
این روزها هر شبکهای که میزنم «خندوانه» دارد! یک شبکه سری دویش را پخش میکند و شبکه دیگر سری چهارش را. یک شبکه هم صبحها سری پنجش را پخش میکند و شبها سری ششش! چقدر باحال است که آدم چیزی بسازد که سالها قابل استفاده باشد؛ مگر نه؟
توی یکی از همین سری خندوانهها رامبد جوان آخر برنامه به مهمانش کتاب هدیه میدهد؛ البته نمیگوید که این کتاب برای ما خیلی عزیز است و آن را جایی بگذار که هرروز ببینی! نهایتا بگوید: «کتاب دوست داری؟» یا شاید هم بگوید: «کتاب خیلی خوبه؛ مگه نه؟» اما آنچیز تقریبا همیشگی این است که برگردد سمت دوربین و بگوید: «مردم ایران تو رو خدا کتاب بخونید؛ سرانه مطالعه ما ایرانیها یک دقیقه و بیست و سه ثانیه است؛ در صورتی که در فلون جا و بهمون جا کمِ کم روزی هفت - هشت ساعت رو میخونند». بعدش هم برمیگردد و به مهمانش میگوید:« آقای فلانی به نظر شما چرا مردم ما اینقدر کتابنخون هستن؟ چیکار کنیم کتاببخون بشن؟!»
اگر در حلقوم فردی که گرسنه نیست غذا فرو کنیم، یا بالا میآورد و یا دچار سنگینی و بادکردگی میشود؛ مثالش میشود همین دعوت به کتابخواندنهای خندوانهای؛ همین میشود که یک عده از صبح تا شب خود را با دیدن فیلمهایسینمایی خفه میکنند ولی حاضر نیستند یک برگه کتاب بخوانند؛ یا اینکه ساعتها در چیچیگرامها سرشان بند است ولی برای نیمساعت کتاب خواندن وقت ندارند. البته من این افراد را به دسته دومیها ترجیح میدهم، آنهایی که دچار سنگینی و بادکردگی شدهاند؛ همانها یک «قلعه حیوانات» میخوانند و گمان میکنند که جامعهشناس شدهاند، یک «دنیای سوفی» میخوانند و گمان میکنند که فیلسوف شدهاند و یک «چرا ملتها شکست میخورند؟» میخوانند و گمان میکنند که اقتصاددان شدهاند و خدا را هم دیگر بنده نیستند و تا آنجا پیش میروند که چه بسا اگر رویشان میشد دعوی پیغمبری هم میکردند! قسمت اسفناک ماجرا آنجایی است که این بیماری و این پرخوری، همهگیر شده و اسفناکتر اینکه این بیماری یک افتخار و نشانه سلامتی و روشنفکری هم قلمداد میشود. اگرچه طولی نمیکشد که همین روشنفکر تلانبار شده هم کمکم خسته میشود و حوصلهاش سر میرود و تلوتلو میخورد و به بنبست میرسد.
کاش حالا که جبر روزگار همهمان را خانهنشین کرده، در این ایام تعطیلی کرونایی و تعطیلی نوروزی که پیشنهاد کتاب برایمان از زمین و آسمان میبارد، لحظهای توقف کنیم؛ برای ساعتی گوشیها را خاموش کنیم و لپتاپها را ببندیم و حتی کتابهایمان را گوشهای بگذاریم و به جایش خودمان بنشینیم در گوشهای به تفکر. به این بیاندیشیم که سوالهایمان چیست و نیازهایمان کدامند و از نیازهایمان برسیم به اینکه حالا اصلا باید کتاب بخوانم یا نخوانم و اگر بخوانم کدام را بخوانم و الی آخر؛ اصلا شاید به این نتیجه برسیم که کتابها را بسوزانیم و بهتر همان که برویم سراغ همان گوشی و همان لپتاپ و همان همان و همان بهمان.