
هفته گذشته دسترسیمان به وبسایتهای خارجی قطع بود و مجبور بودیم گشتوگذارمان در دنیای اینترنت را به وبسایتهای داخلی محدود کنیم. در بین وبسایتهای ایرانی هم، از آنجا که بیشتر داخل دانشگاه بودیم، وبسایتهای مرتبط با شریف نسبتا بهتر و سریعتر بالا میآمدند و جان ما و سیستم را کمتر به لب میرساندند. همین شد که تصمیم گرفتیم در هنگامه غفلت اختیاریمان از جهان بیرون کمی به درون بنگریم و دل و روده وبسایتهای شریف را بریزیم بیرون و ببینیم داخلشان چه خبر است. وبسایتهای 13 دانشکده و 6 مرکز آموزشی را در کنار معاونتها و مدیریتهای دانشگاه و دیگر مراکز مرتبط با شریف کمی بالا و پایین کردیم و سعی کردیم ترینهای هرکدام را پیدا کنیم و در زمینههای مختلف بهشان نمره بدهیم. بررسیمان کاملِ کامل نبود، چراکه هم تعداد وبسایتها تا دلتان بخواهد زیاد است و هر وبسایتی خودش به تعدادی وبسایت دیگر راه دررو دارد و هم هرکدام بخشهای زیادی دارند و اطلاعات قابل توجهی داخلشان ریخته است. خلاصهای از یافتههای ما را در این دو صفحه میتوانید بخوانید و خودتان بعدا با یک جستوجوی ساده و سریع صحت آنها را بسنجید.

لنزمان را روی کجاها فوکوس کردیم؟
هر وبسایت برای خودش دنیایی از اطلاعات و آیکونها و لینکها دارد. ما در بررسیمان سعی کردیم این موارد را در نظر بگیریم: آدرس و دامنه، اسمی که در تب مرورگر نشان داده میشود، زیبایی ظاهری، دسترسی راحت به قسمتهای مختلف وبسایت، هماهنگی بصری با وبسایت اصلی دانشگاه و المانهای گرافیکی شریف، راحتی کاربری، زبان یا زبانهای وبسایت، اطلاعات مربوط به اعضای هیئت علمی (اطلاعات شخصی، پژوهشی و آموزشی، عکس مناسب و بهروز، دسترسی به صفحه شخصی عضو هیئت علمی)، بهروز بودن، پوشش اخبار دانشکده یا مرکز، معرفی دانشکده یا مرکز برای افراد بیرون از شریف به همراه تصاویر مناسب، معرفی کارمندان قسمتهای مختلف دانشکده یا مرکز، پوشش فعالیتها و سبک زندگی دانشجویی، اطلاعات تماس با دانشکده یا مرکز و... .
بههرحال باید در نظر داشت که برای فردی خارج از مجموعه دانشگاه که قصد دارد با شریف یا یک قسمت از آن آشنا شود و اطلاعاتی کسب کند، راحتترین، سریعترین و منطقیترین روش جستوجوی نام دانشگاه یا آن قسمت خاص در اینترنت و سر زدن به وبسایت آن است، حال اگر این فرد در خارج از کشور باشد که این موضوع از اهمیت بیشتری هم برخوردار میشود و نبود یک وبسایت بهروز و معتبر و جامع با کاربری آسان عملا به معنای وجود نداشتن آن دانشکده یا مرکز است.
نظمشان در بینظمی است
آنچه در بدو ورود به سایت دانشکدهها نظرمان را به خود جلب میکرد، آدرس آنها بود. برخی از آنها در آدرسشان از نام کامل استفاده میکنند و برخی از مخففهای متداول یا حتی خودساخته. حتی آخر آدرس آنها هم یکسان نیست و برخی به .ir ختم میشوند و برخی دیگر به .edu اسمی هم که پس از بالا آمدن وبسایت در تب مرورگر نشان داده میشود، قاعده خاصی ندارد. برخی اسمها انگلیسی است و برخی فارسی (بر اساس زبانی که پیشفرض وبسایت انتخاب شده است)، برخیشان از عبارت دانشگاه صنعتی شریف در اسمشان بهره بردهاند و برخی دیگر نه، برخی صفحه اصلی یا خانه را در اسم لحاظ کردهاند و برخی نه، حتی برخی اسم دانشکده را کامل آوردهاند و برخی دیگر ترجیح دادهاند بخشی از آن را ذکر کنند. مثلا یکجا میبینید نوشته شده «دانشکده عمران - خانه» و جای دیگر نوشته شده «وبسایت دانشکده مهندسی شیمی و نفت دانشگاه صنعتی شریف».

