مهندسی برق گرایش الکترونیک
عضو هیئت مدیره شرکت اوا طیف نگار پویا
پژوهش ها:
https://scholar.google.com/citations?view_op=list_works&hl=en&hl=en&user=7Zf6eEIAAAAJ
گرداورنده: سیده ملیکا موسوی زاده جزائری - دانشجوی شیمی کاربردی دانشگاه صنعتی شریف
1. لطفاً از نقطه شروع مسیرتان بگویید؛ چه شد که وارد مهندسی برق شدید و چه اتفاقی باعث شد در نهایت مسیر کارآفرینی را انتخاب کنید؟
ورود به مهندسی برق در دورهای که ما تازه وارد دانشگاه شده بودیم، تا حد زیادی به این شکل بود که بچههای ریاضی معمولاً برق میخواندند. در واقع، انتخاب رشته بیشتر بر اساس این بود که کدام رشته پرستیژ بیشتری دارد.
به نظرم این انتخاب برای من هم کاملاً اتفاقی بود و شخصاً هیچ ذهنیت خاصی نسبت به آن نداشتم و بر همین اساس وارد مهندسی برق شدم. در مورد کارآفرینی هم بیشتر احساس میکنم این موضوع به شخصیت آدمها برمیگردد. با توجه به بحث شخصیتشناسی DISC و اینکه هر فرد ویژگیها و الگوی شخصیتی متفاوتی دارد، میتوان استنباط کرد که گرایش به کارآفرینی میتواند در ریشه شخصیت هر فرد وجود داشته باشد. البته این به آن معنا نیست که اگر ریشه شخصیتی فرد به یک سمت باشد، حتماً باید همان مسیر را انتخاب کند؛ شرایط نیز در این انتخاب مؤثر است. اما در مورد من، حداقل عامل اصلی، بیشتر همان روحیه ذاتی بود.
2. اولین تجربه کاری یا پروژهای که باعث شد نگاهتان به مهندسی برق و آینده شغلیتان جدیتر شود چه بود؟ در سالهای اول فعالیت حرفهای، چه تصمیمهایی گرفتید که بعدها متوجه شدید تأثیر بسیار زیادی روی مسیر شغلیتان داشتهاند؟
اولین پروژهای که یادم هست و باعث شد نگاهم به مهندسی برق جدیتر شود، زمانی بود که وارد شرکتی شدم که در زمینه کنترلهای برق و تست و اصلاح آنها فعالیت میکرد. در آنجا این موضوع را بهصورت جدی دنبال کردم. در مورد تصمیمهایی که حداقل بر مسیر شغلی من تأثیر داشته، واقعیت این است که زیاد احساس نمیکنم ارادی بوده باشند. بیشتر آن را به غیرارادی بودن مسیر نسبت میدهم و مسیری که به نظرم خدا برای من در نظر گرفته بود.
حداقل خودم شخصاً نقش زیادی در این روند نداشتم. وقتی اتفاقات را در کنار هم قرار میدهم، میبینم که ظاهراً خدا بهصورت خودکار آنها را طوری چیده بود که من در این مسیر قرار بگیرم. وگرنه شاید اتفاق دیگری میافتاد و مسیر من بهطور کامل تغییر میکرد؛ حتی مسیر زندگی، آینده و آینده شغلیام میتوانست کاملاً متفاوت باشد.
