با همان نسل اول اساتیدی که دکتر مجتهدی برای تاسیس شریف از آمریکا به ایران آورد، راهی وطن شد؛ رفتهرفته و با راهانداختن شریف، دانشکده مهندسی برق را سروشکل داد و به تربیت دانشجویان، تدوین کتب و جذب اساتید دیگر پرداخت؛ مردی که اگرچه در ادامه راهی آمریکا شد و در آنجا به تدریس مشغول شد اما هیچوقت ایران و شریف را رها نکرد و چند وقت یکبار سری به دانشگاهی که آنرا حاصل عمرش میداند، میزند.
به مناسبت شروع سال تحصیلی و اولین شماره امسال روزنامه، سراغ دکتر محمود نحوی رفتیم تا برای ما از این دانشگاه بگوید و ما هم از او درباره شریف ۵۷ ساله بشنویم که متن آن را میتوانید در ادامه بخوانید:
لطفاً کمی خودتان را معرفی کنید.
محمود نحوی هستم؛ سال ۱۳۱۶ در اصفهان متولد شدم، پدرم سال ۱۲۹۲ برای تاسیس مدرسه نوین با همکاری شخصی به نام حاجمیرزا زیرک به شهرکرد رفته و آنجا دبیر بود.
سه چهار سالگی شروع به خواندن و نوشتن کردم و از پنج سالگی گلستان میخواندم؛ از همان سال یعنی یکسال زودتر، به عنوان مستمع آزاد کلاس اول رفتم و تا کلاس ششم بالا رفتم اما برای امتحان نهایی مجبور شدم یکسال بمانم. از ششم به دبیرستان ادب اصفهان که هموزن البرز بود و هردو توسط میسیونرها تاسیس شده بودند، رفتم و ریاضی را ادامه دادم؛ دانشکده فنی تهران قبول شدم و تا ۱۳۳۸ در رشته الکترومکانیک که به نظر من اسم با مسمای خوبی بود و بعد از چهارسال برق و مکانیک از هم جدا میشدند، درس خواندم؛
به پیشنهاد رییس دانشکده دو سال تدریس کردم و به بازسازی آزمایشگاه رادیو مشغول شدم. سال ۱۳۴۰ از ایران رفتم و در دانشگاه میشیگان فوق لیسانس گرفتم.
آنزمان یعنی ۱۹۶۲ اگرچه همه نمراتم A بود اما از آنچه آنجا یاد گرفته بودم، راضی نبودم و به سمت شرق و شهر بوستون رفتم و به رئیس دپارتمان برق MIT گفتم من اینجا آمدم تا دکترا بگیرم. فوریهی ۶۳ وارد MIT شدم و تا تابستان ۶۳ برای شرکت در آزمون جامع که پیش از دکتری گرفته میشد، درس خواندم و جزو ۱۷ نفری بودم که از ۸۰ داوطلب پذیرفته شدند.
تابستان ۱۹۶۷ یا ۱۳۴۶ کارم تمام شد و با اینکه رسم این بود افرادی که به اصطلاح کیفیت کارشان خوب بوده، یک الی دو سال در ام آی تی مشغول به کار میشدند، اما فوراً در ۱۶ شهریور برگشتم و به تیم اولیه و موسس شریف ملحق شدم.
قبل از آنهم علاقه به بازگشت داشتم اما هرچه با دانشگاه تهران مکاتبه میکردم جواب درستی نمیگرفتم و در نهایت با دعوت و تلاش دکتر مجتهدی به ایران برگشتم و به دانشگاه صنعتی ملحق شدم و در اینجا ریشه دواندم. به عقیده من این اتفاق یک واقعه تاریخی در آموزش مهندسی نوین کشور و بسیار موفق موفقیت آمیز بود و معیارهای توفیقات داخلی و خارجیاش هم یکی و دوتا نیست؛ دانشگاه ما یک سرمایه ملی است که جمع شدن این سرمایه بیش از ۵۰ سال طول کشیده تا انباشته شده و میوه داده و به کار میآید و باید قدرش را بدانیم.
