
به عنوان مدیر مرکز تربیتبدنی دانشگاه، هدف این مرکز را چه میدانید؟ یک تعدادی درس و واحد که باید دانشجوها پاس کنند؟ نشاط بین بچهها از طریق ورزش افزایش پیدا کند؟ یا کسب رتبۀ برتر در مسابقات منطقهای و کشوری توسط تیمهای دانشگاه؟
نگاه شخصیام نسبت به هدف مرکز تربیت بدنی در دانشگاه این است که به هر طریقی موظف است بچهها را به ورزش گره بزند. به نظرم لازم است دانشجوها در کنار فعالیت تخصصیای که در رشتههای درسی خود دارند یک ورزش و یا یک هنر را تا آخر عمر خود دنبال کنند. یعنی برای بعدهای دیگر خود وقت بگذارند. اضافه شدن این بعدها، بعد هنر و بعد سلامت جسمانی، در زندگی فرد اثرگذار است. افرادی را دیدهام که بازۀ محدودی از طول هفته را برای ورزش و سلامتیشان کنار گذاشتهاند و همان به حل مشکلاتشان در سایر بخشهای زندگی کمک کرده است. بنابراین سعی میکنم تصمیماتی که میگیرم با این رویکرد باشد. یعنی اگر کسی به ورزشی علاقهمند است در دانشگاه بستری فراهم باشد تا به علاقهاش بپردازد، از آنطرف اگر کسی اصلاً فعالیتهای ورزشی را دوست ندارد، برنامههای تعریفشدۀ ما باعث شود او به ورزشی علاقه پیدا کند و به همین بهانه حداقل سلامتی خود را حفظ کند. از طرف دیگر ما به عنوان یک مرکز رسمی مسئولیتهایی بر عهده داریم که برایمان تعریف شده است. ما باید نسبت به دانشگاه، ادارۀ کل تربیت بدنی وزارت علوم و دبیرخانۀ منطقه یک ورزشی دانشگاههای کشور پاسخگو باشیم. در قالب این مسئولیتها، ما باید در کنار آموزش، هم ورزش همگانی در سطح عموم دانشگاه داشته باشیم و مسابقات ورزش قهرمانی بیرون دانشگاه را هم به نحو احسن دنبال کنیم. بخش آموزش این طور است که هر دانشجو دو واحد درسی دارد که ما ارائه میکنیم و سیلابس آن به یک نوعی منطبق بر سیلابس وزارت علوم است. منظور از ورزش همگانی این است که بستری برای دانشجوها فراهم شود تا در طول هفته، فعالیتهای ورزشی برای سلامت جسمی خود انجام دهند و به ورزشی که علاقهمند هستند مشغول شوند. بعد قهرمانی اما نوع متفاوتی دارد و آن را این طور وزارتخانه دستهبندی کرده است، ورزشهایی که در مسابقات بینالمللی دانشجویان هستند، عنوان قهرمانی به خود میگیرند، چون بعد همگانی هم مسابقاتی دارد.
با توجه به این تقسیمبندیهایی که الان انجام دادیم چه مقدار از آنها محقق شده؟
پس بگذارید برایتان کمی دقیقتر اهداف را باز کنم و سپس به بررسی میزان تحقق هر کدام بپردازیم. قاعدتاً مثل هر مجموعۀ دیگری ما یک سری اهداف کوتاهمدت داشتیم، اهداف جاری بود، و یک سری اهداف میانمدت و بلندمدت داشتیم. اگر بخواهم کمّی بگویم، واقعیت این هست که مقدار دست یافتن به اهداف میانمدت و بلندمدت کمتراز پنجاه درصد بوده. شاید بتوان گفت اهداف کوتاهمدت بالای هشتاد درصد محقق شده است. اولاً بخش آموزش ما خیلی قوی و منظم کارش را انجام داده است. ثانیاً در حد توان سعی کردیم تعداد رشتههایی که میتوانستیم پوشش بدهیم برای فعالیت فوق برنامۀ ورزشی را افزایش دهیم. در این شش سال چندین رشته ورزشی نسبت به قبل اضافه کردیم، رشتههایی مثل شطرنج که چندان وجود نداشت اضافه شده، اسکیت برای دختران اضافه شده، ورزشهای انفرادی مانند دو و میدانی که تنوع زیادی دارند را سعی کردیم برای شرکت کردن بچهها در مسابقات، مربی و زمین بگیریم و بیشتر از قبل به آن بپردازیم. حتی سعی شده رونق رشتههایی مثل قایقرانی یا دارت بیشتر شود تا بچهها مشارکت بیشتری در آنها پیدا کنند. بنابراین به نظرم ۸۰ درصد اهداف کوتاهمدت محقق شده است.
