توی قبلی پرونده صفحه قبل، از سه بخش آخر این رو فهمیدم که ژاپن با حفظ فرهنگ خودش، وارد یه پدیده جدید شد و همین حفظ فرهنگ، جذابش کرده. «کاشکی ما هم» تو ایران یه همچین کاری میکردیم!
اتفاقا فقط ژاپن نیست که تونسته با حفظ پیوستهای فرهنگی خودش، از کشورهای دیگه الگوگیری کنه. خیلی از کشورهای دیگه مثل چین، آمریکا، آلمان و فرانسه هم اونقدر نسبت به هویت ملیفرهنگی خودشون تعصب دارن که بارها در طول تاریخ همینجوری الگوگیری کردن؛ حتی خود ما هم تو ایران خیلی از وقتایی که تو هجمه فرهنگهای دیگه بودیم، به جای اینکه فرهنگ خودمون رو از دست بدیم و جذب اون یکی بشیم، فرهنگ جدید رو تو خودمون هضم کردیم؛ مثل کاری که تو زمان حمله اعراب انجام دادیم. برخلاف کشورهای دیگه مثل مصر که به طور کامل هویت مصری خودشون رو از دست دادن و تبدیل به یک ملت عربی شدن، ما تونستیم هویت ایرانی خودمون رو هم حفظ کنیم. این کار رو زمان حمله مغولها هم انقدر خوب انجام دادیم که از یه جایی به بعد مغولها خودشون رو ایرانی میدونستن!
برام با مثال توضیح میدی که چطور این کار رو کردیم؟
مثالهای خیلی زیادی وجود دارن. مثلا خواجه نصیرالدین که روز مهندس هم به افتخارش نامگذاری شده، وزیر هلاکوخان بود و برای حفظ آثار فرهنگیعلمی ایران خیلی تلاش کرد. شاید اگه نبود هویتمون، ضربهای میخورد که دیگه هیچوقت ترمیم نمیشد. یه مثال دیگه هم شاهنامه فردوسیه که باز اگه نبود، امروز نمیتونستیم از زیباییهای فارسی لذت ببریم. یه مثال خیلی جالب دیگش، که هم ژاپنیهای یه دفعه تو طول تاریخشون انجام دادن و هم ما، استفاده از رسمالخط یه زبان دیگس. عوض کردن رسمالخط میتونه هویت یه ملت رو به طور جدی عوض کنه؛ مثل اتفاقی که برای ترکهای ترکیه افتاد؛ اما ژاپنیها یه زمانی رسمالخط چینی رو گرفتن و اون رو متناسب با نیازهای زبانی خودشون تغیییر دادن. دقیقا مثل کاری که ما با رسمالخط عربی کردیم!
حالا اینا فقط توی موضوعات فرهنگی و تولیدات فرهنگی خودش رو نشون میده یا مثلا توی علم و فناوری هم همینه؟
اتفاقا تو حوزه علموفناوری هم ما قبلا سیاستِ الگوگیری داشتیم و کارای بزرگی هم کردیم. مثلا تو دوران طلایی اسلام، خیلی از دانشمندای ایرانی، با راه انداختن نهضت ترجمه، تونستن آثار فلسفیفکری و علمی یونانیها رو به زبانهای عربی و فارسی ترجمه کنن و با استفاده از اینا و فرهنگ خودمون، تمدنمون رو شکوفا کردن. هنوز که هنوزه مثال این دوران و این کارا، نُقل محفلایی که به دنبال پیشرفت ایرانن هست. تازه جالبه بدونی همین کارا رو بدون پیوستهای فرهنگی و بدون توجه به فرهنگ ایرانی خودمون، تو زمان قاجار و اوجگیری تمدن غرب هم سعی کردیم انجام بدیم، ولی چون این سیاستِ لازم برای الگوگیری رو پیاده نکردیم، منجر به خودباختگی و هویتزداییمون شد. اون پیشرفتی هم که دنبالش بودیم، هیچی.
اینا فقط برای زمانهای قدیم بوده یا به درد امروزمون هم میخوره؟
نه دیگه، همین انیمه که بنده خدا نظریه یه صفحه در موردش نوشته یه مثال امروزیشه. الان هم کاری که باید بکنیم پیچیده نیست. فقط کافیه این فرهنگ و زبان غنیمون که حاصل دسترنج صدها نسل از پدران و مادرانمون هست، قدر بدونیم. بریم در موردش بخونیم، بفهمیمش، ارتباط بگیریم باهاش. بعدش اگه کارای مختلفمون، چه تو علم و فناوری مثل دوران طلایی و چه تو داستانهایی که به هم میگیم، با فرهنگمون ارتباط داشت، میتونیم توقع داشته باشیم هم خودمون پیشرفت کنیم، هم چیزایی به وجود بیاریم که با بقیه دنیا فرق داره، برای دنیا هم جذابه.
صدرا یگانه | ۱۴۰۱ مهندسی برق