آن موقع دانشگاه ما، هر سه سال یک بار به مدت یکسال فرصت مطالعاتی میداد و موقعیت خیلی خوبی بود و من در این حدود بیست سالی که ایران بودم از همه فرصتهای مطالعاتی استفاده میکردم؛ طوریکه همکاران دانشکده میگفتند خیلی زیاد سفر میکنی! به نظر من یکی از حسنهای کار آن موقع امکان ارتباط خوب اعضای هیئت علمی با خارج بود و حاضر بودند از خودشان مایه بگذارند و سختیهای کار و زندگی و مالی و... را به جان بخرند اما به نفع دانشکده و دانشگاه بود و هست.
آخرین فرصت مطالعاتی که من گرفتم، استاد مدعو شدن در دانشگاه MIT بود که به انقلاب برخورد؛ با اولین هواپیمای بعد از انقلاب از آمریکا به ایران، بار و بندیل را بستیم و با خانواده به تهران برگشتیم. سیزده اسفند پنجاه و هفت بود و وقتی رسیدیم، چهارده اسفند پنجاه و هفت شده بود و که جمعی از مردم بر مزار مرحوم دکتر مصدق جمع شده بودند و یادم هست که بعد از کمی استراحت، به احمد آباد و مزار دکتر مصدق رفتیم.
آن زمان هم معلم هم دانشجو انرژی بسیار زیادی برای کار کردن داشتند؛ من درس مدارهای الکتریکی را طرح کرده بودم و کتابش را با کمک دستیارم دکتر احسان، ترجمه کردیم؛ بعد از انقلاب یادداشتها و مسائل و نحوه جدید نتها را مرتب کردم و کتاب جدید شرح مدار نوشتم. کاریکه توسط یک دانشجویی که اسمش یادم نمانده بدون مزد و با علاقه زیاد پاکنویس میشد و شکلها رسم میشد و.... میخواهم بگویم آن موقع همه با انرژی زیاد کار میکردند و میدانستند استاد و دانشجو در حال رشد و کمک به پیشرفت علم هستند.
از سال ۶۵ باتوجه به اینکه فرزندان و خانواده در آمریکا بودند به آنجا رفتم اما در طول این سالها در رفت و آمد هستم و مدتی آنجا میروم و مدتی اینجا اقامت میکنم چون نمیتوانم از اینجا دل بکنم؛ آنجا هم در یکی از دانشگاههای کالیفرنیا تدریس میکردم که چند وقتیست بازنشسته شدهام.

شما جزء اولین نسل اساتید و موسسین شریف هستید؛ کمی از شریف و اوایل آن بگویید.
ماجرا از آنجا شروع شد که دکتر مجتهدی به شرق آمریکا آمد تا در چند شهری که دانشجویان قدیمی البرز بودند، با آنها ملاقات کند؛ با پخش شدن خبر حضور او، یک شب در خانه یکی از دوستان جمع شدیم؛ آدم بسیار ساده و صادقی بود؛ یعنی امکان اینکه بخواهد کسی را گول بزند وجود نداشت و او را خیلی دوست داشتیم؛ یک برگهای به ما داد که در آن اهداف دانشگاه، قوانین استخدامی و دستمزد و به نوعی آییننامه استخدامی را شرح داده بود.
بعد هم خودش با افراد مصاحبه میکرد تا ببیند با توجه به مصاحبه و نکاتی که در آن دفترچه معروفش داشت، چقدر به این کار علاقهمند هستند؛ روز چهاردهم یا شانزدهم شهریور همان سال به ایران آمدم و به دفتر ایشان رفتم و برای من همان روز حکم زدند و به استخدام دانشگاه درآمدم.
بعد از آن آقای دکتر انواری که از دانشکده فنی او را میشناختم یک جزوهای به من داد که در آن، دروس سال اول و دوم نوشته شده بود؛ مجموعاً برای من دو ساعت در هفته کلاس گذاشته بودند که کافی نبود و به فکر افتادم درس مدار را طراحی بکنم و این درس به راه افتاد؛ دو هفته بعد آقای دکتر خاکسار درسی به اسم الکتریسته را در برنامه گذاشت و به همین سبک، هر سال یک درس برقی در برنامه گذاشتیم و روند پیش رفت.
با طی کردن این مراحل در طراحی روند آموزشی شریف، پی بردم که هر دانشگاه یک برنامه دقیق نیاز دارد تا در آن اهداف دانشگاه و نحوه تحققشان مشخص شده باشد.
