فکر کنید با تجربه امروز دوباره در دهه نود قرار داریم: سال ۱۳۹۲، آغاز دوره دولت یازدهم.
دستور دولت برای پیشبرد کشور، مذاکره با غرب و آمریکاست و دولت دستور به انجام این مذاکره داده است.
در چنین شرایطی تصمیم درست درباره مذاکره و جزئیات آن را چه میدانید؟

علیرضا علیزاده آرانی؛ ۱۴۰۲ مهندسی عمران
اصولاً در شرایط اجتماعی و اقتصادی آن روزها مذاکره امری لازم و اجتنابناپذیر بود. اما در نحوهٔ مذاکرات آن روزها نواقص و ضعفهایی وجود داشت. برای مثال یکی از نقاط ضعف اصلی مذاکرات، منتهی شدن آن به یک توافق بدون تضمین واقعی اجرایی برای تعهدات تکتک کشورها بود. نتیجه این نقص اساسی خروج آمریکاییها از برجام بود. یکی از نواقص دیگری که در آن قطعنامه وجود داشت اینطور بود که ایران متعهد شده بود تمام تعهدات خود را قبل از گروه مقابل بهصورت داوطلبانه انجام دهد. از دیگر شاهکارهای دولت وقت هم این بود که کلاً ارتباطش را با کشورهای شرقی و ایضاً همسایگان قطع کرده بود و فکر میکرد از این به بعد تمام تجارت خارجی خود را با اروپا و آمریکا انجام میدهد و حتی به کشورهای علاقهمند به تجارت با ایران هم بیمحلی میکرد. نکته دیگری هم که وجود داشت دولت وقت به امید تجارت گسترده پس از برجام عملاً حمایت از صنایع دانشبنیانی که در زمینهٔ تکنولوژیهای پیشرفته و کماهمیتتر (البته بهزعم دولت وقت) کار میکردند را متوقف کرد تا اصطلاحاً سرمایه خارجی بیاید و روی این موارد سرمایهگذاری کند.
خلاصه که توافق برجام بهجای یک متن راهبردی و مورد وصول بیشتر به یک بختآزمایی برای دولت شبیه بود. هرچند که از همان ابتدا نتیجه اعتماد به قول و امضای آمریکاییها مشخص بود و برای روشنشدن قضیه برای همه ۱۰ سال از عمر و ظرفیتهای این کشور تلف شد.
سید امیررضا هاشمی؛ ۱۴۰۳ مهندسی کامپیوتر
شما ما را بردید به ۱۲ سال پیش؛ اما من میخواهم ببرمتان به ۲۲ سال پیش، سال ۸۲. وقتی که جامعه جهانی از موضوع هستهای ما مطلع شد و آقای خاتمی برای کاهش تنش، غنیسازی ما را بهصورت داوطلبانه تعلیق کرد تا اروپاییها پرونده هستهای ما را به شورای امنیت نبرند (بیانیه سعدآباد). بعدش خب احمدینژاد آمد؛ با آن سخنرانیهای عجیب و غریبش در سازمان ملل و نفی هولوکاست! و... دقیقاً سیاستی عکس دوران خاتمی داشت؛ یعنی تنشزایی! قطعنامههایی که در دوران دبیری شورایعالی امنیت ملی سعید جلیلی حتی با رأیهای مثبت چین و روسیه تصویب میشدند و آن زمان کاغذپاره خوانده میشدند، الان در سال ۱۴۰۴ فکر نکنم هیچ آدم عاقلی بخواهد آن قطعنامهها را کاغذپاره بداند. اینها را گفتم تا بدانید ما ۸ سال همچین مسیری را طی کردیم تا رسیدیم به سال ۹۲. به نظرم باید دست بعضی افراد تندرو را که هنوز هم در سیاستهای ما تأثیر زیادی دارند، با رؤیابافیهایی که برای آینده جهان دارند و متمایلاند سیاستهای ما را بر آن اساس بچینند، از سیاست قطع کرد. من میگویم باید از خیالات در بیاییم و به واقعیات توجه کنیم. دقت کنید، من نمیگویم ما باید تسلیم شویم. نمیگویم غرب خوب است. «آنها خوبی ما را میخواهند و برای ما دل میسوزانند؟» نه! معلوم است که اینطور نیست. ما قطعاً باید قوی شویم. باید از لحاظ نظامی بازدارندگی داشته باشیم و... اما هیچکدام از این حرفها تناقضی با مذاکرهکردن ندارند. راه گفتگو را هیچوقت نباید بست. در نهایت به نظر من تصمیم دولت یازدهم برای مذاکره تصمیم درستی بود. فکر میکنم نوبت بعدی فرصت مناسبی برای صحبت درباره جزئیات مذاکره باشد.