بهروز بودن در حد لالیگا!
در زمینه بهروز بودن از وبسایتی تا وبسایت دیگر اوضاع فرق دارد. وبسایت برخی دانشکدهها نزدیک به یکدهه از آپدیتشدن صفحه اصلیشان و اخبار و اطلاعات موجود در آن میگذرد که سرآمد آنها وبسایت دانشکده شیمی است. مواد، برق و صنایع هم از این نظر اوضاع و احوال خوبی ندارند. به نظر میرسد در دو سر دانشگاه آپدیتکردن وبسایت رونق زیادی ندارد و ترجیح میدهند با همان دنده قبلی به حرکت افتان و خیزانشان ادامه دهند. خلاصه که برخی وبسایتها بیشتر ارزش تاریخی دارند تا ارزش خبری.
همین لباس زیباست نشان آدمیت؟
از لحاظ ظاهری، یکسانی خاصی بین وبسایتهای مختلف دیده نمیشود. برخی دانشکدهها به خودشان سختی و زحمت ندادهاند و همان شکل و الگوی وبسایت اصلی دانشگاه را به عاریت گرفتهاند؛ صنایع، عمران و مهندسی و علم مواد از این دستهاند. حتی در برخی وبسایتها مثل علوم ریاضی یا مهندسی شیمی و نفت فونت یک مطلب در تمامی سطرها یکسان نیست. از لحاظ زیبایی نسبی و آزار ندادن چشم اگر بخواهیم به وبسایتهای مختلف نمره بدهیم، دانشکدههای مدیریت و اقتصاد، انرژی، فیزیک، کامپیوتر و تا حدودی برق نمرههای خوبی میگیرند و قطعا علوم ریاضی و شیمی خیلی سفت به آخر جدول میچسبند. البته در پایینترین رتبه جدول باید برای مرکز گرافیک هم جایی نگه داشت که وبسایت آن حتی بهصورت کامل بارگذاری نمیشود و خیلی از وبلاگهای دوران طفولیت ما در مقابل وضعیت این وبسایت پادشاهی میکنند. البته وضعیت در برخی مراکز غیر دانشکدهای بهتر است و پارک علم و فناوری، مرکز فناوری اطلاعات و ارتباطات و سامانههای مختلف مدیریت امور دانشجویی از وبسایتهای زیبا و چشمنوازی برخوردارند.

زبان مادری یا زبان بینالمللی؟
تکلیف برخی وبسایتها با زبان نوشتاری موجود مشخص نیست. در میان وبسایتهای مختلف هوافضا، کامپیوتر، فیزیک، شیمی، ریاضی و نیز مرکز زبانها با زبان انگلیسی بارگذاری میشوند و بقیه وبسایتها زبان پیشفرضشان هنگام بارگذاری فارسی است. برخی از این وبسایتها حتی امکان تغییر زبان به فارسی را هم تدارک ندیدهاند یا دسترسی به آن جایی خارج از محدوده دید کاربر قرار داده شده که این موضوع اگرچه برای مرکز زبانها شاید قابل توجیه باشد، برای دانشکدههای مختلف محلی از اعراب ندارد.
عکسهایی برای غافلگیری
فرض کنید با استادی از یک دانشکده یا مرکز کار دارید و او را به چهره نمیشناسید. منطقی است قبل از اینکه سراغش بروید به وبسایت آنجا سری بزنید و عکس بارگذاریشده در آنجا را ببینید تا در هنگام اولین برخورد با او غافلگیر نشوید، اما برخی از تصویرهای قرارگرفته در پروفایل استادان دانشگاه دقیقا برای غافلگیری مراجعهکننده بارگذاری شدهاند و کمترین شباهتی بین چهره استاد و عکسش وجود ندارد. عکس برخی از اعضای هیئت علمی بدون اغراق به دوران نوجوانی و جوانی آنها بازمیگردد. وجود عکسهایی مربوط به قبل از انقلاب و دانشگاه صنعتی آریامهر در بین عکسهای استادان اصلا مورد عجیب و نادری نیست. حتی در وبسایت مرکز کارگاهها برای دو نفر، از یک عکس استفاده شده است. عکس استادان گروه فلسفه علم را هم حتما با ذرهبین نگاه کنید وگرنه چشمتان خدای نکرده آسیب میبیند. از عدم تطابق عکسها که بگذریم، کیفیت پایین خیلی از آنها و فرمهای متفاوتشان معضل دیگری است. مثلا اگر شما یادداشتی از یک استاد برای نشریهتان بگیرید یا قصد داشته باشید با او مصاحبه کنید، باید حتما با خودتان دوربین داشته باشید چون اصلا نمیتوان روی تصاویر بارگذاریشده بر وبسایت حساب کرد.
