رزومه کاری و تحصیلی:
· همبنیانگذار و مدیرعامل استارتاپ موری
· همبنیانگذار استارتاپ کوئرا
· کارشناسی مهندسی کامپیوتر دانشگاه صنعتی شریف
· عضو کمیته ملی المپیاد کامپیوتر
· عضو کمیته علمی مسابقات برنامه نویسی ICPC
· مدال طلای کشوری و برنز جهانی ICPC
· مدال طلای کشوری المپیاد کامپیوتر
تهیه کننده: صدرا محمدی(دانشجوی مهندسی کامپیوتر) – علی کرمی(دانشجوی ریاضیات محض)
آقا، سلام، وقت شما بخیر. ببخشید، من ویس میدم، چون خیلی پیامها روی هم جمع شده و طول میکشید تا بنویسم.
۱. شروع، پیشرفت و موفقیت شما در چه مقاطعی از مسیر شغلیتان اتفاق افتاد؟ در هر مرحله، مهمترین اتفاق یا تصمیمی که باعث شد وارد مرحله بعد شوید چه بود؟
نمیدونم از کجا باید شروع کنم. مسیر استارتاپی من، حالا، خرداد... ۴ خرداد ۹۵ بود که با بچههای کوئرا آشنا شدم. خودم خب مسابقهدهنده بودم. یه مسابقه در پلتفرم برگزار شد، بهشون علاقهمند شدم و دیگه وارد تیم شدم.
پیشرفت اصلی من، به نظرم... حالا بالاخره ۶ سال و نیم کوئرا بودم. اونجا از صفر به یه نقطهای رسیدم که رسیدن بهش خیلی سخت بود. یعنی این چیزیه که کمتر کسی از صفر به اون نقطه میرسه. ولی حجم پیشرفتم در این استارتاپ بعدی، موری، بیشتر از کوئرا بوده.
موفقیتم، نمیدونم. یعنی خیلی حس نمیکنم هنوز کار خیلی موفقیتآمیزی انجام داده باشیم.
۲. اولین تجربه جدی کاری یا مدیریتی شما چه بود؟ چطور به آن فرصت رسیدید و در آن دوره چه چیزی یاد گرفتید که بعداً برایتان مهم شد؟
اولین تجربهٔ جدی من در کوئرا بود. من از همون... آخه کوفاندرها اینجوریان دیگه؛ از روز اول مدیرن، کارمندن، تی کشن، همتیمیان، همهکاره هستن.
خب، من اونجا بودم. تو استارتاپ، مدیر شدن ارتقای شغلی نیست که. میری تو استارتاپ، خب مدیری دیگه؛ بخش گندهای دستته و باید کارها رو پیش ببری.
اینکه چی یاد گرفتم هم تو سؤال ۲ بود. من یاد گرفتم که خیلی مدیر بدیام! یعنی یاد گرفتم که مدیریت همینجوری نیست که آدم بره، حالا، مدیر شه. مدیریت کلی چیز میخواد؛ کلی سافتاسکیل لازم داره، کلی نگاه انسانی لازم داره، حتی کلی تخصص و علوم تخصصی توی اولویتبندی، برنامهریزی و تصمیمگیری لازم داره که من بلد نبودم. بعدش نشستم راجع بهش خوندم.
۳. در ابتدای مسیر، کدام مهارتها بیشترین تأثیر را در پیشرفت شما داشتند؟ اگر بخواهید فقط سه مهارت را نام ببرید، چه مهارتهایی هستند؟
مهارت... به نظرم مهمترینش با اختلاف، مهارت حل مسئله است. یعنی حداقل روی من اثر گذاشته.
بحث دوم، درک آدمهاست. منظورم از آدمها، هم همکارهاست، هم مشتریها و حتی هم شرکا؛ یعنی مثلاً سرمایهگذارها.
سومی هم ریزیلینسه. حالا فارسیش رو نمیدونم چی میتونم بگم؛ یهخورده پوستکلفت بودن.
پوستکلفت بودن مهارت نیست؛ یعنی یه چیزیه که تو باید بسازی و به همهٔ ابعاد زندگیت هم ربط داره. از نظر احساسی باید پوستکلفت باشی، از نظر شاید فیزیکی باید پوستکلفت باشی. ساپورتگروپ خوبی هم باید داشته باشی که اگه یه مشکلی پیش اومد، حالا چه احساسی، چه مالی و اینا، کم نیاری. این سهتاست.
۴. چه زمانی تصمیم گرفتید از مسیر کارمندی یا فعالیت حرفهای معمول، به سمت کارآفرینی بروید؟ دلیل این تصمیم چه بود و مهمترین چالش شروع کسبوکار چه چیزی بود؟
خب، گفتم، من از همون اول رفتم تو کارآفرینی. قبلش معلم بودم و خیلی هم تصمیم نبود؛ کشیده شدم. یعنی باحال بود، منم یه بچهٔ ۱۸ساله بودم که دوست داشتم تو این کار پیش برم و از همون اول رفتم اینور.
