نازنین بنابی - ۱۴۰۱ شیمی
در میانه شلوغی این روزهای دانشگاه، «رسانگاه» فرصتی بود برای نگاهی دوباره به عکاسی؛ دورهای دوروزه که در ادامه مسیر «رسانگار» شکل گرفت و تمرکزش بر جهان چندلایه عکاسی بود. مسیر دوره میان ژانرها در رفتوآمد بود و باعث شد تا شرکتکنندگان فرصتی برای نزدیکشدن به این هنر چندبعدی داشته باشند. در هر ارائه نیز تصاویر واقعی روی پرده آمدند تا مخاطبان تنها شنونده نباشند و با عکاس تصویر همصفحه شوند.

روز اول؛ از زمین تا آسمان
صبح نخستین روز با ارائه آقای محمد کلهر و گزارهای ساده و عمیق آغاز شد: «هر عکس، یک خبر است.» شروع بحث با ذات خبر و نسبت آن با تصویر بود و اینکه عکس خبری چگونه میتواند هم سند باشد، هم روایت. در ادامه، بحث از ویژگیهای یک تصویر تأثیرگذار به اهمیت آرشیو شخصی و حرفهای رسید؛ اینکه یک عکاس چطور باید گذشته تصویری خود را حفظ کند تا برای آیندهاش ابزار داشته باشد. درباره رعایت حقوق تصویر و مسائل کپیرایت در رسانهها نیز صحبت شد؛ مسائلی که گاهی کمتر دیده میشوند اما ستون اصلی حرفهای بودناند.
سپس سفری کوتاه به آسمان داشتیم. آقای محمد سلطانی در ارائه «یک ماه، یک نگاه»، عکاسی نجومی را بهعنوان نوعی پیوند میان علم و زیبایی معرفی کرد. صحبتها از شناخت آسمان شب آغاز شد و با روشهای ثبت تصویر از سیارات و ماه ادامه پیدا کرد؛ اینکه چگونه میتوان در دل تاریکی، هم نظم علمی را دید و هم شاعرانگی نور را ثبت کرد.
ارائه سوم با نگاه عملی آقای مسعود شهرستانی درباره خبر همراه بود. او از تفاوت خبرنگار و عکاس خبری گفت؛ اینکه هر سوژه نیاز به خلق منطق تازهای دارد و عکاس باید مدام نگاهش را با موقعیت هماهنگ کند و چهبسا عکاسان خبری هم خبرنگارند با این تفاوت که خبرنگاران خبر را مینویسند اما عکاسان آن را ثبت میکنند. تفاوت سوژهها، خطرها و ضرورت تغییر نگاه در هر موقعیت از مهمترین محورهای بحث بود.
از بخشهای بهیادماندنی روز اول، ارائه آقای مهدی نورمحمدی بود که باوجود یک اتفاق ناخوشایند برگزار شد. پیش از شروع ارائه «کوهستان و طبیعت شبوروز»، تجهیزات ایشان به سرقت رفته بود؛ اما او همچنان با تعهد کامل کلاس را پیش برد. ارائهای که درباره آمادگی بدنی برای صعود و برنامهریزی دقیق عکاسی در شرایط مختلف بود و باتجربه شخصی همان لحظه گره خورد؛ خود این رخداد، درسی درباره تکیه بر نگاه بود، نه ابزار.

روز دوم؛ تاریخ، مسیر و قصههای تصویر
روز دوم با ارائه آقای بهزاد صحتی و عنوان «تاریخ ثبت میشود» شروع شد؛ ارائهای درباره لایههای کمتر دیدهشده عکاسی تاریخی. مخاطبان با پیوند عکاسی با جامعهشناسی و رابطه تصویر با سایر هنرها آشنا شدند. نمونه عکسها نشان میدادند که تاریخ در سادهترین فریمها هم میتواند به یادگار بماند.
پس از آن، آقای ایمان پروین با محوریت پرسشی اساسی پیش رفت: «در دنیای بزرگ عکاسی دنبال چه هستیم؟» او درباره زیست عکاسانه، یافتن مسیر شخصی و ورود به حوزههایی مانند عکاسی تبلیغاتی صحبت کرد؛ مسیریابیای که برای بسیاری از جوانان دغدغه اصلی است. او یادآور شد که در این گستردگی، گرفتن ارتباط عمیق با سوژه مهمترین رکن عکاسی است.
در ادامه آقای صادق میری از عکاسی معماری گفت؛ جایی که سکوت و نظم سازهها خود نوعی داستانسراییاند. معرفی تجهیزات تخصصی و تحلیل نمونه کارها نشان میداد که معماری چگونه از دل خطوط و سایهها به روایت میرسد.
پایانبخش «رسانگاه»، ارائه آقای مجتبی حیدری درباره عکاسی مستند بود؛ ژانری که در آن تصویر به زبان قصهگویی تبدیل میشود. او از دو بال این پرواز گفت: شناخت دقیق سوژه و توانایی بیان هنری. تصاویر بهنمایشدرآمده، این حقیقت را برجسته میکردند که عکاسی مستند نه ثبت لحظه که تفسیر زندگی است.
دوره اول «رسانگاه» در دو روز تمام شد؛ هرچند در کنار خوبیهایش، بعضی ارائهها از حوصله برخی خارج میشد و کمی چرتشان میگرفت. اما این دوره بیش از آنکه مجموعهای از ارائه باشد، یادآور این بود که نه دوربین و ابزار، بلکه نگاه، مهمترین دارایی هر عکاس است؛ نگاهی که با تمرین دقیق میشود، باتجربه عمق میگیرد و در مواجهه با جهان معنا پیدا میکند. شاید همین لحظات کسالتبار نشان دهد مسیر یادگیری همیشه پرانرژی نیست؛ اما آنچه که به آن ارزش میدهد تلاشهای مداوم است.

