
شغل جدید من، ساخت یک مستند است از «تجربهی کسانی که دچار مشکل تکلم هستند و قرار است قصههایشان را به زبان بیاورند و گروه تاتر، جوهر داستانشان را به اجرا درآورد»
سیبل، استاد تاتر دانشگاه، یک پزشک، یک روانشناس، گروه تاتر «پلیبک» دانشگاه و من، تیم این پژوهشایم.
امروز، همین چند دقیقه پیش، جلسهی اولمان تمام شد.
کسانی که به ”افازی” یا “افیژیا” گرفتار میشوند، بعد از سکته، یا عمل جراحی مغز، توانایی تکلمشان تغییر میکند. به سختی میتوانند جملهبندی کنند یا خیلی طول میکشد بتوانند منظورشان را بسازند.
مثل کسی که به زبان دوماش، با لکنت سنگین حرف میزند.
در جلسهی امروز، به جز تیم پژوهش، دو افسر پلیس، دو گفتاردرمان و چند نفر مبتلا به افیژیا حضور داشتند.
تام، حدودن شصت ساله، بعد از مکثهای طولانی در کلامش گفت ۳۹ ساله بوده که در میانهی گلف، سکته میکند، ۲۱ سال است در حال تمرین و کوشش است بتواند حرف بزند. دلش برای گلف تنگ شده، مدتی بدمینتون بازی کرد، ولی چمن سبز چیز دیگریست.
اوی، دههی پنجاه، شبیه بازیگران هالیوودی دهه هشتاد، سالها خلبان بوده در نیویورک. پس از جراحی مغز، برای باز پس گرفتن تکلماش جنگیده است.
من، فیلمسازی که به زبان دوم فیلم میسازم، به سختی اشکهایم را نگه میدارم. به وقتهایی فکر میکنم که نمیتوانم ر و ل را پشت هم راحت تلفظ کنم ولی ته دلم میدانم که هر روز امید دارم و میدانم لهجهام بهتر میشود.
ولی خیلی سخت است، خیلی. از یک عمل جراحی بیدار شوی و زبانت، پوف! برود؟ کجا برود!
افسرهای پلیس میخواهند یاد بگیرند چطور بتوانند با کسانی که افیژیا دارند و به ادارهی پلیس زنگ میزنند چطور برخورد کنند. چطور با صبوری لغات را بشنوند.
روزگار، روزگار! هر روز داری درس جدید میدهی. این ایام، درس همدلی با خلق زمین و مهربانی را دوباره از نو میآموزم.
مهاجرت، به پوست کلفت نیاز دارد، کفش آهنین، زره فولادی. که از خودت مراقبت کنی. گاه این مرحلهی جا افتادن، احساس تعلق و بقا، طولانی میشود، که آدمیزاد یادش میرود دنیای آن بیرون چقدر متفاوت است از این دایرهی کوچک خودش.
میدانی شهریار، وقتی زیاد توی کاخ بمانی، فکر میکنی زندگی همین بوی نارنج، بازنویسی فیلمنامه، شوک فرهنگی هجرت، تنهایی، دویدن، بحرانهای مالی و ندیدن ستارههاست.
زندگی آن بیرون، با شدت، در جریان است. من و تو بخشی از این دریای بزرگیم. نه چالهی آبی جدا مانده!
اگر رادیو بود، باید شعر «بنی آدم اعضای یک دیگرند، که در آفرینش ز یک گوهرند، چو عضوی به درد آورد روزگار، دگر عضوها را نماند قرار» را باید میخواندم. ولی خب، چون کلیشه است، در قالب این لطیفهی خنک، قالبش کردم به متن.
مدتها بود، آنقدر خودم را عضو تنها مانده و منزویای میدیدم که از درد دیگری به رنج نمیآمدم. فکر میکردم من متعلق به پیکر یکپارچهای نیستم و رنجم هم، مال خودم است. رنج دیگری مال خودش.
دوباره احساس کردم، عضویام از یک تن بزرگ، یک وجود واحد.
هنر، همیشه میتواند آشتی دهد، آدمها را فارغ از مرزها و کلامها.
گاه میتواند هنرمند را آشتی دهد. با یکپارچه بودن.