از طرفی به دنبال اهداف میانمدت و بلندمدت هم بوده و هستیم؛ بخواهم صادقانه به شما بگویم در افزایش سرانۀ ورزشهای روباز موفق نبودیم. دانشگاه سعی کرده که کمک بکند اما با توجه به قیمت زمین و سخت پیدا شدن زمین مناسب، کار دشواری شده است. قبلا در کمپ اصلی دانشگاه که در مکان فعلی دانشکدۀ هوافضا قرار داشت، زمین فوتبال خوب و فضای ورزش دو و میدانی وجود داشت که دانشگاه در آن زمان اولویت را به ساخت دانشکده داد و در ازای آن قراری بوده که جایگزینی برای زمین فوتبال در نظر گرفته شود اما به مرور زمان این اتفاق نیفتاد و بعد هم ارزش خیلی از چیزها بالا رفت و الان برای دانشگاه سخت است که بتواند به آن قول و قراری که داشته، جامه عمل بپوشاند و متاسفانه ما آن امکان را از دست دادیم.
این اتفاق تجربهای به ما میدهد که وقتی میخواهیم درمورد یک مسئله تصمیمگیری کنیم، آیندهنگری هم داشته باشیم، ممکن است حوادثی رخ دهد که مسیر رسیدن به نتیجه را مشکل و یا ناممکن کند. لازم است حواسمان به ترندی که در کشور رخ میدهد باشد؛ فکر میکنم امکان جایگزینی این زمین در آن سالها وجود داشت، اینکه در ضلع شمالی دانشگاه و یا در مرکز دانشگاه فضایی به ورزش روباز اختصاص داده شود، اما به مرور ساختمانهای بیشتری داخل و بیرون دانشگاه به وجود آمد.
پیدا کردن یک زمینی که حداقل شرایط استاندارد را داشته باشد، ترجیحاً به لحاظ جغرافیایی شمالی_جنوبی باشد و شرقی_غربی نباشد که برای مسابقات مختلف به درد بخورد، یا اطرافش حاشیۀ ایمنی داشته باشد تا سر و صدای کمتری به بیرون منتقل شود و مزاحمتی ایجاد نکند و... اگر همۀ این فاکتورها را در نظر بگیرید، طبیعتاً پیدا کردن چنین زمینی بسیار کار دشواری است. به نظرم مدیران دانشگاه باید به این مدل تصمیمگیری به عنوان تجربه نگاه کنند تا در تصمیمگیریهای کلان که ۲۰ -۳۰ سال آینده را تحت شعاع قرار میدهند، این مسائل را مد نظر بگیرند.
هدف بلندمدت دوم، برآورده کردن خواستهها از ورزشهای آبی در تربیت بدنی بود. به مرور زمان در حال محقق شدن است ولی در گذشته این محقق نشده بود. مجموعۀ آبیمان خیلی در اختیار دانشگاه نبود و ما هم به عنوان یک کاربر مجموعۀ ورزشهای آبی بودیم نه به عنوان کنترل کننده و برنامهریز. که خب این مساله تا حدی در حال رفع شدن است یعنی اینکه خود دانشگاه و با نگاه به توسعه ورزشهای دانشگاه و رفع نیازهای دانشجوها و همکاران و اساتید و کارکنان ورزشهای آبی استخر را اختیار داشته باشد. این یکی از اهداف حداقل میانمدت و بلندمدت خود من بود در شش سال گذشته که تازه در حال برآورده شدن است.
