نویسنده:الهه بدلی
درباره تاریخ و اهمیت مطالعه آن و تفکر در حالات گذشتگان، در آیات و روایات فراوان سفارش شده است؛ چراکه مطالعه و تفکر در تاریخ و سرگذشت پیشینیان باعث عبرت و درس گرفتن از راه و رسم آنان برای ترسیم برنامه های آینده خواهد بود. این موضوع به ویژه در سخنان امام علی (ع) برجستگی خاصی دارد.
حضرت على (ع) در نامه تاریخیش به امام حسن ضمن سفارش به مسائلی در باره اهمیت تاریخ چنین مى فرماید:
« أَیْ بُنَیَّ إِنِّی وَ إِنْ لَمْ أَکُنْ عُمِّرْتُ عُمُرَ مَنْ کَانَ قَبْلِی فَقَدْ نَظَرْتُ فِی أَعْمَالِهِمْ وَ فَکَّرْتُ فِی أَخْبَارِهِمْ وَ سِرْتُ فِی آثَارِهِمْ حَتَّى عُدْتُ کَأَحَدِهِمْ بَلْ کَأَنِّی بِمَا انْتَهَى إِلَیَّ مِنْ أُمُورِهِمْ قَدْ عُمِّرْتُ مَعَ أَوَّلِهِمْ إِلَى آخِرِهِم. »
«فرزندم! من هر چند عمر پیشینیان را یک جا نداشتهام، ولى در اعمال آن ها نظر افکندم، در اخبارشان اندیشه نمودم، و در آثارشان به سیر و سیاحت پرداختم، آن چنان که گویى همچون یکى از آن ها شدم، بلکه گویى من به خاطر آنچه از تجربیات تاریخ آنان دریافتهام با اولین و آخرین آن ها عمر کردهام.»
مهدویت از بُعد تاریخی، سابقهای طولانی دارد. تاریخ اسلام و مسلمین از همان آغاز با این موضوع گره خورده است. در روز بزرگ غدیر، پیامبر (صلی الله علیه و آله و سلم) همگام با معرفی امام علی (علیه السلام) به عنوان امام پس از خود، همه امامان و از جمله حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) را معرفی کرد و ظهور او را به همگان بشارت داد. از این منظر میتوان شدت تأکید خداوند بر ابلاغ پیام غدیر به پیامبر(ص) را تا حدودی درک کرد، آنجا که خداوند فرمود:« یا أَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَیْکَ مِنْ رَبِّکَ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ؛ اى پیامبر، آنچه را از جانب پروردگارت به تو نازل شده، ابلاغ کن؛ و اگر نکنى رسالتش را به انجام نرساندهای.»
پس از آن، یک یک امامان از حضرت مهدی و ظهور او گفتند. بنابراین برخلاف ادّعای بعضی از گمراهان، مهدویت، سخن امروز و دیروز نیست؛ بلکه تاریخی به گسترده تاریخ اسلام و حتی روزگاران قبل از اسلام دارد؛ پس بحث کردن درباره مهدویت، سخن گفتن درباره متن اسلام و قرآن و سنت پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) است و مهدویت، حقیقتی است که همه تاریخ اسلام، پشتوانه آن است.
همان طور که در خطبه غدیر می خوانیم:
«أَلا إِنَّ خاتَمَ الْأَئِمَةِ مِنَّا الْقائِمَ الْمَهْدِی»
آگاه باشید! همانا آخرین امام، قائم مهدی از ماست.
در بخشی دیگر میخوانیم:
«أَلا إِنَّهُ قَدْ بَشَّرَ بِهِ مَنْ سَلَفَ مِنَ الْقُرونِ بَیْنَ یَدَیْهِ »
آگاه باشید! که تمامی گذشتگان ظهور او را پیشگویی کردهاند.
خبر دادن از مهدی موعود(عج) برای آن مردمی که قبول ولایت امیر المؤمنین(ع) برایشان سنگین بود، بیانگر آینده نگری اسلام و برنامه بلندمدت دین الهی برای مسلمان است.
تاریخ طولانی شیعه و پیروان اهل بیت (علیهم السلام) گواه است که بخش مهمی از هویت تشیع، مهدویت و انتظار ظهور مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) بوده است؛ به ویژه در طول حدود دوازده قرن غیبت امام مهدی، آثار علمی و عملی عالمان شیعه پیوسته در مسیر ترویج این حقیقت و تبیین موضوعات و مسائل آن بوده است.
با توجه به مطالب بیان شده، از این پس در هر شماره نشریه مشتاق، بُعد تاریخی و اخبار گذشتگان در مسئله مهدویت را بررسی خواهیم کرد. ان شاء الله بتوانیم از اطلاعات گذشتگان استفاده کنیم و پند گیریم تا در راه ولی استوار بمانیم.
منابع:
1. نهج البلاغه نامه 31، ترجمه گویا و شرح فشردهاى بر نهج البلاغه، ج 3، ص 59.
2. خطبه غدیر؛ احتجاج طبرسی،ج۱،ص۶۶ .