در مورد چالش شروع کسبوکار، وقتی من رفتم، کسبوکار کوئرا تا حدی، یعنی ۹ ماهی، پیش رفته بود. عملاً یه پیووتی هم کرده بودن و حالا دوستان لطف داشتن به من و به من گفتن کوفاندر.
یعنی من شروعش نکردم؛ مثلاً یه بخشی رو در کوئرا شروع کردیم که چون وقت خیلی مهم شد، این اتفاق افتاد. مهمترین چالشش همون بود که گفتم من هیچی حالیم نبود. مثلاً رفتم بخش مسابقات کوئرا رو شروع کردم. بهعنوان شرکتکننده خب خیلی تجربه داشتم. توی چند تا از سایتهای بینالمللی هم فعالیت داشتم؛ یعنی تو مسابقهها طراح بودم. ولی بیزینس حالیم نبود، اجراییات حالیم نبود، منابع انسانی حالیم نبود و این اذیتم میکرد.
۵. در مسیر کاری خود، مهمترین شکست یا اشتباهتان چه بود؟ چه چیزی از آن یاد گرفتید که بعداً در تصمیمهای کاریتان به کار آمد؟
من شکست و اشتباه خیلی زیاد داشتم. صادقانه نمیتونم مهمترینشو راحت انتخاب کنم. مهمترین شکست یا اشتباه... میگم، واقعاً زیاد بوده.
میتونم ابتدای شروع موری رو بگم. یعنی اوایل، مثلاً دو سال اول موری، به نظرم ما، یعنی من بهشخصه، زیادی خوشبین بودم. مثلاً ما یه نتیجهای میگرفتیم، مثلاً تعداد کار... یعنی ویژگی من بود دیگه؛ اشتباه من بود که زیادی خوشبین بودم و این باعث اشتباههای متعددی میشد. مثلاً کاربرهامون یهو توی چهار پنج ماه ده برابر میشدن، بدون حتی کار عجیبغریبی؛ یعنی ارگانیک ده برابر میشدن. خیلی اتفاق خوبی بود، یعنی قاعدتاً اتفاق خوبیه، ولی من باید اون تفکر انتقادی رو نگه میداشتم که خب، این ده برابر شده، آیا یه چیز استیبله یا نه؟ من میتونم صد برابرش کنم یا نه؟ چقدر میتونم اینو به پول تبدیل کنم؟ چقدرش بهخاطر خوب کار کردن ماست و چقدرش صرفاً بهخاطر مارکته؟ یه هایپیه که حالا واسه هر کسی ممکنه پیش بیاد؟
حالا این یه مثاله؛ از این مثالها زیاده. من تو اون سالها زیادی خوشبین بودم و راجع به همهچی کمتر تفکر منفی و انتقادی داشتم؛ هم موفقیت محصول، هم شاید بعضاً افرادی که باهاشون کار میکردیم، هم حالا همهچی.
این خیلی ما رو اذیت کرد. مثلاً باعث شد وقتی محصول رشد میکرد، فکر کنم خب خوبه دیگه، رشد کردیم. تیم رو بزرگ میکردیم و بعدش میدیدیم اون رشد، خیلی رشد خوبی نبود.
یا مثلاً وقتی یه سری بازخوردهای خوب دربارهٔ محصول میاومد، فکر میکردیم خوبه دیگه، بازخوردها خوبه، مشتریها راضیان. بعد میرفتیم جلو و میدیدیم اوه، کلی مشتری بودن که ما ازشون نپرسیده بودیم و نفهمیده بودیم اینا اونقدرم راضی نبودن؛ اصلاً نمیشناختن، اصلاً نفهمیده بودن ما چیکار میکنیم.
یعنی دید کلی من داشت با آمارهای محدود شکل میگرفت و این چیز بدی بود. حالا نمیدونم این چیزی که گفتم به دردتون میخوره یا نه.
۶. وقتی یک دانشجوی کمتجربه را برای همکاری انتخاب میکنید، بیشتر به چه چیزهایی توجه میکنید؟ سه ویژگی یا مهارتی که باعث میشود یک دانشجو را به فرد دیگری ترجیح دهید چیست؟
اینکه آدم سختکوش باشه، زرنگ باشه. زرنگ یعنی چی؟ حالا مثلاً «HUSTLE» میگن. یعنی بجنبه، خودش بره چیزمیز یاد بگیره. یه چیزی بهش میسپارم، هی خودش بره توش عمیق شه. به نظرم پرتلاش بودن و زرنگ بودن مهمتر از همه است.
برعکسش میشه تنبل بودن. تنبل بودن یا مثلاً... تنبل نباشه. اینکه سطح انتظارات از خودت رو پایین ببینی، اینا چیزهای بدیه. برعکسش، زرنگ بودن و پرتلاش بودن چیز خوبیه.
۷. به نظر شما یک دانشجو از چه زمانی باید وارد بازار کار شود و در دوران دانشجویی چه تجربههایی کسب کند؟ اگر بخواهید فقط سه کار پیشنهاد دهید، چه کارهایی هستند؟
به نظرم هرکی میتونه، هرچه زودتر وارد بازار کار بشه. حالا دانشآموز، دانشجو، فارغالتحصیل؛ هر وقت تونستی وارد بازی بشی، خیلی خوبه.
