
تو هر خونوادهای، یک اخلاقهایی ضدارزشاند. از بددهنی، پر نکردن مخزن آب یخچال تا احترام به والدین و غیبت.
در منزل ما، این دو فاکتور، تنبلی و لوسی، هیچ جوره پذیرفته شده نبود. این که چقدر درسته یا دوز سختگیری والدین من چقدر دقیق بوده، بحث امروزمون نیست.
من از سن پایین، که بشه هشت سالگی، یک سری وظیفه در خونه داشتم. دم کردن چای بعدازظهر و تمیز کردن میزنهار. خرید نان لواش دو هفته یک بار، نان سنگک هفتگی و نان باگت و نوشابه متناسب با نیاز خانواده. من زود یاد گرفتم یا یادم دادند که برای بهتر چرخیدن امور خانه، کمک به صاحبخانهی مهمانی و میزبان سفری که به منزلشان وارد شدیم، باید همکاری کرد. اندازهاش مهم نیست، مهم مشارکت است. این که اول بار روانی، بعد بار فیزیکی کاری را از دوش دیگری برداریم.
یک لحظه خواندم دیدم شبیه درسهای تعلیمات اجتماعی دوران دبستان است. اول خندهام گرفت، بعد حیرت کردم که هی، روزگار. ما هنوز اندر خم اصول اولیهی معاشرات انسانی هستیم. جدی میگویم. خودتان فکر کنید. چقدر از درگیریهایتان با انسانها، برمیگردد به مسائل هستیشناسی و فلسفه، چقدرش زندگی کردن در فضای مشترک با منابع و منافع مشترک است.
در طولانیمدت، زندگی با کسی که باور مذهبی متفاوتی دارد و شیوهی همزیستی با دیگری را بلد است، از زندگی با آدمی که مثل ما فکر میکند ولی بلد نیست زبالهها را به موقع بیرون ببرد، آسانتر است.
حیف که تریبونم کوچک است و مخاطبانم اندک. دوست داشتم لیست کنم آنچه که ابتدایی است مثل «همه جا به نوبت» یا «کوکب خانم» ولی کسی قصه را درک نکرده است.
تلفنی صحبت کردن، طولانی، در ماشین، فضای بسته، با حضور دیگران؟ اگر دین ندارید لااقل آزاده باشید.
بیخبر گذاشتن برای قرار ملاقاتها، دیر رسیدن به قرارهای جمعی، فراموشکاری تاریخ و مکان، همه و همه یک معنا دارند: تو، که آن طرف قصهای برای من مهم نیستی.
ما رشد میکنیم. هر قدر اشتباهات بیشتری مرتکب شویم و عواقباش را هضم کنیم، تیزیها و بیشعوریمان صیقل میخورد.
اگر فهم خویش، تلاش برای بهتر شدن و خودشناسی، دلیل زنده بودن نیست؟ پس چه چیزی میتواند ما را به جلو براند؟ غذا خوردن، اندکی پول درآوردن، جفتگیری، تولید مثل؟ همین؟ فرق ما با انسان غارنشین فقط شیوهی انجام امور خواهد بود.
چند روز پیش به شوخی به دوستی میگفتم کاش راه داشت رفقا را یک دست میفرستادیم تراپی، یک دورهی یک ماهه آداب معاشرت و بعد دوستی آغاز میکردیم. کلامام خودپسندانه است، میدانم.
چون خودم را به یاد میآورم، پنج سال پیش، که موجود قابل تحملی نبودم. حداقل برای خودم، که اگر با شهرزاد بیست و هفت ساله ملاقات میکردم، ناامید میشدم که چقدر نمیداند. از آن بدتر نمیداند که چقدر نمیداند.
فکر نمیکنم هم حالا، نقطهی اوج هستم. میدانم خودم را از زیر صفر رساندم به صفر مرزی. جایی که میتوانم از نو بیاموزم. با گرههای عاطفی کمتر و آگاهی بیشتر به محیط اطرافم و تاثیرم بر دیگران. تراپیستام همواره میگفت دنیا را نمیتوانی تغییر بدهی، خودت را عوض کن که دنیا عوض میشود.
القصه کوتاه، حکمتی که خانواده دستم داد این بود که از سپردن جانم به کار نترسم، تنبل وتنپرور نباشم. لوس نباشم و چشمام به دست و دهان دیگران نباشد که خوشحالم کنند یا مواجب آرامشام را فراهم کنند.
حکمتی که دنیا دستم داد، خودتی و خودت. هر قدر زرنگتر باشی و مستقلتر، شادمانیت تضمینشدهتر است.
حکمتی که من دستت میدهم، آنجای وجودت که بیشتر از همه برای تغییر مقاومت میکند، بیشتر از همه جایت نیاز به رسیدگی دارد.