
چالشها و بحرانهای ملی، یکی از حوزههای مهم نقشآفرینی بخش خصوصی و فعالین اقتصادی برای ایفای مسئولیتهای اجتماعی خود است. در نخستین روزهای اسفندماه ۹۸ و همزمان با همهگیری بیماری کرونا، و شوک ناشی از آن به نظام سلامت کشور، یک مشارکت و همیاری جمعی بین فعالین اقتصادی و بخش خصوصی شکل گرفت تا با تجمیع امکانات بتوانند یکی از متفاوتترین پویشهای مسئولیت اجتماعی فعالین اقتصادی را برای کمک به مسائل حاد کشور رقم بزنند. «کمپین نفس»، با بهرهگیری از توان و منابع بخش خصوصی و فعالان اقتصادی و با همراهی و حمایت اتاقهای بازرگانی صنایع معادن و کشاورزی سراسر ایران، برای حل سریع بحران شیوع بیماری کرونا (covid-19) در هشتم اسفند ماه شروع به کار کرد.
«مدرسه توسعه پایدار»، روز دوشنبه ۳۰ تیرماه میزبان نشستی مجازی با سخنرانی موسس و دبیران کارگروههای کمپین نفس و با مشارکت علاقهمندانی از سراسر کشور به منظور بهرهگیری از تجربیات و درس آموختههای این پویش بود. تجربهای که از نظر وسعت مشارکت و دامنه جغرافیایی فعالیت، بینظیر است و مطالعه آن برای دستیابی به الگویی در زمینه مشارکت بخش خصوصی در کمک به بحرانهای آتی کشور اهمیت بسزایی دارد.
تعد پیوسته بنگاههای اقتصادی
در ابتدای جلسه، هامون طهماسبی مدیر برنامه مدرسه توسعه پایدار به معرفی اجمالی مفهوم مسئولیت اجتماعی شرکتها (CSR) پرداخت. بنا به تعریف او مسئولیت اجتماعی شرکتها، تعهد پیوسته یک سازمان یا بنگاه اقتصادی برای رفتار اخلاقمدار و سهیم شدن در توسعه پایدار، بهویژه مدیریت پیامدهای اجتماعی، اقتصادی و محیط زیستی فعالیتهای خود بر جامعه و ذینفعان است. به گفته طهماسبی، توسعه پایدار کشور فقط وظیفه یک بخش خاص مثل دولت، بخش خصوصی یا سازمانهای مردمنهاد نیست و لذا بررسی تجاربی از جنس کمپین نفس، اهمیت بسیاری برای یادگیری و همافزایی دغدغهمندان پیشرفت و آبادانی کشور دارد.

افتتاح کلینیک در هشت روز
در ادامه موسس و دبیران کارگروههای کمپین به معرفی فعالیتها و تشریح تجارب خود پرداختند. در ابتدا، فرزین فردیس، بنیانگذار و رئیس هیئت مدیره گروه صنعتی پارس سامان که به عنوان مدیر کارگروه اطلاعرسانی کمپین در جلسه حاضر بود، ساختار کلی کمپین را تشریح کرد. به گفته فردیس، کمپین نفس در قالب ۷ کارگروه اطلاعرسانی، جلب مشارکت، زنجیره تأمین، اقتصادی، تخصیص نیاز، نوآوری و فنی و مهندسی به فعالیت میپردازد. این کمپین در روز ۲۹ اسفند ۹۸ کلینیکی را افتتاح کرد که ساخت آن تنها ۸ شبانهروز طول کشیده بود. احداث این کلینیک، در مجاورت بیمارستان ابنسینای تهران که ظرفیت پذیرش روزانه ۳۰۰ بیمار را دارد، از فعالیتهای شایان توجه این کمپین است که به نوعی یک رکورد و دستاورد در کشور محسوب میشود. همچنین در شرایط بحرانی روزهای ابتدایی شیوع کرونا، کمپین نفس به تولید بستههای حفاظتی سرتاسری ایزوله برای کادر درمان پرداخت.