امیررضا محمودزاده - ۱۴۰۴ ارشد فلسفه علم
«من یک زمانی باد را می دیدم!» این جمله را یک عکاس گفت. عکاسی هنری ست که با زندگی فرد می تواند در هم بتند. آثار ما که از نوع نگاه ما به دنیا ناشی میشوند، چیزی جز تجربیات زیستهٔ ما نیستند که به شکل و فرمی جدید در آمده اند: محصولات کارخانهٔ انسان! عکاسیْ که خود را بهتر بشناسد، درون این کارخانه را بهتر شناخته و خواهد توانست بر آنچه می گوید و می کند استیلا یابد. شناختی که در عکاسی البته به «خود» محدود نمیشود و به جهان نیز تسری می یابد. در واقع «هنر دو بال دارد که یکی شناخت است و دیگری بیان».
عکاسی یکی از راه های بیان مفاهیم است و به دگرگونه دیدن نیز شناخته میشود. دگرگونه دیدن ناشی از شناخت خوب و کامل است. درواقع آنگاه که مواجهه تامّی با جهان داشته باشیم و آن را خوب درک کنیم، شاید بتوانیم باد را هم ببینیم. و «به تمام واقعیت حاضر در اطراف خود مشرف شویم».
کارگاه آموزش عکاسی «رسانگاه» در دو روز پنجشنبه و جمعه ۲۲ و ۲۳ آبان به همت «روزنامه شریف» برگزار شد. این کارگاه فشرده شامل ۸ ارائهٔ دو ساعته در موضوعات مختلف عکاسی بود. اساتید دعوت شده موضوعاتی از قبیل عکاسی نجومی، مفهومی ، خبری، معماری و... را در این ۱۶ ساعت ارائه دادند که میتوانست نمای کلی خوبی از دنیای عکاسی به مخاطبان ارائه دهد. آنچه در این کارگاه میشد دنبال کرد نه صرفا اطلاعاتی فنی و تکنیکی در مورد عکاسی، که کارگاهی برای ارائه نگاه ها و تجربههای مختلف عکاسان ارائهدهنده بود. نگاه هایی که از تاثیرات تاریخی، فرهنگی و اجتماعی گرفته تا فردی و روانشناسانه گسترده شده بودند و معنایی نسبتا جامع از آن را انتقال میدادند.
مخاطبین نیز از تنوع خوبی برخوردار بودند. تنوع در رشته، دانشگاه، شهرها و همینطور علاقه افراد به موضوعات ارائه ها را میشد از میان صحبت ها و میزان همراهی افراد با موضوع هر ارائه ملاحظه کرد.
درروز نخست، ارائه های «هر عکس، یک خبر» از محمد کلهر، «یک ماه، یک نگاه» از محمد سلطانی، «عکاسی خبری» از مسعود شهرستانی و «کوهستان و طبیعت، شب و روز» از مهدی نورمحمدی را شرکت کنندگان به شنیدن نشستند. ارائه اول و سوم این روز چنان که از نامشان پیداست به عکاسی مطبوعاتی پرداختند و ارائه های دوم و چهارم به عکاسی از طبیعت: یکی آسمان و دیگری زمین.
در روز دوم اما فضای ارائه ها کمی متفاوت تر شد. « تاریخ ثبت می شود» از بهزاد صحتی، «زیست عکاسانه» از ایمان پروین، «عکاسی معماری» از صادق میری و «عکاسی مستند» از مجتبی حیدری عناوین ارائه های ارائه شده در نیمه دوم این کارگاه بودند. ارائه هایی که کمابیش در آنها میشد طعمی از مفهوم، جامعه شناسی و زندگی را چشید. البته ارائهٔ عکاسی معماری را بیشتر میشد ارائه ای فنی دانست اما به طور کلی آنچه در این روز به مخاطب انتقال داده میشد، از جنس فهم و تجربه بود تا تکنیک و دانسته.
عکاسی همانطور که همه میدانیم هنر است. هنر اساسا به زندگی انسان گره خورده است و از عصر غارنشینی با اون همراه بوده است و خواهد ماند. شاید این کارگاه و شرکت در آن بتوان تلاشی برای آشتی و بازگشت و توجه دانشجویان این دانشگاه صنعتی به همراه دیرینهٔ انسان و بشریت دانست.

پی نوشت: جملاتی که در گیومه نوشته شد، از زبان اساتید دوره نقل شده اند.