3. اولین کسبوکاری که راهاندازی کردید چه بود، چه مسئلهای را حل میکرد و چگونه متوجه شدید برای آن بازار وجود دارد؟
اولین مسئلهای که ما در بخش خودمان حل کردیم، به این شکل بود که در شرکتی کار میکردیم و با چند نفر از دوستان تصمیم گرفتیم آن شرکت را بخریم. سن و سالمان هم خیلی کم بود. تصمیم گرفتیم وارد بازار برق شویم و از اداره برق و مجموعههای مرتبط، کار بگیریم. ما را میشناختند و کار هم به ما میدادند، اما متأسفانه قوانین، یکسری دستوپاگیریهایی ایجاد کرد و تغییر قوانین باعث شد نتوانیم آنطور که میخواستیم رشد و پیشرفت کنیم. یکسری بروکراسیهای اداری هم برای آدم جوانی مثل ما میتوانست بهشدت مشکلساز باشد. از طرفی، ما مشغول کار بودیم و کارمان به نوعی خدمترسانی محسوب میشد؛ یعنی کارهای خدماتی انجام میدادیم و برخلاف خیلی از شغلهای دیگر، چیزی نمیفروختیم و چیزی هم نمیخریدیم. مثل بسیاری از کارهای کامپیوتری که امروزه انجام میشود و ماهیت خدماتی دارند. معمولاً اینگونه کارها درآمدزا هستند. ما هم از قبل از بزرگترها شنیده بودیم که اگر چیزی هم نداشته باشید، با تلاش میتوانید پیشرفت کنید.
4. دانش و مهارتهایی که در دانشگاه یاد گرفتید، در دنیای واقعی و کسبوکار چقدر به کارتان آمدند و چه چیزهایی را مجبور شدید خارج از دانشگاه یاد بگیرید؟
در حوزه کاری من، دانشگاه تا حدی کمککننده بوده است. اگر بخواهیم بگوییم دانشگاه هیچ کمکی نکرده، چنین چیزی درست نیست؛ اما بخش مهمی از یادگیری در مسیر کاری، از تجربه به دست میآید. اگر بخواهم درصدی در نظر بگیرم، سهم دانشگاه را حدود ۳۵ تا نهایتاً ۴۰ درصد میدانم و برای تجربهای که فرد در محیط بیرون از دانشگاه به دست میآورد، ضریب وزنی حدود ۶۰ درصد در نظر میگیرم.
5. اگر به دوران دانشجویی برگردید، چه مهارتهای فنی و غیرفنی را زودتر یاد میگیرید و چه کارهایی را دیگر انجام نمیدهید؟
برای دوران دانشجویی، به نظر من دو موضوع برای همه افرادی که میخواهند وارد بازار کسبوکار شوند، اهمیت دارد. البته من از زاویه کسبوکار به این موضوع نگاه میکنم و ممکن است پاسخهای دیگری هم وجود داشته باشد.
اول اینکه افراد، شخصیت و دانش فروش را یاد بگیرند. حتماً باید جایی باشد که فرد بتواند این مهارت را از کسی یاد بگیرد؛ یعنی برخورد با بازار را بیاموزد. دوم اینکه نوع نگاه و اخلاقیاتی شبیه مهندسی صنایع داشته باشند؛ بهگونهای که بتوانند از بالا به مسائل نگاه کنند و مجموعه اتفاقات را در رشته و حوزه مهندسی خود ببینند. به نظرم اگر خودم به گذشته برگردم، یادگیری مباحثی که دوستان مهندسی صنایع فرا میگیرند، برایم بسیار مهم و مفید خواهد بود. البته امثال ما معمولاً نسبت به مهندسی صنایع گارد داشتیم و هنوز هم تا حدی این نگاه وجود دارد؛ یعنی جامعه مهندسی احساس میکند که مهندسی صنایع، مهندسی نیست. اما به نظر من، یادگیری مباحثی که این دوستان فرا میگیرند، بسیار مهم و کاربردی است. همچنین، بحث بازاریابی و فروش و یادگیری این موضوع را خیلی جدیتر دنبال میکردم؛ چون به نظرم میتواند بسیار کمککننده باشد.
در مورد اینکه چه کاری را انجام نمیدادم، دقیقاً نمیدانم. به نظرم افراد در مقطعی از زندگی مجبور میشوند یکسری کارها را انجام دهند؛ مثل کارمندی، داشتن درآمد ثابت و کارهای مختلف دیگری که اقتضای شرایط زمانه است.
شاید اگر به گذشته برگردم، چنین کارهایی را انجام ندهم، اما در نهایت شرایط است که تصمیمات و مسیر کاری ما را رقم میزند.