در کنار کادر درمان
با توجه به شرایط سخت کشور در زمینه تحریمها و شوک وارد به دولت، کمپین نفس با هوشیاری به موقع و تأمین و توزیع ماسکهای N95 برای کادر درمان، تبسنج لیزری، پالساکسیمتر، شیلد، عینک، کلاه، کلاه تمامفیلتر، دستکش معاینه و CPAP ، کمک قابل ملاحظهای به بهبود شرایط نظام سلامت کشور در هفتههای نخستین مواجهه با بحران نمود. همچنین تأمین ونتیلاتور و پمپهای اینفوژن و گازهای بیمارستانی برای بیمارستانهایی که با کرونا مبارزه میکردند، در کارنامه این کمپینِ برخاسته از دغدغهمندی فعالین بخش خصوصی ثبت شده است. کمپین نفس با توجه به اهمیت فعالیتهای پژوهشی در زمینه مبارزه با کرونا، اقدام به حمایت از طرح پژوهشی پلاسما درمانی نیز کرده است.
در کنار خانوادهها
علاوه بر فعالیتهایی جهت بهبود شرایط درمانی کشور، با توجه به شرایط اقتصادی جامعه و آسیب دیدن بعضی از مشاغل به دلیل شیوع بیماری کرونا، در ماه مبارک رمضان طرح حمایتی معیشتی ضیافت نفس برای یاری اقشار آسیبپذیر در گام دوم فعالیت کمپین، شروع به کار کرد. این طرح برای اولویت حفظ کرامت انسانی افراد تحت پوشش، در قالب اهدای بنکارت و با کمک مجموعه افق کوروش انجام شد. در مجموع ۷۹۰۰۰ بن خرید در ۳۰ استان کشور توزیع شد. همچنین توزیع بیش از ۵۳۰۰ بسته کالایی غذایی اهدایی تولیدکنندگان بخش خصوصی بین انجمنها و خیریههای تهران و البرز و آسایشگاهها و مراکز نگهداری سالمندان و بیماران از دیگر دستاوردهای طرح «ضیافت نفس» بود.
ساختار منعطف و مسطح
به نظر پویا فیروزی، نایبرئیس شرکت پرتو درمان گروه و مدیر پروژه بر و بحر ایران که مسئولیت کارگروه زنجیره تأمین کالا و لجستیک کمپین را بر عهده داشت، اصلیترین مسئله کمپین، «هماهنگی» بوده و برای حل این مسئله با توجه به محدودیتهای زمانی و مکانی، ساختاری انعطافپذیر، مسطح و بدون تشریفات زاید اداری برای کار انتخاب شده است.
همزمانی با شرایط سخت آخر سال، شروع تعطیلات نوروز و چالشهای روزهای آغازین شروع مبارزه با کرونا، نیاز به تلاش خستگیناپذیر و روحیه جهادی در اقدام در کمپین نفس را دوچندان میکرد که علی شریعتی، مدیر صادرات هلدینگ اکت -گروه صنعتی گلرنگ و دبیر کارگروه مسئولیت اجتماعی و جلب مشارکتهای کمپین نفس به آن اشاره کرد. شریعتی که خود مدتی پیش به کرونا مبتلا شده و از امکانات کلینیک نفس استفاده کرده بود، وظیفه بازرگان را خرید خوب و به موقع عنوان کرد؛ به همین دلیل مزیت مهم فعالیت اتاق بازرگانی صنایع معادن و کشاورزی در کمپین نفس را خرید به موقع ماسک و تجهیزات از چین، پیش از شروع چالشهای همهگیری جهانی در این زمینه دانست.

