در دنیای استارتاپها، اطلاعات بازار حکم نقشه راه را دارد؛ بدون آن وارد مسیرشدن، بیشتر شبیه چرخزدن در دل تاریکیِ مطلق است تا حرکتی حسابشده. خیلی از کسبوکارها، بهخصوص در کشورهایی مثل ایران، فقط بهدلیل نداشتن داده درستوحسابی از بازار شکست میخورند؛ نه به این دلیل که ایدههایشان بد یا تیمشان ضعیف بوده.

فرض کنید تیمی از بچههای شریف تصمیم میگیرند یک اپلیکیشن برای اجاره خانه طراحی کنند. همهچیز عالی به نظر میرسد: ایدهای بکر دارند، تیم فنی قوی است و سرمایهگذار هم جذب شده؛ اما بعد از صرف کلی وقت و هزینه، متوجه میشوند که مخاطبان اصلاً دنبال یک اپلیکیشن نبودند! مشکل اصلی مردم بیشتر در اعتماد به اطلاعات آگهیها و امنیت معامله بوده، نه در وجود یا عدم وجود یک پلتفرم. به عبارت دیگر، محصول خوب بوده ولی مسئله اصلی جای دیگری بوده و مشکل بهدلیل نداشتن شناخت درست از بازار واقعی به وجود آمده است. این ماجرا تنها مربوط به یک تیم خاص نیست. تعداد زیادی از استارتاپها در ایران با همین چالش روبهرو بوده و هستند. برای مثال، یک تیم ایرانی اپلیکیشنی برای آموزش زبان طراحی کرد، بدون آنکه رقبای قدرتمندی مثل لینگویی، دولینگو یا حتی نمونههای داخلی مانند زبانشناس را آنالیز کند. واضحا در رقابت با غولهایی که هم دادههای دقیق دارند و هم تجربه بازار، نمیتوان چندان قد علم کرد؛ بهویژه زمانی که شناخت دقیقی از نیاز مخاطب وجود نداشته باشد.
منابع مختلف، از Harvard Business Review گرفته تا مقالههای پژوهشگاهها و دانشگاههای داخلی، بارها تأکید کردهاند که تصمیمگیری صحیح بر مبنای داده و اطلاعات دقیق امکانپذیر است، نه بر اساس حدس و گمان یا حس ششم. به بیان دیگر، اگر از رفتار مشتریان، روندهای موجود در بازار یا استراتژیهای رقبا آگاهی نداشته باشید، درواقع درحال حرکت در تاریکی هستید. این مسئله بهویژه در استارتاپها بسیار هزینهبر است؛ چرا که در چنین محیطهای رقابتی، هر اشتباه میتواند پیامدهای جبرانناپذیری به همراه داشته باشد.
بدیهی است که جمعآوری تمام دادهها بهتنهایی امکانپذیر نیست. اگر ایدهای در ذهن دارید که گمان میکنید قابلیت موفقیت دارد، پیش از آنکه زمان و انرژی زیادی صرف کنید، ابتدا نقشه راه خود را مشخص کرده و اطلاعات لازم را گردآوری کنید. این اطلاعات مشخص خواهد کرد که بازار چگونه است، مردم بهدنبال چه چیزی هستند، رقبا چه کسانی هستند و در چه جایگاههایی قرار دارند.
اگر احساس کردید بهتنهایی قادر به انجام این کار نیستید، مرکز کارآفرینی شریف درکنار شماست تا مسیر درست را پیدا کنید. این مرکز فضایی تعاملی در اختیار شما قرار میدهد تا بتوانید برای کسبوکاری که قصد راهاندازی آن را دارید، مشاوره تخصصی دریافت کنید. همچنین امکان تعامل با منتورهایی که خود این مسیر را گذراندهاند برای شما فراهم میشود تا بتوانید ایده خود را بهتدریج توسعه دهید و به شکلی حرفهای آن را عملی کنید.
دینا دانشور | روابط عمومی پارک علم و فناوری