمگیریهای بهینه و رشد پایدار الزامی است.
یکی دیگر از مشکلات استارتاپها، ضعف در همکاری مؤثر و تعاملات درون تیمی است. این چالش بیشتر ناشی از نبود شفافیت در اهداف، تقسیم وظایف یا حتی فرهنگ کاری منسجم است. زمانی که بنیانگذاران یک کسبوکار قادر به ایجاد فرهنگ تیمی مناسب یا تقسیم صحیح وظایف میان اعضا نباشند، عملکرد کلی تیم دچار اختلال خواهد شد. مطالعات مختلف نشان دادهاند که استارتاپهایی که در آنها روابط کاری منسجم و ارتباطات مؤثر بین اعضا وجود ندارد، بیش از سایر کسبوکارها در معرض خطر شکست قرار خواهند گرفت.
بر اساس یک مطالعه در نشریه Harvard Business Review تیمهایی که عملکرد آنها براساس شفافیت و اعتماد بین اعضا شکل گرفته باشد، در برابر چالشها مقاومترند و به سرعت قادر به تطبیق خود با تغییرات محیطی هستند. این مسئله بهویژه در استارتاپهایی که در مراحل اولیه با شرایط پرتنش و ناپایدار روبرو میشوند، اهمیت بیشتری دارد. در نتیجه، توانایی برقراری ارتباط کارآمد و شنیدن نظرات مختلف و پذیرش بازخوردها یکی از ارکان اصلی موفقیت تیم استارتاپی است.
عدم تعادل در رهبری و تصمیمگیری یکی از دیگر چالشهای استارتاپها در مسیر تیمسازی حرفهای است. در بسیاری از موارد تیمهای استارتاپی بهویژه ازنظر رهبری دچار تردید و ناهماهنگی میشوند و ممکن است که در انتخاب نقشهای رهبری تصمیمات نادرست و در عین حال تعیین کنندهای بگیرند یا مثلاً اجازه بدهند که قدرت بیش از اندازه در دست یک نفر متمرکز شود. چنین وضعیتی دیگر اعضای تیم دچار عدم انگیزه خواهند شد و درنتیجه بحرانهای جدی مدیریتی در تیم ظاهر خواهد شد.
نظریات مختلف مثل مدلهای رهبری transformational وtransactional معتقدند که بهترین نوع رهبری برای استارتاپها مدیریت مشارکتی است که در آن تمام اعضای تیم احساس مسئولیت و مشارکت در تصمیمگیریها را دارند. این نوع از رهبری باعث افزایش انگیزه و کارایی تیم و همچنین تسهیل روند رشد و پیشرفت استارتاپ میشود.
نکته دیگری که باید به آن توجه کرد، عدم آمادگی تیمها برای تطبیق سریع با تغییرات بازار و نیازهای مشتری است. یکی از دلایل شکست استارتاپها، ناتوانی در تغییر مسیر است. بهویژه در زمانی که بازار هنوز بهطور کامل شکل نگرفته، نیاز است که تیم استارتاپ به سرعت به نظرات و بازخوردهای مشتریان واکنش نشان دهد و مدل کسبوکار خود را بهطور پیوسته بهبود دهد. تیمهایی که نتوانند به سرعت تغییر کنند و نیازهای بازار را شناسایی کنند، در معرض خطر از دست دادن فرصتها و حتی شکست قرار دارند.