عضو هیئت علمی دانشکده مهندسی برق دانشگاه صنعتی شریف
تهیه کننده: مهدی متین - ۱۴۰۳ مهندسی برق
۱. مسیر حرفهای؛ از دانشگاه تا صنعت
من محمدرضا پاکروان هستم، عضو هیئت علمی دانشکده مهندسی برق دانشگاه صنعتی شریف و حدود ۲۶ سال است که در دانشکده مشغول فعالیت علمی، پژوهشی و تدریس هستم. دوره کارشناسی را در دانشکده فنی دانشگاه تهران و دورههای کارشناسی ارشد و دکتری را در دانشگاه اتاوا در کانادا گذراندم.
از ابتدای ورود به دانشگاه، دوست داشتم توان و تجربه خوبی پیدا کنم تا بتوانم برای کشور مفید باشم. از نظر من، برای مفید بودن هم باید از نظر علمی قوی بود و هم تجربه صنعتی داشت. به همین دلیل در دوران تحصیل تلاش کردم دانشجوی خوبی باشم، از دانش اساتید استفاده کنم و در کنار آن، تجربه عملی و صنعتی نیز به دست بیاورم.
تقریباً از همان ابتدای دانشگاه درگیر فعالیتهایی بودم که امروز میتوان آنها را نوعی استارتاپ دانشجویی دانست. بعد از فارغالتحصیلی نیز به ایران برگشتم و با جمعی از دوستانم شرکت پرمان را تأسیس کردیم. زمینه اصلی فعالیت پرمان، طراحی و تولید سیستمهای مخابرات نوری و شبکههای دیتا است و در این سالها محصولات صنعتی و حرفهای مختلفی تولید کردهایم که در شبکههای مختلف کشور مورد استفاده قرار گرفتهاند.
۲. مدیریت، تخصص فنی و تجربه صنعتی
مدیریت را میتوان خیلی ساده «انجام دادن کار با کمک دیگران» تعریف کرد؛ یعنی فرد بتواند کار را تعریف کند، افراد را هماهنگ و سازماندهی کند، به آنها انگیزه بدهد و در قالب یک سازمان کارها را پیش ببرد.
البته داشتن یک شرکت فقط مدیریت نیست. تأمین منابع مالی، شناخت بازار، پیدا کردن مشتری، تصمیمگیری درباره جهتگیری شرکت و هماهنگ کردن توانمندیهای شرکت با نیاز مشتری نیز اهمیت دارند. در نتیجه، یک کسبوکار موفق به مجموعهای از دانش، تجربه و تخصصهای مختلف نیاز دارد و معمولاً باید تیمی از افراد با تخصصهای گوناگون در کنار یکدیگر قرار بگیرند.
به همین دلیل، قوی بودن از نظر فنی بهتنهایی به معنای موفق بودن در مدیریت نیست. از طرف دیگر، موفقیت الزاماً به معنای تأسیس شرکت هم نیست. افراد بسیار موفقی وجود دارند که هیچوقت شرکتی تأسیس نکردهاند، اما در شرکتها، دانشگاهها یا مراکز پژوهشی بسیار خوب عمل کردهاند و باعث رشد خودشان و مجموعهای که در آن فعالیت میکنند شدهاند.
۳. توصیه به دانشجویان؛ اول تجربه، بعد کسبوکار
من با وجود اینکه معتقدم ایجاد کسبوکارهای مبتنی بر دانش یکی از نیازهای مهم کشور است، تأکید زیادی دارم که دانشجویان قبل از اینکه بخواهند کسبوکار خودشان را ایجاد کنند، مدتی در یک مجموعه خوب تجربه کاری به دست بیاورند.
وقتی فرد با دنیای صنعت آشناتر شد، روابط انسانی و حرفهای پیدا کرد و بازار را بهتر شناخت، آنوقت با پختگی بیشتری میتواند تصمیم بگیرد که آیا اساساً ایجاد یک کسبوکار متناسب با توانمندیها و شخصیتش هست یا نه و اگر هست، در چه زمینهای باید وارد شود.
مردم معمولاً کسبوکارهای موفق را میبینند، اما تعداد بسیار زیادی از تلاشهای ناموفق را نمیبینند. بنابراین صرف اینکه فردی شرکت تأسیس کند، به معنای موفقیت نیست. افتخاری در ایجاد شرکت ناموفق نیست؛ ایجاد شرکت موفق است که افتخار است.