6. چطور اولین مشتریان و اولین درآمد جدی خودتان را به دست آوردید و مهمترین درسی که از آن مرحله گرفتید چه بود؟
ما اولین کارمان را از یکی از ادارههای برق گرفتیم. با توجه به اینکه ما را میشناختند، یک پروژه پیمانکاری به ما پیشنهاد شد که پروژه بدی هم نبود و حداقل برای ما درآمدزایی خوبی میتوانست داشته باشد. همان دوران پروژههای دیگری هم به ما پیشنهاد شد، البته این پروژهها ریسک داشتند و برای ما کارهای نسبتاً سنگینی بودند. من هم با توجه به سن کم و تجربه محدودی که داشتم، بعضی از کارها را نگرفتم و انجام ندادم؛ چون نگرانیهایی داشتم.
اما شاید اگر به آن دوران برمیگشتم، روی گرفتن آن کارها کمی محکمتر میایستادم. به نظرم، سمج بودن در کار خیلی مهم است؛ یعنی آدم باید این موضوع را بداند که پیگیری و سماجت در کار اهمیت زیادی دارد.
البته تلاش کردن با سماجت تفاوت دارد. همه ما باید تلاش کنیم، اما گاهی ممکن است تلاش در یک مسیر، بیهوده باشد. بنابراین باید فکر کرد و مسیر درست را پیدا کرد. یکی از چیزهایی که به نظرم خودم باید در آن دوران انجام میدادم، سماجت بیشتر در گرفتن کار بود. آن زمان احساس میکردیم شاید نیازی نباشد آنقدر محکم و پیگیر باشیم، اما این موضوع میتوانست خیلی به ما کمک کند.
7. بزرگترین شکست یا اشتباه حرفهای شما چه بوده و اگر امروز دوباره در همان موقعیت قرار بگیرید، چه تصمیم متفاوتی میگیرید؟
بزرگترین شکست یا اشتباه را در دوران حرفهایام، چیزی به این معنا به یاد نمیآورم. شاید یک پروژه بسیار بزرگ گرفتیم که بعد از دوران اولیه فعالیت، برای ما پروژه بزرگی محسوب میشد. بخش قابلتوجهی از هزینه آن پروژه را هم از جیب خودم تأمین کردم، اما باز هم آن را شکست نمیبینم.
در نهایت، اگر به همان موقعیت برگردم، باز هم همان کار را انجام میدهم. واقعاً چیزی به اسم شکست حرفهای در خاطرم نیست که بتوانم بگویم در مقطعی شکست خوردم یا اشتباه حرفهای بزرگی داشتم.
8. از تجربه شما، کدام حوزههای مهندسی برق بیشترین ظرفیت را برای راهاندازی کسبوکار دارند و چرا؟
به نظر من، راهاندازی کسبوکار در حوزه الکترونیک میتواند نسبت به حوزههایی مانند قدرت و کنترل، ظرفیت بیشتری داشته باشد. دلیل آن هم این است که بازار کار الکترونیک وسیعتر و مشترکتر است و بسیاری از کسبوکارها با این حوزه ارتباط دارند و به آن وابسته هستند.
9. یک مهندس برق چگونه میتواند یک مشکل واقعی در صنعت یا جامعه را پیدا کند و آن را به یک ایده کسبوکار تبدیل کند؟
پیدا کردن مشکل در صنعت برق یا هر صنعت دیگری، زمانی امکانپذیر است که فرد اطلاعاتی از آن صنعت داشته باشد. چه در مهندسی برق و چه در حوزههای دیگر به نظرم تنها راه این است که فرد با آن مسئله درگیر شود و در عمل با آن مواجه باشد. صرفاً جستوجو و بررسی درباره یک موضوع کافی نیست.
