بیش از شش سال از شروع پروژه ساخت سریال «موسی کلیمالله» توسط مرحوم فرجالله سلحشور میگذرد، پس از گمانهزنیهای بسیار ادامه ساخت این سریال به ابراهیم حاتمیکیا سپرده شد. فیلم «موسی کلیمالله» شاید فقط پیشنمایش، یا به قول فرنگیها پایلوت، این سریال باشد که مطابق تصمیم سازندگان و عوامل، در جشنواره فجر امسال اکران میشود تا ذائقه مخاطبان را بسنجد. تا به اینجای کار «موسی کلیمالله» در لیست پرفروشترینها و محبوبترینها از نظر بینندهها دیده میشود و با توجه به مسیری که تا امروز در جشنواره شاهد بودیم، احتمالا جزو پرسروصداترین فیلمهای امسال است.

حضرت موسی(ع) جزو پنج پیامبر اولوالعظم است؛ میتوان گفت زندگی او یکی از پرتلاطمترین و غنیترین داستانهایی است که میتوان از قصص الانبیا روایت کرد، برای همین باید ببینیم کارگردانی این اثر تا چه اندازه از منابع توانسته است به خوبی استفاده کند. این فیلم شامل روایت وقایع پیش از ولادت حضرت موسی(ع)، تا زمانی است که یوکابد، مادر موسی، او را در سبد گذاشته و به امواج نیل میسپارد.
در رابطه با شیوه روایت داستان و کارگردانی سعی میکنم نظر قطعی و واحدی ندهم؛ در بخشهای مختلف فیلم شاهد طیفی از کیفیت عملکرد عوامل هستیم که از نه چندان جالب تا بسیار عالی متغیر است؛ برای مثال در ابتدای فیلم سرگذشت بنیاسرائیل که در زیر یوغ قبطیان به سر میبردند بسیار کلیشهای است اما هر چقدر به انتهای فیلم نزدیکتر میشویم روایت داستان روانتر و جذابتر میشود. در مجموع میتوان گفت که در این آشفتهبازار چندساله سینمای ایران احتمالا «موسی کلیمالله» میتواند یک فیلم ماندگار باشد.
مگر میشود در مورد این فیلم صحبت کرد و از فناوری تولید مجازی (Virtual Production) که برای اولین بار در سینمای ایران، در فیلم «موسی کلیمالله» به کار رفته، صحبت نکرد. فناوری تولید مجازی از بهروزترین فناوریهای روز دنیا در ساخت فیلم و سریال است که تنها چندین سال است توسط استودیوهای بزرگ دنیا استفاده میشود. لازم به ذکر است افتتاح استودیو تولید مجازی، ایران را به دارنده بزرگترین استودیو تولید مجازی در آسیا و سومین استودیو بزرگ در جهان تبدیل کرد. استفاده از این فناوری باعث شد تا در هزینه و زمان ساخت ۱۱۰ هکتار(معادل یک میلیون و صدهزار مترمربع) دکور و فضاهای میدانی صرفهجویی شود. امید است تا با ورود این فناوری و برداشته شدن محدودیتهای اینچنینی، در کنار رعایت استانداردهای جهانی، شاهد افزایش کیفیت و کمیت آثار ایرانی باشیم.

اما صرف جدید بودن فناوری استفاده شده در این فیلم، باعث نمیشود از ایرادات آن چشمپوشی کنیم؛ همانند شیوه روایت، در این بخش نیز شاهد عملکرد متغیر در تصویربرداری و تصویرسازی هستیم. برخلاف ادعای تهیهکننده فیلم، سید محمود رضوی، به هیچ وجه نمیتوان فیلمبرداری این فیلم را همسطح با استانداردهای جهانی دانست. نگاه به آثار تاریخی سینمای این روزهای جهان، مانند فیلم گلادیاتور ۲، و مقایسه آن با این فیلم، گویای این تفاوت آشکار هست. در مورد تصویرسازی نیز عملکرد سازندگان در نماهای نزدیک قابل قبول است؛ اما در نماهای دور و متوسط، مانند نماهای دور به تصویر کشنده کوه و شهر گوشن، محل اقامت عبرانیان، و همچنین نماهای متوسط به تصویر کشنده کاخ و دربار فرعون، جا داشت که کیفیت ساخت تصاویر بهبود پیدا کند.
در میان بازیگران، بازی مریلا زارعی در نقش یوکابد، مادر موسی، مثالزدنی است؛ به طوری که به خوبی مخاطب را با احساسات مادرانه خود همراه میکند. فرهاد آئیش در دو نقش به غایت متضاد به هنرنمایی پرداخته است، آنوبیس شیطانپرست، پیشگو در بار فرعون، و اوریل، از ریشسفیدان عبرانیان. بازی او در نقش آنوبیس بینظیر اما در نقش اوریل با اغماض، معمولی است. بدترین نکته در مورد بازیگری، بازی افتضاح و مصنوعی فرمانده شهر گوشن است که سعی دارد رگههایی از جنون را در خود به نمایش بگذارد اما در نهایت سطح فیلم را در برخی صحنهها، در حد تئاترهای سطح پایین بچههای مدرسهای رسانده است. گریم بازیگران نیز شاید از بسیاری از فیلمهای ایرانی جلوتر باشد، اما جا داشت که برای گریم برخی از بازیگران مانند بهنام تشکر در نقش فرعون و مسعود رحیمپور در نقش هامان وقت و دقت بیشتری گذاشته شود.

اما نقطه قوت فیلم، موسیقی پرشور آن است. کارن همایونفر این بار نیز شاهکار خلق کرده است. این موسیقیساز پرآوازه در لحظات متعددی توانسته حال و هوای تاریخی و مذهبی فیلم را برای مخاطب ملموس کند. استفاده از قطعات کلاسیک و مذهبی در کنار موسیقیهای ارکسترال، به فیلم رنگ و بوی ویژهای بخشیده است. همچنین صداگذاری و طراحی صدای فیلم به نحوی است که علاوه بر تاکید بر جنبههای بصری، به خلق فضایی پویا و مؤثر در روایت کمک کرده است.
«موسی کلیمالله» را میتوان مقدمهای برای مجموعهای از فیلمها و سریالهای روایت کننده زندگی حضرت موسی دانست که قابلیت جهانی شدن دارد. روایتی که برگرفته از منابع اسلامی است و جذابیت آن به گونهای است که میتواند سینمای ایران را در سطح جهانی مطرح کند.
صدرا یگانه | ۱۴۰۱ مهندسی برق