اطلاعات آموزشی و پژوهشی اعضای هیئت علمی مثل دیگر موارد از یک وبسایت به وبسایت دیگر متغیر است و حتی فرد به فرد هم تفاوت دارد. معمولا هر استاد آدرس صفحه شخصی خودش را در پروفایلش گذاشته که با مراجعه به آن میتوان رزومه و فعالیتهای آموزشی و پژوهشی او را مشاهده کرد. البته برخی دانشکدهها و مراکز در همان پروفایل خلاصهای از وضعیت استاد را نوشتهاند. از صفحه شخصی استادان هم نباید توقع زیادی داشت، خیلی از آنها بهروز نیست و مثلا نمیتوان فهمید فلان استاد در این ترم کدام درسها را ارائه میدهد یا دانشجوهای تحصیلات تکمیلیاش چه کسانی هستند و روی چه پروژههایی کار میکنند. درمورد زمینههای پژوهشی و مقالات علمی هم احتمالا گوگل اسکولار (اگر فیلتر نشود و بتوانید به آن دسترسی پیدا کنید) دقیقتر و بهتر از صفحه شخصی استاد پاسخگوی نیاز شما خواهد بود.
امان از 404ها
از لحاظ راحتی کاربر هنگام استفاده از وبسایت زیاد نمیتوان به آنها نمرهای داد، چون معیار خیلی مشخصی وجود ندارد و فلسفه وجودیشان بعضا محل سوال است. در اینجا همان که دشمنی نکنند کافی است و دوستی پیشکش خودشان. البته مراکزی مثل فناوری اطلاعات و ارتباطات، کارآفرینی، پارک علم و فناوری، پژوهشکده نانو، معاونت پژوهشی و سامانههای مربوط به مدیریت امور دانشجویی در اینجا هم گوی سبقت از دانشکدهها ربودهاند و شرایط بهمراتب بهتری دارند. جذابیت دیگر برخی وبسایتها آیکنهای زیادی است که در واقع پوچ هستند و صرفا قصد دارند شما را بازی بدهند؛ برخی لینکها اصلا باز نمیشوند و برخی دیگر هم باز میشوند ولی پر از تهیاند و اطلاعات خاصی در آن پیدا نمیکنید. شاید نقش آنها بیشتر پر کردن ظاهر وبسایت بوده یا در گامهای بعدی قرار است همزمان با تکمیل ساختمان جدید برخی دانشکدهها به بهرهبرداری برسند.

در دانشکده چه میگذرد؟
چیزی که خیلی سخت در بسیاری از وبسایتهای دانشکدهای میتوان یافت، روزمرههای آنجاست؛ دانشجوها در دانشکده چه میکنند، چه رویدادهایی برگزار میشود، چه گروههای فعالی وجود دارد، کلاس درس و آزمایشگاه و کارگاه چطور جاهایی هستند، جشنها و سمینارها و عکسهای یادگاری و هر اتفاق ریز و درشت دیگری که هر روز و هر لحظه به تاریخ یک دانشکده اضافه میشود.
البته نمیتوان توقع زیادی داشت ولی اینکه در صفحه اول وبسایت یا بعضا در هیچجای آن رد پایی از فعالیت و زندگی در دانشکده نمیتوان یافت یا رد پاها مربوط به سه چهار سال قبل است و نشانی از فعالیتهای علمی و فرهنگی و اجتماعی دانشجوها در وبسایت رسمی دانشکده وجود ندارد، اتفاق خوبی نیست. در این بین دانشکدههای کامپیوتر، عمران و انرژی نسبتا وضع بهتری از سایر دانشکدهها دارند. در واقع برای خیلی از شریفیها نیز آنچه وبسایت نشان میدهد با آنچه در واقعیت جریان دارد، بسیار متفاوت است، چه برسد به دیگرانی که از بیرون دانشگاه قصد دارند از دریچه وبسایت با دانشکده آشنا شوند.
مدیریت ملوکالطوایفی
مدیریت هرکدام از سایتهای مختلف دانشگاه بر عهده مجموعهای است که سایت به آن تعلق دارد. معاونتها، دانشکدهها و مراکز، هر یک مسئولیت صفحه خودشان را بر عهده دارند. این مسئولیت شامل طراحی، اجرا و پشتیبانی است، یعنی هر مجموعه خودش سایتش را طراحی مفهومی کرده، خودش پیمانکار فنی انتخاب کرده، طراحی ظاهری را خودش تأیید کرده و خودش هم آن را پشتیبانی و مطالب را بارگذاری میکند.