10. در مسیر کارآفرینی، چقدر شبکهسازی، ارتباط با صنعت، شناخت بازار و پیدا کردن افراد مناسب به اندازه دانش فنی اهمیت داشته است؟
در مسیر کارآفرینی، بدون شک شبکهسازی نقش دارد. اینکه این موضوع دقیقاً چند درصد اهمیت دارد، نمیتوانم درباره آن اظهار نظر کنم؛ اما شخصاً تأثیر شبکهسازی را از چند جهت دیدهام. شبکهسازی میتواند در ایجاد ارتباطات مختلف، پیدا کردن فرصتهایی برای فروش، بخش فنی و همچنین رشد کسبوکار بسیار کمککننده باشد. اینکه فرد بتواند در یک گروه یا مجموعه حضور داشته باشد، ارتباط برقرار کند و ارتباطات خود را حفظ کند، اهمیت زیادی دارد.
امروزه بسیاری از افراد، بهمرور درگیریها و شرایط مختلف، ارتباطات خود را از دست میدهند. بنابراین، فردی که بتواند ارتباطات خود را حفظ کند و شبکهسازی مؤثری داشته باشد، میتواند از این طریق کمک زیادی به مسیر کاری و رشد کسبوکار خود کند.
11. اگر یک دانشجوی برق بخواهد از همان دوران دانشگاه برای ورود به بازار کار بینالملل آماده شود، روی چه مهارتها، پروژهها و تجربههایی باید سرمایهگذاری کند؟
اگر یک دانشجوی برق بخواهد برای آینده آماده شود، این موضوع طبیعتاً بسته به رشته و حوزه تخصصی او متفاوت خواهد بود. اما به نظر من، یکی از مواردی که حتماً باید به آن توجه داشته باشد، یادگیری لغات و اصطلاحات تخصصی است؛ چراکه لغات تخصصی مهندسی برق، حوزه بسیار گستردهای را شامل میشوند و در حوزههایی مانند الکترونیک و قدرت نیز تفاوتهای زیادی با یکدیگر دارند. بنابراین، بسته به فیلدی که فرد در آن فعالیت میکند، باید اصطلاحات تخصصی، کاربردهای آنها، شماتیکها و نقشهها را بهخوبی یاد بگیرد.
این موارد با توجه به اتفاقاتی که در حوزه هوش مصنوعی افتاده است، امروزه بهراحتی قابل دسترس هستند. در زمینه نرمافزارها نیز هر کدام از این افراد باید متناسب با کاری که انجام میدهند، نرمافزارهای تخصصی حوزه خود را یاد بگیرند. برای مثال، AutoCAD، DIALux و EPLAN نرمافزارهای نسبتاً شناختهشدهای هستند. هر فرد باید نرمافزارهای تخصصی مربوط به رشته خود را که بسته به حوزه تخصصیاش معمولاً سه یا چهار مورد بیشتر نیستند، حتماً یاد بگیرد.
مضاف بر این، دانشگاههای ما گنجایش لازم برای ارائه همه این آموزشها را ندارند. یک مهندس برق یا دانشجوی برق، برای ورود به بازار کار بینالمللی که در نهایت اهمیت زیادی پیدا میکند، نیاز دارد در یک فضای مناسب و تا حد امکان در دسترس قرار بگیرد تا بتواند در آن یاد بگیرد و کار کند.
اگر این فضا بزرگ باشد و نام و اعتبار داشته باشد، میتواند بسیار کمککننده باشد؛ چراکه فرد در چنین محیطی یاد میگیرد که در آینده، کار کردن در یک مجموعه بزرگ، تولید در مقیاس بزرگ و کارآفرینی در یک مجموعه بزرگ چگونه است.
شرکتهایی که در این حوزه، یعنی حوزه برق، فعالیت میکنند، بسیار زیاد هستند و معمولاً در ایران نیز کارآموز میپذیرند. این دانشجو حتماً باید وارد چنین محیطهایی شود و مدل کار کردن را یاد بگیرد؛ وگرنه در بازار کار، بهخصوص بازارهای بینالمللی، صرفاً با مطالعه و تحصیل نمیتوان وارد بازار کار شد و اگر فرد بخواهد وارد همان حوزه کاری موردنظر خود شود، شرایط حتی دشوارتر خواهد بود.