این کار بعضی مواقع دو، سه سال طول میکشد و از آن موضوعاتیست که چندان در ایران نداشتیم.
در همان دوران، دانشگاه شیراز (پهلوی) یک مشاور خارجی دانشگاه پنسیلوانیا برای همین کار داشت و برنامهریزی میکرد تا شیراز بتواند مثل آن دانشگاه روند خودش را مشخص کند و برنامهریزیهایی را داشته باشد؛ موضوعی که تدریجی به دست آمد و مطالعات زیادی روی آن انجام شد.

شریف را بعد از همه این سالها چطور میبینید؟
معتقدم شریف یکی از منابع و سرمایههای ملی است که باید حفظ شود و بر مبنای آن سابقهای که تا پنج شیش سال پیش در دانشگاه داشتم احساس میکنم سیستمهای زنده وقتی به سمت کهولت میروند، آدم این را نمیفهمد و فکر میکند که هنوز خوب کار میکند؛ مثل داستان حضرت سلیمان که عصایی داشت و برای نظارت بر ارتش خود ایستاده بود و به آن تکیه داده بود و همه فکر میکردند که در حال نظارت است اما فوت کرده بود و با تکیه به عصا ایستاده بود؛ فقط وقتی یک مور عصا را خورد، افتاد و همه فهمیدند که سیستم خیلی قبلتر از بین رفته است؛ پس سیستمهای خوب به آسانی نزول نمیکنند ولی باید از آنها مراقب کرد و مدام پایش شوند؛ البته اگرچه من خیلی به نیروی دانشجویان خوشبین هستم و علیرغم آنکه میشنوم به علت بازار بعضی رشتهها، دانشجویان زبده به آنطرف میروند ولی این مایه نگرانی نیست و آنجا هم میتوانند منشا اثر باشند و در صورت فراهم شدن شرایط به ایران برگردند و البته شنیدم که استادان جدید جوان خوبی هم جذب میشوند و این علامت خوبیست منتهی باید حفظ بشود؛ حالا باید تلاش کنیم و بفهمیم چگونه شد که شریف، بدون تبعیت از روالهای خیلی کلاسیک، به طور خودجوش و علیرغم محدودیتهای پیش از انقلاب، خودش را زنده نگه داشته و قوی شد. یکی از این دلایل به نظرم کیفیت عالی استادان بود که با هم توافق فلسفی و فکری و علمی و رفتاری داشتند؛ دانشجویان به اساتیدشان معتقد بودند و برعکسش هم برقرار بود؛ یعنی به عنوان اینکه دانشجو و استاد یک دانشگاه برجسته هستند، خودشان را قبول داشتند. یک موضوع مهم دیگر استادان ممالک مختلف بودند و این به جای اینکه یک نقطه تضاد باشد، نقطه تفاهم شد؛ به علت اینکه اساتید هم جای آنکه همدیگر را نفی کنند، همرا تثبیت میکردند و میدانستند وقتی استادی از آلمان آمده و محتوایی که به کار یک استاد دیگر میآید را با خود آورده، همه سود خواهند کرد؛ پس حضور و تبادل اساتید خارجی یا درسخوانده در خارج از کشور و سپردن مسئولیتها به افرادی از همان کادر علمی، باعث میشد که چهرههای موفقی از شریف بیرون بیایند.
البته سالهاست بعضیها میگویند این حرفها معنی ندارد و خوشحالی در هیچ شرایطی شدنی نیست اما من معتقد نیستم که معنی ندارد؛ اتفاقاً خوب هم معنی دارد و بسیار هم روی شخصیت و زندگی انسان اثر میگذارد.

صحبت پایانی؟
واقعیت را اگر بخواهم بگویم، من از آمدن به دانشگاه خیلی لذت میبرم؛ چون اگر کسی از من بپرسد عمرت چه فایدهای داشته میتوانم بگویم یک چیز و آنهم شریف! یا آندنیا خدا میپرسد چه کاری کردی؟ میتوانم بگویم پروردگارا من دانشگاه شریف را به کمک افراد دیگر پایهگذاری کردم و از این موضوع خوشحال و به آن افتخار میکنم.