به عنوان اولین سوال اینکه چه تحلیلی از صحنهی دانشگاه باعث شد تا شما به سمت تدوین این منشور حرکت کنید؟
احساس کردیم آنچه که باعث شده شریف، شریف باشد و پیشرفت، دوام و حفظش به آن بستگی دارد، در این یکی دو ماهه آسیب دیده است و این آسیب ابتدا از طرف برخی دانشجویان رخ داده و بعد هم از بیرون دانشگاه مسائل تشدید شده است و در ادامه هم در سیکل نامناسب افتاد و نه تنها به فرهنگ شریف آسیب زد، بلکه فعالیت های جاری را هم مختل کرد.
از طرفی این احساس را هم داشتیم که دورهی کرونا باعث شده که دانشجویان ما به میزانی که باید در دانشگاه میبودند و طی ارتباطات، حضور و رفت و آمد فرهنگ دانشگاهی و شریفی در آنها نهادینه شود، حضور نداشتند و آنچه ما در دورههای خود و تحلیل خود داشتیم به نسل های بعد منتقل نشده است و به همین دلیل، وقتی فضا قطبی، تهاجمی، رکیک و خارج از عرف شود، تشدید آن باعث رو در روییها میشود و این تقابلها که ناشی از هیجانات و شور جوانی است، شرایط را بدتر میکند و وقتی این تداوم پیدا کند، حتی ممکن است اصل دانشگاه و تداوم آن را به مخاطره بیندازد.
به همین جهت خواستیم یک بار با همهی همکاران، دانشجویان و... آنچه که سرمایه اجتماعی، سنت، فرهنگ و ارزش ما بوده و باعث شده دانشگاه در گذشته به موفقیت برسد را در میان بگذاریم و بگوییم که توفیقات ما در سایهی این فرهنگ و ارزشها بوده و اگر عزیزان میخواهند این فرهنگ همچنان حفظ شود، ملاکهای آن و برنامههای آن را برایشان اعلام کنیم.
برای تدوین این بیانیه چه فرایندی طی شد و مهمترین جزئیات آن چیست؟
برای تدوین منشور، بعد از فکر اولیه، آن را با بیش از ۲۰ نفر از پیشکسوتان دانشگاه در میان گذاشتیم و با این عزیزان به این جمعبندی رسیدیم که ما به تعبیر خودمان باید یکبار سیستممان را ریست کنیم و به اصطلاح، بازی از اول شروع شود این با اطلاع و آگاهی همه از اینکه قواعد بازی ما و تعاملات درون خانوادهمان چگونه است باشد که بر این اساس باید همهمان پیش برویم و این مستلزم آن است که کدورتهای ناشی از تنشهای دو ماه گذشته که فضای دانشگاه را ملتهب و قهرآلود کرده و بین گروهها و افراد تقابلهایی به وجود آمده را رفع کنیم و برای این بازگشت به فضای تعامل سازنده و دوستی، تصمیم این شد که تصمیمات انضباطی که باعث محرومیت برخی دانشجویان ما از برنامه ها شده، فعلاً معلق شوند و همه با احساس آرامش و بدون دغدغه کنار هم آمده و برنامههای درسی پیش رود و ماهیت دانشگاه بیش از این آسیب نبیند چرا که هر کدام از دانشجویان که ممنوعالورود میشدند آرامش و تمرکز بقیه کمی به هم میخورد و این آسیب علاوه بر خودشان به جمع بزرگتری هم وارد میشد، ما برای اینکه احساس آرامش و آزادی بیشتری ایجاد شود، این اقدام را انجام دادیم.
درباره فعالیت اجتماعی و فرهنگی دانشجویان هم تاکید کردیم که همهی اینها از نظر ما مورد استقبال است و اصولا دانشگاه غیر از بحث کلاس و درس و...، در وجوه دیگر سیاسی اجتماعی خود، کمک میکند که ابعاد دیگر همهی ما رشد و تکامل پیدا کند و این از ضروریات محیط دانشگاه است.