همافزایی به جای موازیکاری
در ادامه نشست سخنرانان به برسی درس آموختههای این کمپین پرداختند. به زعم آنها یکی از درس آموختههای کمکرسانی در زلزله کرمانشاه این بود که همه افراد به صورت پراکنده به اقدامات موازی میپرداختند و این منجر به اتلاف منابع و ناهماهنگیهایی میشد. در نتیجه در فعالیتهای بعدی این بینش ایجاد شد که به جای «موازیکاری» به «همافزایی» و رفتار هماهنگ و متحد برسیم که در این کمپین نیز از این تجربه استفاده شد. در نتیجه اکثر اتاقهای بازرگانی صنایع معادن و کشاورزی کشور با هم در این کمپین مشارکت کردند. به طور مثال، وقتی برای ارسال لباسهایی که در کمپین، تولید و در سازمان انرژی اتمی ایزوله شده بود، نیاز به کارتنی مخصوص احساس شد و این نیاز به مشارکتکنندگانِ کمپین اعلام شد، حدود ۲۵ تولیدکننده کارتن کشور به سرعت برای کمک اعلام آمادگی کردند.
از دیگر درسآموختههای این کمپین، میتوان به موارد زیر نیز اشاره کرد:
شبکهسازی نفس برای مقابله با بحرانهای آینده
به عنوان آخرین سخنران، پدرام سلطانی، فعال اقتصادی و نائبرئیس سابق اتاق بازرگانی صنایع معادن و کشاورزی ایران به عنوان موسس و رئیس شورای راهبردی کمپین به بیان نکات و دغدغههای خود پرداخت. سلطانی این کمپین را اولین تجربهای دانست که در آن ۳۱ استان کشور درگیر بحران و همراه در مسیر حل آن شدند؛ مخصوصا که دولت در نخستین روزهای مواجهه با بیماری، شوکزده و حیرتزده بود و با کمبود امکانات دست و پنجه نرم میکرد و این مسئله خود اهمیت حضور بخش خصوصی را پررنگ تر مینمود. سلطانی پویش ایران من را که به مدرسهسازی در مناطق کمبرخوردار کشور از طریق مسئولیت اجتماعی جمعی فعالین اقتصادی مشغول است، تمرینی دانست که تجربیات ارزندهای را برای کمپین نفس به جا گذاشته بود. او کمپین نفس را نیز شبکهسازی مهمی برای مقابله با بحرانهای دیگر عنوان کرد که در صورت نیاز همین سازوکارها و ساختار به شکل بهتری بتواند در مواقع نیاز بعدی، به یاری بیاید؛ به زعم او، جای بهرهگیری از کمک و به رسمیت شناختن حضور جامعه مدنی و بخش خصوصی در بحرانها و حل مسائل کشور بسیار خالیست و تهدیدهایی مثل کرونا میتواند فرصت مهمی برای یادآوری توانایی دولت و اهمیت ایفای نقش این دو بازوی مهم و پرقدرت در کنار بخش دولتی برای حل مشکلات کشور باشد.
در ادامه پدرام سلطانی انتظار خود را از بخش خصوصی حتی بیشتر از مشارکت فعلیشان در کمپین نفس دانست که البته از نظر او با وجود بحران اقتصادی و فشار تحریمها این مسئله قابل درک است. سلطانی همچنین تمرکزگرایی و بزرگ بودن دولت را به عنوان موانعی بر سر راه ایفای نقش موثر بخش خصوصی و جامعه مدنی مطرح کرد. سلطانی در انتها، این کمپین را ستونهای آماده خیمهای دانست که میتواند به سرعت در مشکلات و بحرانهای آینده برافراشته شود.
علاقهمندان برای آشنایی بیشتر با کمپین نفس میتوانند به سایت nafas.org مراجعه کنند. همچنین جهت دریافت اطلاعات بیشتر از محتوای سخنرانیهای این جلسه، میتوانند به وبسایت مدرسه توسعه پایدار به نشانی sdschool.ir مراجعه نمایند.