اگه بخوام سه تا کار پیشنهاد بدم... ببین، حتی کار دانشجویی هم خوبه. یعنی یه کاری که خروجی ایجاد کنی؛ خروجی واقعی که کاربر داشته باشه.
مثلاً اگه توی رویدادی کمک میکنی، خوبه. توی نشریهای داری کمک میکنی، خوبه. اگه یه سری آدم رو یه اردویی میبری، خوبه. اگه میری یه محصولی میسازی، خوبه. یه ربات تلگرام میزنی که اصلاً خودت استفاده کنی، یا یه چیزی تو کامپیوترت درست میکنی که بهت یه چیزهایی یادآوری کنه، همهٔ اینا خوبه.
یا مثلاً یه طراحی درمیاری، یه کتابخونهای برای خونهتون میسازی؛ همهٔ اینا خیلی خوبه. یه کاری که یه خروجی داشته باشه و خودت یا اطرافیانت بتونید ازش استفاده کنید.
به نظرم مهمتر از اینکه چه کاری انجام میدی، اینه که چرا داری این کار رو انجام میدی و ازش چی یاد میگیری. واسه همین، اگه خروجیش رو درک کنید، یعنی نیازی رو حل کنه که به نظرت نیاز خودته و به دردت میخوره، بهتر از همه است.
۸. اگر یک دانشجوی علوم کامپیوتر یا مهندسی کامپیوتر بخواهد طی ۵ سال به یک نیروی حرفهای تبدیل شود، چه مسیری را پیشنهاد میکنید؟ به ترتیب، روی چه چیزهایی تمرکز کند: یادگیری، پروژه، کارآموزی، استخدام، شبکهسازی یا راهاندازی کسبوکار؟
به نظرم کسی که الان علوم کامپیوتر میخونه و میخواد وارد صنعت بشه، مهمتر از هر چیزی باید از ابزارهای هوش مصنوعی خیلی خوب استفاده کنه. تلاش کنه مثلاً یه پروژهٔ کامل رو تکنفره، در دو روز بیاره بالا، با همهچی.
یعنی یه پروژهٔ فنی کامل که کاربر داشته باشه، سرور داشته باشه، بتونه براش تبلیغات بکنه، بتونه درآمد داشته باشه، پرداخت داشته باشه. همهٔ اینا رو میشه تو دو روز آورد بالا و این یه چالشیه؛ اینکه بتونی یه بار این کار رو انجام بدی و هی دوباره انجامش بدی.
حالا اینکه بتونی تو دو روز بیاریش بالا، خودش شاید مثلاً سه ماه، شش ماه کار بخواد. ولی مهمتر از خود بالا آوردن، نیتیو بودن با ابزارهای هوش مصنوعیه. این چیزیه که شما رو از بقیه جلو میندازه.
چون الان آدمهای باتجربه توی مارکت، بالاخره یه مسیری اومدن که توش هوش مصنوعی نبوده. یعنی برنامهنویسی رو یه جوری یاد گرفتن که هوش مصنوعی نبوده، کار در تیم رو یه جوری یاد گرفتن که هوش مصنوعی نبوده.
شما وقتی از اول یاد میگیری، یهو میبینی یه سری نقشها اصلاً دیگه لازم نیست. مثلاً نقش یوآی، یوایکس دیزاین اصلاً لازم نیست. چه میدونم، یه سری کارهای آپریشنال اصلاً لازم نیست، کار مالی اصلاً لازم نیست. همهٔ اینا رو میتونی بسپاری به ایجنتهای هوش مصنوعی که انجام بدن. این یه شهودی بهتون میده که خیلی زود میتونی از آدمهای با تجربه توانمندتر بشی.
۹. اگر به «ابتدای» مسیر خودتان برگردید، چه کاری را زودتر انجام میدهید و چه کاری را انجام نمیدهید؟ دلیل هرکدام چیست؟
اگه برگردم، چیکار میکنم؟ بیتکوین نمیفروشم! بیتکوین خریده بودم.
صادقانه، من از مسیری که اومدم خوشحالم. شاید دوران کارشناسی... آخه من خیلی هم تفریح میکردم، ولی شاید باز بیشترم تفریح میکردم. کارشناسی خیلی خوش میگذشت؛ بیشتر هم تفریح میکردم، بیشتر خوش میگذشت. چون واقعاً دوران باحالی بود.
بچهها... چون خیلی از بچههای ما رفتن خارج، دلم براشون تنگ شده. اگه برگردم، بیشتر تفریح میکردم.
تو کار که خب خیلی کار کردم و از مسیر شغلیای که اومدم راضیام. شاید یه چیز رو تو کار عوض کنم: زودتر میرفتم سراغ مطالعهٔ زیاد. مثلاً وقتی کوئرا بودم، بعد یه سال، یه سال و نیم، واقعاً حجم مطالعه رو بردم بالا. شاید باید زودتر این کار رو میکردم.