سومین هدف بلندمدت تأسیس باشگاه فرهنگی ورزشی دانشگاه بود. در زمانی که آقای دکتر مقداری در منطقۀ ۲۲ مسئولیت داشتند ما یک نیمنگاهی هم داشتیم که جای مناسبی برای باشگاه فرهنگی ورزشی دانشگاه میتواند باشد. این باشگاه پتانسیلهای زیادی را به همراه خود میآورد. علاقه داشتیم برای توسعۀ این باشگاه از ورزشکارهای قدیمی خوشنام مثل آقای دایی هم دعوت کنیم که مشارکت کنند و آن مساله همچنان مسکوت ماند، یعنی بعد از شش سال آن برنامۀ بلندمدت به ثمر ننشست.
در برنامههای میانمدت توسعۀ ورزش خوابگاهها پنجاه درصد محقق شده است. به عنوان مثال یک زمین ورزش روباز برای دخترها توانستیم در خوابگاه درست کنیم، اما هنوز آن برنامهای که برای توسعۀ ورزش خوابگاهها داشتیم که شامل ایستگاه تندرستی با یک شکل و شمایل جذاب بود، محقق نشده، امکانی که میتواند در حفظ سلامتی دانشجوهای خوابگاهی اثرگذار باشد.
دلایل محقق نشدن این اهداف چه بوده؟ و راهحلتان برای رفع موانع در آینده چیست؟
وقتی یک سانحۀ هوایی اتفاق میافتد یک زنجیرهای از اتفاقات یا عوامل باعث این سانحه شدهاند و در این زنجیره یک یا دو عامل به عنوان دلیل اصلی شناخته میشود. اهداف کلان هم به همین صورت هستند، زنجیرهای از اتفاقات باید رخ دهد تا به ثمر بنشینند. برای همین من نمیتوانم بگویم مشکل فقط از فلان بخش است و اگر آن حل شود بقیه درست میشوند، اما سنگینترین وزنههای این زنجیره را از نظر اثرگذاری میتوانم مشخص کنم.
به نظرم دلیل اصلی محقق نشدن این اهداف، در نظر نگرفتن آنها در طرح جامع دانشگاه است. فرض کنید یک مکانی در شهر برای ورزش روباز در نظر گرفته شده است، به وجود آوردن امکانات در آن مکان نیازمند مشارکت ارگانهای مختلف دانشگاه است، حتی بعضاً نیازمند مشارکت و تأیید شهرداری است و مسائل زیاد دیگری باید در نظر گرفته شود. همانطور که گفتم این یک زنجیره است. به نظرم مهمترین بخش زنجیره طرح جامع دانشگاه است. اگر این اهداف در طرح جامع دانشگاه در نظر گرفته شوند، احتمال محقق شدنشان قطعا بیشتر خواهد شد. وزارت علوم و سازمان تربیت بدنی، اخیرا خواستهای مطرح کردهاند مبنی بر تشکیل شورایی در دانشگاهها به اسم شورای ورزش. از طریق شورای ورزش میتوان آن اهداف را تا حدی جلو برد چون ریاست محترم دانشگاه، معاونت دانشجویی و معاونت فرهنگی عضو شورای ورزش هستند و در جلسات آن شرکت میکنند. به زودی جلسۀ اول امسال برگزار خواهد شد. در کل ملموس کردن شرایط مرکز تربیت بدنی و اهداف آن از طریق شورای ورزش و دیگر راهها میتواند باعث کامل شدن زنجیرۀ به ثمر نشستن برنامههای بلندمدت شوند. ما در تلاشیم که این اهداف محقق شوند.