
همهگیری ویروس کرونا بسیاری از تعاملات ما را آنلاین کرده؛ مثل تماس تصویری از طریق برنامه زوم به جای کلاسهای حضوری، جلسات کاری، کنفرانسها و سایر رویدادها. اما آیا تماشای طولانیمدت صفحه نمایشگر باعث آسیب به بینایی ما میشود؟
احتمالا نه. بر اساس تحقیقات جدید استاد روانشناسی و مدیر هماهنگی آزمایشگاه علوم شناختی و مغز دانشگاه بینگهامتون، پیتر گرهاردشتاین، درک بصری ما بسیار تطابقپذیر عمل میکند. گرهاردشتاین، دانیل هیپ و سارا اولسن، دانشجوهای دکترای سابق گرهاردشتاین، مقاله «کاردستی ذهن: بررسی تأثیر تجربه بصری دیجیتال بر تغییرات حساسیت جهتگیری در درک حد فاصل بینایی» را در شماره آینده مجله دانشگاهی Perception منتشر خواهند کرد. گرهدشتاین اینطور میگوید: «یافتهها حاکی از آن است که سیستم ادراکی انسان از نظر عددی، به سرعت خود را با تغییرات بنیادی در عالم دیداری تطبیق میدهد و این چیزیست که برای افرادی که بازیهای ویدئویی انجام میدهند اتفاق میافتد».
افقی، عمودی، مورب
تحقیقات این تیم روی یک عنصر اساسی بینایی متمرکز است: درک ما از جهتگیری در محیط. فرض کنید در میان حفاظتگاه طبیعی دانشگاه بینگهامتون قدم میزنید و به اطراف خود نگاه کنید. محرکها، یعنی درختان، شاخهها، بوتهها و مسیر از زوایا و جهتهای مختلفی سردرآوردهاند. طبق تجزیه و تحلیل هیپ، با نگاه به موقعیت زمین و درختان میتوان دید که برتری جزئی از نظر بصری برای صفحات افقی و عمودی وجود دارد اما زوایای مورب هم در این بین کم نیستند. سپس یک منظره شهری، مثل مرکز شهر بینگهامتون را در نظر بگیرید. درصد جهتگیریهای افقی و عمودی به طرز چشمگیری افزایش مییابد، در حالی که زاویههای مورب از بین میروند؛ ساختمانها، سقفها، خیابانها، تیرهای چراغ برق، منظره شهری دنیایی از زاویههای تیز شبیه گوشه مستطیل است. گرهدشتاین توضیح میدهد که دنیای دیجیتال غالب بودن صفحات افقی و عمودی را افزایش میدهد.
تحقیقات نشان میدهد که ما، حداقل در آزمایشگاه بیشتر به جهتگیریهای افقی و عمودی توجه میکنیم. در محیطهای واقعی، این اختلافات قابل ملاحظه نیست، گرچه احتمالا هنوز منجر به رفتارهایی میشوند؛ به عنوان مثال، نقاشان تمایل دارند که این تمایزها (تفاوت در جهتگیری زاویههای مختلف و پرسپکتیو) را در کار خود تشدید کنند.
ما آدمهای سازگار
جهتگیری یک جنبه اساسی از چگونگی همکاری مغز و چشم ما برای ساختن دنیای دیداری پیرامون است. جالب است که که این ویژگی ثابت نیست. همانطور که آزمایشها روی دو گروه نشان میدهد، سیستم بینایی ما میتواند به سرعت با تغییرات سازگار شود. در این تحقیق، آزمایش اول منجر به ابداع روشی برای ردیابی چشم شد تا نیازی به لمس صفحه نمایشگر برای نشان دادن جهتها نباشد. در دومین آزمایش به دانشجویان قبل و بعد از ۴ ساعت انجام بازی Minecraft، محرکهای دیداری نشان داده شد. سپس، محققان با استفاده از روش ردیابی چشم حاصل از آزمایش اول، توانایی افراد مورد آزمایش را در درک پدیدهها در جهت مورب و عمودی-افقی مشخص کردند.
تنها یک جلسه از این آزمایش تغییر محسوسی را نشان میداد. در طول آزمایش، افراد گروه کنترل که صفحه نمایشی برای تماشا نداشتند، هیچ تغییری در درک خود نسبت به محرکها نشان ندادند اما بازیکنان بازی، به راحتی جهتگیریهای افقی و عمودی را تشخیص دادند. البته درک هیچیک از دو گروه نسبت به جهتگیریهای مورب تغییری نکرد.
البته ما هنوز نمیدانیم که این تغییرات تا چه حد موقتیست، اگرچه گرهاردشتاین حدس میزند که دید افراد مورد تحقیق در هنگام بازی احتمالا به سرعت به حالت عادی برگردد. او میگوید: «بنابراین، برداشت اولیه این است که سیستم بینایی جوانان میتواند به میزان قابل توجهی با تغییرات در محیط دیداری سازگار شود.»
تطبیق با محیط هنر ماست
سایر گروههای تحقیقاتی که تأثیرات قرارگرفتن در معرض صفحه نمایشهای دیجیتالی را بر سایر جنبههای درک بصری بررسی کردهاند به این نتیجه رسیدهاند که تغییرات طولانی مدتی در این زمینه اتفاق میافتد که برخی از آنها مفید به نظر میرسد. مانند سایر موجودات، انسانها تمایل دارند کاملا با محیطی که تجربه میکنند سازگار شوند. اولین آیفون در سال ۲۰۰۸ و اولین آیپد در سال ۲۰۱۰ به بازار عرضه شد. گرهاردشتاین میگوید كودكانی كه حدود ۱۰ تا ۱۲ سال دارند، با این دستگاهها بزرگ شدهاند و همانند بزرگسالان و همگام با تغییرات آنها در دنیای دیجیتال زندگی و فعالیت خواهند كرد. او اینطور ادامه میدهد: «آیا داشتن و توسعه یک سیستم بینایی با حساسسیت بالا نسبت به این محیط خاص به معنای انطباقپذیری و سازگاری آنهاست؟ بسیاری معتقدند كه چنین است ولی پیشنهاد من چیز دیگریست؛ یك سیستم بینایی بسیار انعطافپذیر که میتواند به سرعت از یك مجموعه ادراكی به مجموعه دیگر تغییر پیدا کند، انطباقپذیری بیشتری دارد؛ به صورتی که افراد در هنگام تعامل با محتوای دیجیتال، به درستی به ویژگیهای محیط دیجیتال واکنش نشان میدهند و سپس سیستم بینایی تغییر پیدا کرده تا به درستی به خصوصیتهای یک صحنه طبیعی و یا یک منظره شهری واکنش نشان دهد.»
ترجمه از sciencedaily