12. چه ویژگیهای شخصیتی یا طرز فکری را در کارآفرینان موفق حوزه برق دیدهاید که معمولاً در دانشجویان یا مهندسان تازهکار کمتر وجود دارد؟
در مهندسان یا دانشجویان جدید، با توجه به برخوردی که من در حال حاضر با دانشجویان، بهویژه دانشجویان مکانیک، دارم و با توجه به شرایط کاریام، متأسفانه میبینم که دوستان حال و حوصله یادگیری ندارند. تمایل دارند که خیلی سریع به نتیجه برسند.
من همیشه به آنها میگویم اگر میخواهید در یک حوزه کار کنید، باید گرم و سرد آن را بچشید و با تمام زیر و بم آن آشنا شوید. در فضای خارج از دانشگاه نیز هیچکس منتظر شما نیست و فرشی برای شما پهن نکردهاند که وارد بازار کار شوید.
مشکل جامعه دانشجویی فعلی ما این است که متأسفانه تا حدی تنبلی وجود دارد. اوضاع و احوال، حتی در دانشگاههای خوب و بزرگ، از نظر دانشجویی و بهخصوص از لحاظ کار کردن و مطالعه، چندان مناسب نیست.
در نهایت، من فقط میتوانم توصیه کنم که این دوستان تلاش بیشتری داشته باشند، یادگیری خود را در حوزه تخصصیشان افزایش دهند، نرمافزارهای تخصصی را یاد بگیرند و بتوانند وارد محیطهای فنی و کاری شوند؛ چراکه در حال حاضر تقریباً هیچکدام از این موارد را به اندازه کافی انجام نمیدهند.
13. گر تمام تجربهای که امروز دارید را میتوانستید به خودِ ۱۸ سالهتان منتقل کنید، دقیقاً چه مسیر متفاوتی را طی میکردید و چرا؟
چیزی که میتوانستم به خودم منتقل کنم این بود که بیشتر تلاش کنم، وقتم را هدر ندهم و اهدافم را بنویسم و بر اساس آنها پیش بروم. طبیعتاً اهداف آدمها در طول زمان تغییر میکند، اما داشتن یک مربی خوب، کسی که بتوان به او اعتماد داشت و بتواند مسیر را نشان دهد، بسیار کمککننده است.
حتی داشتن یک دوست خوب که بتواند مسیر را نشان دهد نیز میتواند مؤثر باشد. البته چون دوستان همسنوسال هستند، شاید به اندازه کافی دیدگاه باز و تجربه لازم برای کمک کردن نداشته باشند. بنابراین، انتخاب یک دوست یا یک مربی مناسب اهمیت زیادی دارد. پدر و مادر و سایر اعضای خانواده نیز میتوانند در این جایگاه قرار بگیرند.
اگر بتوان چنین فردی را پیدا کرد، بسیار مفید است. ما در آن دوران هم به دنبال چنین فردی میگشتیم. حتی زمانی که سن پایینتری داشتم، نه برای مسائل کاری، بلکه برای علایق و رفتارهای شخصیام، به دنبال کسی بودم که بتواند در اصلاح و پیشرفت من کمککننده باشد.
اما اگر به آن دوران برگردم، میگویم حتماً فردی را پیدا کن که از لحاظ کاری بتواند در رسیدن به هدفی که داری به تو کمک کند. من بدون شک تلاش خودم را بیشتر میکردم و جاهایی را که تنبلی کردم، کنار میگذاشتم. به نظرم، همین را میتوانستم به خودم توصیه کنم.
نکتهای که میخواهم مطرح کنم این است که پاسخهایی که آدمها به این سؤالات میدهند، احتمالاً تا حد زیادی به شرایط و مقتضیات روز ارتباط دارد. شاید اگر این سؤالات را چند سال قبل از من میپرسیدید، در بعضی موارد پاسخهای متفاوتتری دریافت میکردید. بنابراین، این موضوع را هم باید در نظر گرفت. البته چارچوب اصلی ذهن آدمها آنقدر تغییر نمیکند، اما شرایط میتواند بسیار متفاوت باشد.