در نتیجه تاکید کردیم تا همه مطلع باشند که مجموعهی دانشگاه از فعالیتهای فرهنگی اجتماعی و آزادی بیان و... استقبال میکند؛ منتها به گونهای که روی ماموریت اصلی دانشگاه که هدف اکثریت دانشجویانی که شریف را انتخاب میکنند است و میآیند برای اینکه در فرآیند تحصیلشان به کمال نسبی علمی و پیشرفت علمی برسند، تاثیر سوء نگذارد و این هم قاعدهی بازی در فعالیتهای اجتماعی و دانشجویی خواهد بود.
بازخوردهایی که از فضای اساتید و دانشجویان دریافت کردید تا امروز چگونه بوده است؟ و چقدر فکر میکنید این منشور در دانشگاه موثر باشد؟
در فضای همکاران و اساتید، بازخوردهای گسترده و فوقالعادهای دریافت شده و همه خوشحال بودند که دانشگاه به شرایط بهتری برمیگردد و مفاهمهی بهتری بین همه صورت خواهد گرفت.
فضای دانشجویی را شخصاً اطلاع مستقیم ندارم اما از طریق همکاران در دانشکدهها و... با خبر شدم که از کلیات آن استقبال و در مجموع احساس خوبی ایجاد شده است.
البته شنیدم اشکالی گرفته شده که چرا مثلا از روی اقدامات افرادی که الفاظ رکیک گفتهاند، آجر پرتاب کردهاند یا در طرف دیگر کارهایی کردهاند، راحت میگذرید و این باعث جسارت و... بیشتر آنها میشود؛ اما من فکر میکنم که دوستان باید این را هم به عنوان هزینهی بازگشت خوب مجموعه در نظر بگیرند و معتقدم اثر این تدبیر و تصویب شورا، برای اکثریت دانشجویان این خواهد بود که قواعد بازی را میپذیرند و در همین مسیر حرکت خواهند کرد.
حالا ممکن است تعداد کمی هنوز بخواهند بیاعتنا به این قاعده، به کار خود ادامه بدهند که من فکر میکنم ما طبیعتا باید وزن را به اکثریتی بدهیم که میخواهند با این روش و قاعده پیش بروند و با همان مطلوب اکثریت باید پیش برویم.
پس آن دوستان هم اگر نقدشان را در ترازوی این آوردهای که بدست میآوریم بگذارند، این منشور باعث میشود که ما در آینده بتوانیم فعالیتهای خوبی انجام دهیم و خودشان هم از این فضای دور از کدورت و تقابل و خشونت استفاده کنند و اگر این فضا به وجود بیاید، حتی اگر تعداد اندکی بخواهند اختلال ایجاد کنند، بقیهی دانشجویان مسلماً خوشحال نخواهند بود و آنچه در گذشته داشتهایم میتواند در آینده هم ادامه پیدا کند.
یکی از چالشهایی که وجود دارد این است که متاسفانه از طرف برخی افراد، به این منشور بیاعتنایی میشود یا میخواهند آن را به نفع گروه مقابل خود ببینند و برچسب جهت دار بودن به آن بزنند و این در اجرای اثربخش منشور هم ممکن است تاثیرات سوء بگذارد؛ نطر شما دربارهی ضمانت اجرایی آن چیست؟
ضمانت اجرایی آن خود خانواده شریف هستند و اینکه ما همه میخواهیم در چارچوب این منشور، برنامههای خود را ترجیحاً به صورت حضوری ادامه دهیم و اهتمام همه این است که برنامه آموزشی ترم ادامه پیدا کند، حالا اگر فرضاً به هر دلیل بخشی از بازیگران صحنه بخواهند همچنان با خشونت پیش بروند یا آثاری که ممکن است از بیرون گذاشته شود و ما را از ریل برنامهها خارج کند پیش بیاید، باز هم طبق همین مصوبه، تصمیم دانشگاه بر ادامه فعالیتهای آموزشی است و تدبیرهایی هم اندیشیده شده است که چگونه با جایگزینهایی بتوانیم برنامه آموزشی را پیش ببریم و قاطبهای که نمیخواهد از این تلاطمها آسیب ببیند، کماکان بتوانند از برنامههای آموزشی استفاده کرده و پیش بروند.