قاعده جامع نداریم
اینکه هر مجموعه دانشگاه خودش صفحهاش را مدیریت کند البته چیز بدی نیست. تصور کنید بنا بود یک مدیریت مشخص برای بارگذاری محتوای همه سایتها در نظر گرفته شود، آیا چنین چیزی امکان داشت؟ اصلا حجم و تعداد نیروهای این مجموعه چقدر باید میبود؟
نکته اصلی این است که مجموعههای مختلف دانشگاه با هیچ قاعده و آییننامه بالاسری مواجه نیستند. سایت دانشگاه هویت بصری مشخصی ندارد که تصویب و ابلاغ شده باشد. مثلا شما لوگوی شریف را همیشه آبی دیدهاید. اما کد این رنگ آبی هیچجا درج نشده تا سایتها ملزم باشند از همین کد رنگ استفاده کنند، به همین خاطر هر سایت یک تم رنگی متفاوت دارد و البته ظاهری بهمراتب متفاوتتر.
حفاظت از دامنه
تنها نقطه متمرکز در سایتهای دانشگاه پشتیبانی مرکز فناوری اطلاعات از دامین و هاست است. دامنه sharif.ir و sharif.edu چیزی نیست که مجموعه داخل دانشگاه بتواند از آن به سادگی بگذرد. گرفتن زیردامنه از دامنه اصلی دانشگاه هم تنها از طریق مرکز فناوری اطلاعات ممکن است. اینجاست که تنها نقطه تمرکز و وحدت رویه اتفاق میافتد؛ شما نیاز به گرفتن دامنه دارید و دامنه مسئول مشخصی دارد، پس با او هماهنگ خواهید شد.
مرکز فناوری اطلاعات یک خدمت دیگر هم دارد. هاستینگ سایتهای دانشگاه در اینجا بهسادگی و البته بدون هزینه انجام میشود. در این شرایط منطقی نیست که هر بخشی خودش سراغ هاستینگ برود. حالا میتوان گفت نقطه مشترک دومی هم وجود دارد. کارشناسهای مرکز فناوری اطلاعات خدمات هاستینگ به همه سایتها ارائه میدهند و به همین دلیل تیمهای فنی همه بخشها با آنها در ارتباطند و البته ناچار خواهند بود قواعد حداقلی مرکز را رعایت کنند؛ قواعدی که البته شامل ظاهر و محتوای سایت نمیشود و رنگارنگی را سامان نمیدهد.
ویترین نهچندان جذاب دانشگاه
مدیریت صفحه اصلی دانشگاه با روابط عمومی است و پشتیبانی فنی آن هم با مرکز محاسبات. اولین مواجهه هر فردی با دانشگاه در دنیای وب همین صفحه اصلی است؛ صفحهای که ظاهرش چنگی به دل نمیزند و بهراحتی میفهمید زمان زیادی از طراحی آن گذشته است. محتوای صفحه اصلی هم بیشتر اخبار مدیریتی دانشگاه است. اینکه چه کسانی آمدهاند و کدام برنامههای رسمی دانشگاه برگزار شدهاند یا چه کسانی مدیران جدید دانشگاه شدهاند. خبری هم از زندگی و فضای دانشجویی در آن نیست. اصلا اخبار و اطلاعرسانیهای رسمی ما نه در دانشگاه که در همه جای کشور بیشتر همین اخبار مدیریتی است و از روال جاری زندگی چیزی در آن پیدا نمیکنید.
امیدوار به تدبیرهای جدید
شنیدههای ما میگویند دانشگاه مدتی است به فکر ساماندهی سایتهایش افتاده. طبق روال جاری هم کمیتهای برای بررسی و برنامهریزی موضوع تشکیل شده است. البته نمیدانیم بناست چه کنند و چقدر زمان برای این کار در نظر گرفتهاند. در زمان مدیریت دکتر شریفخانی بر روابط عمومی دانشگاه هم تلاش شد طرح جامعی برای سایتهای دانشگاه تهیه شود اما استاندارد جامعی ابلاغ و اجرا نشد. اینبار باید منتظر ماند و دید دانشگاه برای مدیریت نامتمرکز، نداشتن هویت بصری، نامشخص بودن رویکرد محتوایی و اینهمه تلاش ناهمسو چه تدبیری میاندیشد. ما هم امیدواریم سرنوشت امید ما و تدبیر کمیتهها به سرنوشت امیدها و تدبیرهای دیگر مبتلا نشود.