نزدیکای ظهر کارام تموم شد، کتاب رو باز کردم، صفحه ۱۴۵ اومد -۱-. نوشته بود:
و برای همه (آدمها)، از کارهایی که میکنن، ﺩﺭﺟﺎتی (پلههایی رو به بالا) خواهد بود ﻭ ربّ تو ﺍﺯ ﻛﺎﺭﻫﺎیی ﻛﻪ میکنن، بیﺧﺒﺮ ﻧﻴﺴﺖ.
بعدش اضافه کرده بود:
ربّ تو بینیازه و مهربانی داره. اگه بخواد، شما رو میبره و یک عده دیگه رو جایگزینتون میکنه...

۳، ۴ دقیقه بهش فکر کردم. دیدم جالبه. از اونجایی که ما باید مثل خدا بشیم و مثل خدا رفتار کنیم، گویا خداوند داره اینطور بهمون آموزش میده: {ترجمه و کاربرد اجتماعیش رو در کنار هم توضیح دادم}
ای انسانها! اگه میخواین خداگونه رفتار کنید، باید بین آدمها تفاوت بذارید، باید درجه بندیشون کنید. [نه مثل امروزِ کشور ما که اصلا معلوم نیست چه کسی درستکاره و چه کسی غیرقابل اعتماد! اینطور میشه که یک ارتباط کاری یا عاشقانه رو تو شروع میکنی، اما آخرش رو دادگاه رقم میزنه!!!]
دوم، برای اینکه بتونید عادلانه رتبه بندی کنید، باید از تمام جزئیات کارهای انسانها باخبر باشید. [کسی نباید بدش بیاد، کسی نباید برچسبِ فضولی بچسبونه. اگر هم میخواد بدش بیاد، مهم نیست. چون خداوند هم میگه من از همه اعمال آدمها باخبرم. و اگه افشا کردنِ این اخبار به نفع عموم باشه، افشا هم میکنه!!! نباید انتظار داشته باشن که دوربینها نبیندشون یا اعمالشون جایی ثبت نشه. هرکسی که در جامعه زندگی میکنه، فرد معمولی باشه یا بانفوذ، باید این شرط رو بپذیره که رفتارش با همسایهها در مجتمع مسکونی، حینِ معامله ملک یا خودرو، در دانشگاه یا سر کار، برخوردش با زن یا شوهرش،... هر روز داره ثبت و تا سالها نگهداری میشه. اگه این شرط رو نمی پذیرن، میتونن برن یه جای دور از اجتماع زندگی کنن!!!]
سوم، رتبه بندی انسانها از سرِ خیرخواهی و محبته، نه از روی مچگیری و بیمهری. و به این دقت کن که باید از اطلاعات اونها بی نیاز بمونی، یعنی یوقت اسیرِ اطلاعات نشی! [در واقع خبر گرفتن از کارهای مردم، اگه بخوای اذیتشون کنی، یا به نفع خودت به کار ببری، کار بدیه. اما اگه بخوای با اون اطلاعات، جمعیت رو حفظ کنی، خیلی هم مفید و لازمه!!!]
از اونجایی که معنی کلمه ربّ به کلمه مربّی خیلی نزدیکه و از اونجایی که ما باید شبیه خدا بشیم و رفتار کنیم، پس بنظرم این آیه، داره همزمان شیوه رفتار اجتماعی دولتها رو هم یاد میده و بیدرنگ به یاد "نظام رتبه بندی معلمان" افتادم. مطالبش رو که خوندم، ندیدم که برای نظارتِ هر روزه / دورهای بر عملکرد معلمان، یه فکر جدّی شده باشه. آیا فقط یکبار بررسی در زمان استخدام و بعدش سالی یکبار، آزمون گرفتن کافیه؟ الآن از وضعیت مدارس، خبرهای خوبی به گوش نمیرسه.
همین عدم نظارت و کنترل، درباره نظام مهندسی، نظام پزشکی، رتبه بندی حوزویان، رتبه بندی اساتید دانشگاه، رفتار پلیس و مغازهدارها هم وجود داره. اصلا شاید این پیشنهاد بدی نباشه که:
پیشنهاد:
همه مردم با نام و کد ملی و عکس در یک سامانه ملی ثبت باشن. بعد هر کسی بتونه درباره هر فردی که باهاش ارتباط داره، بره اونجا نظرش رو بنویسه و از یک☆ تا پنج☆☆☆☆☆ بده. آخرشم خودش رو معرفی کنه
بعدش، تو که میخوای با یه نفر دوست بشی یا باهاش معامله کنی یا به نمایندگی شورای شهر انتخابش کنی یا باهاش ازدواج کنی، بتونی قبل از شروع، با یه سازوکار امن، اطلاعاتی که افق رابطه رو بهت نشون میده به دست بیاری.