و پیشنهاد ما این است که کمی هم تحمل و صبر دوستان دانشجو در زمان اجرای آن بالاتر برود چرا که هر ایده و مسئلهای، اجرایی شدنش اقتضائاتی دارد و زمانبر است و تحمل و صبر میخواهد؛ نمیشود انتظار داشت که همهی شرایط یک شبه مطابق بیانیه و مصوبات، تغییر کند.
البته کلیّت بیانیه بین همکاران هیات علمی پذیرفته شده و در آن تردیدی نیست، در اینکه میخواهیم فعالیت آموزشی را ادامه بدهیم، تردیدی نیست؛ در اینکه چگونه میخواهیم بین اساتید و دانشجویان، دانشجویان با یکدیگر و حتی بین خود اساتید تعامل کنیم ابهامی نداریم و فضای همبستگی و همدلی، احترام متقابل و همافزایی که از گذشته هم بوده، به خوبی شکل گرفته و پیش میرود.
و اطمینان داریم که اگر این بردباری در همه دانشجویان به ویژه آنها که از قضیه متاثر شدند رخ دهد، فکر میکنم مشکلی نخواهیم داشت و به نظرم در اجرای کلیّت آن اشکالی نخواهد بود و البته در جزئیات ظرافتهایی مورد نیاز هست تا به نتیجه برسد.
به عنوان سوال آخر و یک احتمال اگر در روزهای آینده شاهد تجمعات غیر قانونی یا استمرار دعوا و التهاب باشیم و این باعث لطمه به منشور شود، به نظر شما چه مواجههای از طرف دانشجویان و ایضاً اساتید و حاکمیت دانشگاه باید در پیش گرفته شود؟
آنچه باید انجام دهیم در بیانیه به دقت گفته شده است؛ مثلا اگر تجمعی برگزار شد که مطلوب عدهای نبود، اولین نکته این است که انتظار داریم این فرایندها به صورت قانونی پیگیری شوند و اگر نشد و غیر قانونی برگزار شد، بقیه دانشجویان باید با متانت و بدون درگیری و خشونت متقابل اجازه ندهند که محیط تماماً قطبی شود و اگر کل آن قطبی نشود، میتوان مجموعهی دانشجویی را همراستا کرد و الگویی برای نظامات دانشگاهی کشور در شریف ایجاد کرد.
اینکه اگر اتفاقی هم رخ دهد چه باید کرد، در همان بیانیه آورده شده که تعلیق و عفو احکام و... مربوط به آن چیزی است که در گذشته و تحت تاثیر مسائلی اتفاق افتاده و برخی افراد، ناخواسته تحت تاثیر جریاناتی قرار گرفتند و از این طرف هم ممکن است اشکالاتی به شیوه آن برخوردها وارد بوده باشد.
پس آنچه گفتهایم مربوط به گذشته است و برای آینده هم گفتهایم که همه باید به چارچوبهایی که هست احترام بگذاریم و تکلیف روشن است و در بیانیه هم تصریح شده است.
با این تفاسیر مثل بازی فوتبال، اگر کسی در محوطه پنالتی خطا کرد، باید بپذیرد که به حق دیگران آسیب زده و جریمه دارد و باید این جریمه پذیرفته شود و نباید بگوید که من هر کاری بخواهم میکنم و کسی هم نباید کاری به کار من داشته باشد؛ پس بعضی ممکن است کارت زرد بگیرند و بعضی حتی کارت قرمز و با توجه به این نکته همه باید به قواعد بازی پایبند باشند چراکه سلامت محیط و سلامت بازی به این است که همه این قواعد را رعایت کنند و از طرفی سازوکار داوری هم که اشکالاتی به آن گرفته بودند، اصلاحاتی در آن رخ دهد تا برآیند عادلانهای در این مسیر طی شود.