گفتگو با دکتر محمد مهدوی، از موسسین انجمن استادان پیشکسوت
دکتر سید محمد مهدوی، استاد پیشکسوت دانشکده فیزیک، از موسسان انجمن استادان پیشکسوت دانشگاه صنعتی شریف بنشینیم. او تحصیلات و فعالیت خود را از سال ۱۳۴۸ در این دانشکده آغاز و پس از کسب مدارج عالی از جمله دکتری در انگلستان، سال‌ها در خدمت آموزش و پژوهش بود، سرانجام در سال ۱۴۰۱ با مرتبه استادی بازنشسته شد. علاقه او به تدریس و کنجکاوی علمی، پایشان را به دانشگاه باز کرد. این مصاحبه هم بیشتر برای فهم گنجینه‌ای از تجربه، نکته‌ها و راهنمایی‌های افرادی است که چند پیرهن از ما دانشجویان بیشتر پاره کرده‌اند و زندگی خود را در مسیر تحصیلات دانشگاهی گذاشته‌اند.
در مدرسه دانش‌آموز داریم، در حالی که دانش‌آموز وقتی وارد دانشگاه می‌شود به او گفته می‌شود دانشجو؛ یعنی کسی که خود باید تلاش کند که دنبال کسب دانش برود و این اتفاق محقق نمی‌شود مگر اینکه پس از یادگیریِ مبانی، پژوهش کند و به عبارت دیگر تولید علم نماید.
متأسفانه بعضی از دانشجویان به اشتباه فکر می‌کنند که ورود به دانشگاه انتهای راه است و به هدف رسیده‌اند و ناگهان دست از تلاش قبلی خود برمی‌دارند. این شاید بزرگترین زنگ خطر برای این عزیزان است. دسته دیگر از دانشجویان که ناچار به ترک خانه و سکونت در خوابگاه می‌شوند، به دلیل دوری از خانواده آسیب‌پذیر می‌گردند. شاید حضور مسئولان دانشگاه و تنی چند از استادان پیشکسوت در خوابگاه‌ها و صحبت با ایشان بتواند در پذیرش سریع شرایط جدید زندگی برای این دانشجویان مؤثر باشد.
تجربه نشان داده است که دانشجویانی که بطور مرتب در کلاس درس حاضر می‌شوند و هنگام حضور، درس قبلی استاد را مطالعه کرده‌اند و تمرین‌ها را انجام داده‌اند، هم درس را به‌طور عمقی می‌فهمند و هم نتیجه مطلوبی به دست می‌آورند. درس خواندن در شب امتحان نادرست است. همچنین، اگر بتوانند با یکی از همکلاسی‌های خود زمانی را به بحث راجع به مباحث درس اختصاص دهند، می‌تواند خیلی مفید باشد.
جلسه‌های مشترک با یکی از همکلاسی‌ها تمرینی است برای کار کردن با دیگران؛ یعنی دانشجو یاد می‌گیرد چگونه دیگران را تحمل و همکاری کند. امروزه جامعه نیاز به قهرمان گروهی دارد، نه یک قهرمان منفرد و منزوی. در خصوص مسائل شخصی، مدیریت زمان، خواب کافی، تغذیه مناسب و ورزش پارامترهای مهمی برای موفقیت هستند. همچنین دانشجو نباید یک موجود تک‌بعدی باشد و باید برای فعالیت‌های اجتماعی و فوق برنامه نیز وقت بگذارد.
مبانی درسی هر رشته قطعاً نباید تغییر کنند و تلاش شود برنامه‌ریزان هر رشته مطالب نو را در قالب ارائه دروس اختیاری، ایجاد آزمایش‌های عملی، برگزاری بازدیدهای علمی و انجام دوره‌های کارآموزی به دانشجویان ارائه دهند.
ایده ایجاد انجمن استادان پیشکسوت دانشگاه صنعتی شریف پس از جلساتی که در بهار ۱۴۰۲ با رئیسان دانشکده‌ها داشتم، شکل گرفت. هدف اصلی، یافتن پاسخ برای دو سؤال بود: چگونگی استفاده هر دانشکده از دانش و تجربه استادان پیشکسوت خود، و در مقابل، چه خدماتی می‌توان به ایشان ارائه کرد. پس از جمع‌بندی نظرات و کمک بسیاری از همکاران شاغل و بازنشسته، اساسنامه انجمن تهیه و در نهایت در تاریخ چهارم مهر ۱۴۰۳ به تصویب شورای دانشگاه رسید. این تلاش جمعی بود و مؤسس تنها من نبودم. نقش انجمن، که در اساسنامه مشخص شده، تمرکز بر انتقال تجربیات علمی و زندگی به دانشجویان در چارچوب مقررات دانشگاه است.
استادان پیشکسوت آمادگی دارند در نشست‌های دانشجویی شرکت کنند یا در خوابگاه‌ها حضور یابند و با انتقال تجربیات خویش و شنیدن مسائل و مشکلاتی که دانشجویان با آن مواجهند، در حد توان راه‌حلی ارائه نمایند. حتی می‌توانند جلسه‌های انفرادی با دانشجویی داشته باشند.
البته انجمن همواره تأکید دارد این اقدامات باید به‌گونه‌ای انجام شود که خللی در مدیریت مسئولان مربوطه ایجاد نکند.
احتمالا هر دانشجو در دوران تحصیل یکی از استادانش را از نظر رفتاری یا گفتاری الگوی خود قرار می‌دهد و تلاش می‌کند در آینده همچون وی باشد. این اتفاق زمانی می‌افتد که دانشجو مدت زمان قابل قبولی با ایشان ارتباط در زمینه آموزشی یا پژوهشی داشته باشد. بنابراین رفتار و گفتار منِ معلم می‌تواند تأثیر مستقیمی بر رشد وی از همه نظر داشته باشد.
خلاصه اهداف این انجمن در پاسخ سؤال قبل (استفاده از دانش و تجربه اساتید و خدمات‌دهی متقابل) داده شد، اما بهبود کیفیت آموزش و تجربه دانشجویان به عوامل زیادی بستگی دارد: فضای مناسب، استاد مجرب، آزمایشگاه مجهز، برخورداری دانشجو از یک زندگی دانشجویی مناسب و... . انجمن می‌تواند در صورت فراهم شدن موارد فوق یا حتی امکانات موجود، در چگونگی استفاده بهینه از آن‌ها کمک کند.
ابتدا پذیرش این عزیزان را در دانشگاه صنعتی شریف تبریک می‌گویم و امیدوارم در حال حاضر و در آینده هم همچون گذشته موفق باشند. علاوه بر مطالبی که در سطور بالا عرض شد، از جمله: مدیریت زمان، حضور مرتب در کلاس‌های درس، مطالعه درس استاد و حل تمرین‌ها، خواب کافی و به موقع، تغذیه مناسب و ورزش، و شرکت در یکی از فعالیت‌های فوق برنامه، لطفا سعی شود:
ارتباط مداوم با استاد مشاور خود در دانشکده داشته باشند.
با دقت آیین‌نامه آموزشی مقطع کارشناسی را مطالعه کنند و هر گونه سؤال آموزشی را از استاد مشاور خود یا کارشناسان آموزشی دانشکده بپرسند.
دانشجویان سال‌های بالا را به عنوان مشاور در امور درسی انتخاب نکنند، چه بسا ایشان ممکن است ناخواسته و بدون قصد مشاوره نادرست به آن‌ها بدهند.
