
صفآرایی. بله. من شیوهی رفاقت خیلی از زنان با مردان را چنین دیدم.
کلیشهی جنسیتی این طرفی هم زیاد داریم. بازی چطور است؟ زن قصه، در نقش ملکه/ پرنسس/ زن افسرده/ دلدار شکستخورده/ دختربچهی آسیبپذیر، وارد بازی میشود. در مواجهه با مردان، نسخهی باشکوه/ اطواری/ غمگین/ ناتوان را به میز مینشاند.
زن قصه، با القای نیازش به حمایت مالی، عاطفی، اجتماعی به مرد قصه، دو منفعت بزرگ به دست میآورد. اولن، مسوولیت نیازهای زندگیاش، شادمانیاش، راحتیاش را به شخص دیگری محول میکند. دومن، احساس خواستنی بودن را به مرد قصه میدهد که در مراحل بعدی، راه درخواستهای بزرگتر و بعدی را باز میکند.
چه اتفاقی در دینامیک این رابطه میافتد؟ زن قصه در نقش ملکه میماند، منفعل، متوقع، مسوولیتگریز. مرد قصه، در نقش سرباز/گلادیاتور، مبارزاتی که حتی خودش منفعتی ندارد را برای زن انجام میدهد. همواره در حال پاسخگویی و رسیدگی، تحت فشار. کسی که همیشه در حال سرویس دادن است.
یک سری از مبارزات شخصی است. دوستی تعریف میکرد، بازیگر پروژهشان(خانم)، وقتی چک دستمزدش به تعویق افتاده است، بدون این که حتی قال بالا گرفته باشد، مشکلی باشد، نیاز فرضیای حتی به لشگرکشی باشد، شوهرش را میفرستد جلو. شوهر، در نقش شرخر، نه قهرمان. دقت بفرمایید در ذهن مرد این است که من دارم میروم بجنگم، ولی در واقع به جای این که ستارهی صحنه باشد، یک نقش سیاهلشکری بازی میکند. آخر شب هم فکر میکند از مبارزه با نیروهای شر آمده است.
مرز بین مبارزات شخصی و تقسیم وظیفه برای من یکی مشخص است. ارتباطی سازنده است که طرفین رابطه، وظایف، مسوولیتها و سرویسهای متقابل به هم بدهند و این تقسیم بر اساس تواناییهای فرضی اجتماع از جنسیتشان نباشد.
مثال سادهای است: بعضی از زنها ترجیح میدهند بیشتر رانندگی کنند، بعضی مردها ترجیح میدهند آشپزی کنند. آن کلیشههای معمول را لحظهای دور بریزیم.
قانون مطلوب من، گفتمان و تساوی است. حرف بزنیم. ببینیم هر کداممان چه دوست داریم، تقسیم کنیم. ساده است در کلام و سختتر در عمل.
در ارتباط با همخانه، یا همراهانی که گاه برای شام خانهام میآیند، قانون سادهای دارم. یکی میپزه، یکی میشوره.

از یکی از رفقای پسرم پرسیدم، هی، تو برایت مسخره نیست یک دختر جیغ بزند وای موش، وای سوسک! بعد تو بروی و نجاتش بدهی؟ مبارزهی کمارزشی نیست جدال با یک موجود دوندهی پنج سانتی؟ چطور با کشتن سوسک، باز کردن در قوطی رب، بلند کردن جعبه احساس قهرمان بودن میکنی؟
جواب داد نمیفهممت. تو چرا چنین طلب نمیکنی؟ چه طلب کنم؟ کمی زور بازو و اندکی صدای بم؟ این چیزی نیست که در تعریف من از همراه زندگی بگنجد.
من چه طلب میکنم؟ اول احترام. پذیرش قدرت و ضعف یکدگر. کسی که بترسد از این که من بلدم سرباطری ماشینم را خودم باز کنم، آدم من نیست. متقابلن من هم باید به خودم بگویم، تامام آنچه جامعه یادم داده است، درست نیست. تنها راه شاد کردن یک مرد سیر نگه داشتن شکم و زیرشکماش نیست. روابط بالغانه میتوانند در قالب متعالیتری تعریف بشوند. رشد کردن و بزرگ شدن کنار یکدیگر.