یه دولت قوی در قبال آدمها، به ترتیب اثرگذاری شون، مثل یه مربّی سخت گیری می کنه. یه مربّی از تمام جزئیات کارهای شاگرداش باخبره و بر همون اساس، "دلسوزانه تربیتشون میکنه"
یک شب داشتم میرفتم خونه. دوتا جوون داشتن اون طرف تر قدم میزدن. یکیشون به رفیقش گفت دیدیش چه خوشکل بود! بیا بریم دنبالش. اون یکی گفت ول کن. اولی اصرار کرد، دومی گفت بابا این آشناست، دخترِ فلانیه! اولی که اینو شنید، بیخیال شد. میخوام بگم اگه دقت کنی، میبینی همه بدرفتاریهای اجتماعی ماها به این دلیله که طرفمون رو نمیشناسیم و اونم ما رو نمیشناسه. اگه بدونیم هرکسی ممکنه آشنا از آب دربیاد، یا یه جایی درباره رفتار ما گزارش بده، درست رفتار میکنیم. حسّ "زیر ذره بین" بودن، خیلی خوب جواب میده!
همه مدیران و مربیان تاثیرگذار، رسوندن به هدف رو بر احساسات فرد متربّی ترجیح میدن.
اگه فرصت کردین یه نگاهی به این مطلب بندازین، که درباره سبک مربّیگری الکس فرگوسن، مربی منچستر یونایتد، نوشته شده. مخصوصا اونجایی که میگه:
هیچ وقت، هیچ وقت از کنترل صرفنظر نکنید!
فرگوسن گفت که «شما هیچ وقت نمی تونید از کنترل دست بکشید، حتی زمانی که با ۳۰ نفر آدم حرفه ای سروکار دارید که همه اونها میلیونر هستند. هر بازیکنی که بخواد با من بجنگه و قدرت و کنترل من رو به چالش بکشه، من با او روبرو میشم» یکی از رازهای مهم فرگوسن این بود که با هرکسی که از استانداردها تخطی می کرد با شدت برخورد میکرد. و اگر این رفتار ادامه پیدا میکرد اون فرد باید از منچستر می رفت. در سال ۲۰۰۵ وقتی «روی کین» کاپیتان منچستر یونایتد به صورت عمومی از هم تیمی هاش انتقاد و اونها رو سرزنش کرد، قرارداد او فسخ شد. سال بعدهم وقتی «رود فن نیستلروی» به خاطر نیمکت نشینی خشمگین شد، اونو به رئال مادرید فروختند. فرگوسن میگه:
اگر روزی میومد که مدیر و مربی منچستر توسط بازیکنان کنترل میشد و اونا تصمیم میگرفتند که روز تمرین چه روزی باشه و چه روزی تعطیل باشه و تاکتیک چی باشه و… اون روز دیگه منچستر، منچستر نبود. من به خودم گفته بودم که به هیچ کس اجازه نمیدم که از من قدرتمندتر باشه. شخصیت شما باید بزرگتر از اونا باشه و این حیاتی است.
یا این مطلب از کتاب مدیر یک دقیقه ای:
اگر به خاطر داشته باشید، پیش تر ذکر شد که توبیخ، دو بخش دارد: اول تنبیه، بعد تشویق. مدیر یک دقیقه ای معتقد است که مدیر باید سخت گیر و مهربان باشد نه مهربان و سخت گیر. به همین علت ابتدا افراد را توبیخ کرده و سپس با حمایت از آن ها، تشویق می کند. مدیر یک دقیقه ای علت این نام گذاری را این طور بیان کرده است که: " می تواند در عرض مدت کوتاهی، نتایج بزرگی از افراد به دست آورد."
یا این مطلب درباره استادان تئاتر:
نمایشی که آن زمان در تالار مولوی روی صحنه رفت و هادی مرزبان درباره آن اجرا میگوید:«خاطرهای از آن اجرا هست که نمیتوان منتشرش کرد اما در این اجرا ما نمونهای از سختگیری و جدیت را در سمندریان دیدیم و اینکه در زمان اجرا با کسی شوخی ندارد؛...استادان درجه یکی داشتیم که شاید بهترین شعر در مقایسه با استادان امروزی این باشد که "میان ماه من تا ماه گردون، تفاوت از زمین تا آسمان است" »
یا این مطلب درباره یکی از شهدا:
ميگفت غلامعلی پيچك در فرماندهی و حين كار سختگير است وگرنه آدمی شوخ و دوستداشتنی است
مطلبی که خوندید، عنوانش این بود: "دولت خوب مثل یک مربّی عمل میکنه" و بخوبی میشه فهمید که این رویه (= سخت گیری از سرِ محبت)، برای تمام گروههای تربیتی مثل اساتید، معلمان و والدین، درسته.



منابع
-۱- قرآن کریم، سوره انعام آیه ۱۳۲ و ۱۳۳، صفحه ۱۴۵ از رسم الخط عثمانطه