توصیه من این است که دانشجویان در دوران دانشگاه دانش خود را افزایش دهند و از محیط علمی استفاده کنند و پس از آن، وارد صنعت شوند و تجربه واقعی کسب کنند. سپس اگر علاقه و انگیزه ایجاد کسبوکار داشتند، با پختگی و درایت بیشتری این مسیر را دنبال کنند.
۴. دانش، مهارتهای نرم و اخلاق حرفهای
در پیشرفت شغلی، دانش اهمیت زیادی دارد، اما بخش مهم دیگری از موفقیت به مهارتهای نرم مربوط میشود؛ مهارتهایی مثل کار گروهی، گفتوگوی مؤثر، مذاکره، مدیریت زمان، پیگیری و حل مسئله تا رسیدن به نتیجه.
مهارتهای نرم را نمیتوان فقط با خواندن یک کتاب به دست آورد. همانطور که کسی با خواندن کتاب، فوتبالیست یا شناگر ماهری نمیشود و باید تجربه و تمرین داشته باشد، مهارتهای نرم نیز با انجام دادن و تجربه کردن شکل میگیرند.
در کنار دانش و مهارت، ویژگیهای اخلاقی و فرهنگی نیز برای ما در پرمان اهمیت زیادی دارند. صداقت، قابل اعتماد بودن و احترام در تعامل با دیگران از جمله ویژگیهایی هستند که در محیط حرفهای اهمیت دارند. ممکن است فردی از نظر علمی بسیار توانمند باشد، اما اگر قابل اعتماد نباشد، همکاری با او مطلوب نخواهد بود. بنابراین در ارزیابی نیرو، دانش، مهارتهای نرم و اخلاق را در کنار یکدیگر در نظر میگیریم.
۵. شکلگیری پرمان؛ از یک نیاز صنعتی تا یک شرکت دانشبنیان
من در دوران تحصیل، هم در ایران و هم در کانادا تلاش کرده بودم تجربه صنعتی خوبی کسب کنم و بعد از بازگشت به ایران نیز مصمم بودم اثرگذاری حرفهای و صنعتی داشته باشم.
ایدههای مختلفی برای فعالیت داشتم و پس از مشورت با افراد باتجربه، به این جمعبندی رسیدیم که نیاز مهمی در صنعت مخابرات کشور به سیستمهای مخابرات نوری با فناوری کاملاً بومی وجود دارد. نگاه من این بود که اگر بتوانیم با توان متخصصان کشور این نیاز را برطرف کنیم، قدم مهمی برای پیشرفت کشور برداشتهایم.
مسیر بسیار سخت بود، اما کار فناورانه موفق معمولاً به تلاش، خستگیناپذیری و استمرار نیاز دارد. لحظات دشوار زیادی در این مسیر وجود دارد و انسان باید عزم و اراده، امید و از همه مهمتر توکل داشته باشد. ما تلاش کردیم کاری را که در توانمان بود درست انجام دهیم و هر نتیجه و برکتی که حاصل شده، لطف خدا بوده است.
۶. ایده؛ بذر موفقیت، نه خود موفقیت
اگر یک دانشجو به ایدهای برسد، احتمال اینکه ایدهای کاملاً بیسابقه پیدا کرده باشد بسیار کم است. اما اگر ایدهای دارد، بهتر است با افراد پختهتر و باتجربهتر مشورت کند و بررسی کند که آیا واقعاً پتانسیل تبدیل شدن به یک کسبوکار را دارد یا نه.
من این را از تجربه خودم میگویم. ما هم در دوران دانشجویی با دوستانمان استارتاپ داشتیم و فکر میکردیم ایدهای پیدا کردهایم که به ذهن هیچکس دیگری نرسیده است. تلاش زیادی کردیم، اما در نهایت شکست خوردیم و بعد متوجه شدیم که داشتن یک ایده فقط بخشی از داستان است و مسائل بسیار دیگری هم وجود دارد.
ایده مثل بذر یک گل است. بذر برای به وجود آمدن گل لازم است، اما کافی نیست. عوامل زیادی لازم است تا آن بذر به گل تبدیل شود و حتی بسیاری از بذرها با وجود تلاش، به نتیجه نمیرسند، چون شرایط محیطی همیشه در اختیار ما نیست.
بنابراین نباید داشتن یک ایده را مساوی موفقیت دانست. اگر یک بذر به نتیجه نرسید، نباید از باغبانی ناامید شد. ممکن است لازم باشد بارها بذر بکاریم، تلاش کنیم و حتی شکست بخوریم تا بالاخره یکی از آنها به نتیجه برسد.