علیرضا علیزاده آرانی؛ ۱۴۰۲ مهندسی عمران
البته که بنده هم با اصل مذاکره موافق هستم و شاید به جز از بعد از جنگ ۱۲ روزه تقریباً معتقد بودم نباید راه مذاکره را بست (هرچند که مطمئن بودم به جایی نمیرسد؛ اما باتوجهبه خواست مردم نیاز بود) اما دو ایراد فنی در صحبت برادر عزیزم دریافتم که عرض میکنم. اول اینکه اصولاً مذاکره در جایی معنی میدهد که شما یک چیزی بدهی یک چیز دیگری بگیری، در غیر این صورت مذاکره نیست و تحمیل خواستههای طرفین است. برای مثال در شرایط فعلی کاملاً مشخص است آنچه دولت آمریکا ما را به آن دعوت میکند نهتنها مذاکره نیست، بلکه توهین به شعور ماست که حتی بعد از افتضاح ترامپ در بحث برجام ما را به توافقات موشکی و منطقهای دعوت میکند (که خب هیچ عاقلی نمیپذیرد). پس اصولاً امکان مذاکره هم نیست. اما ایراد دوم این است که ما یک اشتباه جزئی میکنیم. غالب تحریمها علیه ایران نه در دوره ۸ساله احمدینژاد بلکه در بین سالهای ۱۳۸۸ تا ۱۳۹۲ رخ داد. خب سؤال این است چه اتفاقاتی در این ۴ سال افتاد؟ خب خود این قضیه قصیده دراز بالایی هست و به نظرم میشود به این سؤال پاسخ داد. در داخل ایران چه اتفاقاتی رخ داد تا مذاکرات ۱۳۸۸ تا ۱۳۹۲ به نتیجه نرسد؟
سید امیررضا هاشمی؛ ۱۴۰۳ مهندسی کامپیوتر
میخواهم غلطبودن یک سری حرفهای شعاری و ناموثق که دوستمان گفتن را با آمار نشان بدهم. راجع به تجارت، شما لازمه آمار تجارت خارجی رو در بازه سالهای ۹۲ تا ۹۹ ببینید. بیش از ۷۰ درصد تجارت ما با آسیا و همسایگان بوده. در آن دوران قراردادهای بزرگی را هم با کشورهای شرقی بستیم. نمونهاش توسعه بندر چابهار با هند و... پس اینکه ما بیمحلی کردیم و ارتباطمان با شرق قطع شد، اشتباه است!
راجع به صنایع دانشبنیان، اتفاقاً بزرگترین رشد اکوسیستم دانشبنیان در تاریخ ایران بین ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۸ اتفاق افتاد. در سال ۹۲ حدود ۶۰ شرکت دانشبنیان داشتیم و در سال ۹۸ به حدود ۴۷۰۰ تا رسید. همچنین به ارزش تولید محصولات دانشبنیان و میزان صادرات آنها در سالهای ۹۲ و ۹۸ نگاه کنید! پس ادعای عدم حمایت از فعالیتهای دانشبنیان خلاف واقعیت است!
و در آخر، اصلاً مذاکره چه ربطی به اینها دارد؟ دولت و اینهمه ساختارها برای این آمدهاند که درگیر یک مسئله شدن، ما را از دیگری غافل نکند! اصلاً وظیفه مذاکره با وزارت خارجه است! اگر هم نقصی در داخل وجود دارد مربوط به نهاد مربوط به آن است. چرا هر مشکلی را گردن مذاکره بیندازیم؟ مگر در دولت بعدی چه اصلاحات اقتصادی صورت گرفت که در دولت روحانی، برجام مانع آنها شده بود؟ من از دولت روحانی دفاع نمیکنم. اما برجام در زمینههایی که مشکلات در آنها بیان شد، تأثیر منفی نداشته است.