قبل از این که منبر را ببندم، چند تبصره بگویم.
تبصره یک:
چند وقت پیش موقع رد شدن از خیابان، ماشینی بیهوا پیچید و همراه مرد کنارم، سریع دستش را جلوی بدن من گرفت که جلوتر نروم. یک عکسالعمل شاید ناخودآگاه، ولی دلگرمکننده. بودن کنار آدمهایی که بلدند مراقب هم باشند، محشر است.
تبصره دو:
با رفیق دختری گپ میزدم و بحث رسید به این که حالا که پارتنر مردی کنارمان نیست، چطور آدمها، بینگرانی به حریممان ورود میکنند. توهین کلامی یا رفتارهای آزاردهندهای که در دورانی که مرد کنارمان بود، کمتر تجربه میکردیم. میدانی این از کجا آب میخورد؟ همان نگاه کلیشه که خب، کسی نیست بالاخواهاش دربیاید، برایش غیرتی شود.
همین رفتارها، بسیاری از زنان را در تلهی ”سرباز کناردست نگه داشتن” میرساند. همیشه مردی، پسربچهای، جنس مذکری، کنار دستشان باشد، که کسی جرات نکند حرفی به آنها بزند. من میگویم ناامیدکننده، تو بخوان دگم!
تبصره سه:
یکی از رفقای پسرم، که مهر قلبیای به هم داشتیم و داریم، شیوهی خودش را در حمایت دارد. وقتی دستهجمعی رستوران میرویم، گوشت قرمز سفارش نمیدهد و ماهی میگیرد. در جهان گیاهخوار من، گهگاه ماهی خوردن، تقلب خوشمزهم است. بدون هیچ توافقی، ماهی میگیرد و با من تقسیم میکند. این شکل از توجه به نیازها، قشنگتر از آویزان شدن به روان ملت است.

حکایت روز:
این وضعیت من در سه روز گذشته است. خاک، ابزار، صدا.
دیشب، از فشار کمخوابی، بیانضباطی زندگی، گرسنگی، دوست داشتم بزنم زیر گریه. خسته شده بودم از این که نمیتوانم غذای درست حسابی بپزم در آشپزخانه، در حمام خودم نمیتوانم دوش بگیرم. هر روز صبح با عجله باید تختم را ترک کنم چون یک وان سرگردان اینجاست. وسایلم، لباسهایم، ناخنگیر، خمیردندان، کمربند، همه چیز بلاک است و من آرامش میخواهم. همه جای خانه تحت تصرف بیگانگان است.
امروز دیدم اینطور نمیشود. خودم را به گاز رساندم، پلوی ریزی درست کردم و دو برگر گیاهی. قهوهی محبوبم را درست کردم و وسط ابزار و شلوغی، موسیقیهای صبحم را گذشتم و مشغول ایمیلکاری شدم.
وقتی صدای ابزارشان بالا گرفت، نشستم توی کوچه، دم در. قهوهام را تامام کرد، همانجا لاک زدم. پسر همسادهمان را یادتان هست؟ پسر بازیگر نروژی. چهارفصل ویوالدی پلی کرده بود و صدایش در کوچه میآمد. همانطور که لاک نقرهای به ناخنهایم میزدم، دیدم چقدر ابزورد. موسیقی کلاسیک گوش میدیم تو کوچه و چقدر عجیب! آرام شدم.
وقتی پسر همساده، بیورن، در خانهاش را باز کرد، مرا دید با کلهی فر، فنجان قهوه و لاک نقرهای در دست. گفتم مرسی واسه ویوالدی! صبحم رو ساختی!
خود حضرت ویوالدی هم فکر نمیکرد چنین بتواند دلها را شاد کند.
باقی روز:
با بازیگر نقش جنی قرار دارم. میرویم یک سری جای جالب بیینیم. امشو با قصههای خوشمزه، در سالم حیاط، وان نو برمیگردم! بریم سراغ پلا برگر!
