روانشناسی کردنِ ما انسانها خیلی هم پیچیده نیست، اگر دانشمندان به ریشه و بُنیانمون نگاه کنن: "کپی شدنِ موجوداتی یکسان و بی انتها از آفریدگاری بی انتها" -1-
در آفرینش انسان، عنصر دوم و سوم و چندمی به کار نرفته که نیاز باشه چندین پارامتر رو بسنجیم، فقط یک چیز: "هستی و وجود الهی"
اینکه دانش در زمان ما، به چندین شاخه تقسیم شده و هر شاخه هم هزاران شعبه داره به این دلیله که هستی رو مختلط می دونیم، هستی رو تزاحمِ عوامل مختلف میدونیم -2-
اما نگاه صحیح در دانش، شناخت دو مبحث عجیب و عمیق به نام 'توحید و شرک کاربردی' هست. اگه باورش سخت هست، ارجاعتون میدم به مطالعه کتاب های مدیریت، کتاب های فروش و تجارت، ... که جدیدا نوشته میشن. عمده این کتابها برخلاف گذشته، با "یک رویکرد اخلاق محور که منتهی میشه به یگانگی" نگارش میشن، یگانگی فروشنده و خریدار، یگانگی مدیر و کارمندان و... .
از نگاه توحید کاربردی (نه توحید کم محتوای کتاب های دینی)، توحید یعنی "یک من و یک وجود بیشتر نیست و اون خداونده = یگانگی ما با او و با هم = تو خودمی"
برگردیم به عنوان بحث: "حضرت آدم هم اعتماد به نفس نداشت؟!"
تصور کنید:
تازه آفریده شدی، ... ناگهان میگن همه موجوداتِ پیشین و باسابقه جمع بشن و به این موجود تازه به دوران رسیده سجده کنن! بگذریم که بین اونها ممکنه نوعی از حس شوم حسادت به وجود بیاد، اما این موجود تازه هم، ظاهرا خیلی نفهمیده که سجده اون همه موجود، چه مفهومی داره. باورش نشده که گُل سر سبدِ آفرینش هست و قراره جانشینِ خداوند در تمام آفرینش باشه.
در قرآن اینطور گفته شده: شیطان به آدم ع و حوا ع گفت "خدایتان شما را از این درخت نهی نکرد تا مبادا دو فرشته شوید یا عمر جاودان بیابید." -3-
عجب! چطور ممکنه عده ای با تمام شوق و رغبت بر تو سجده کنن اما تو به عشق اینکه مثل اونها بشی حاضر به انجام هر کاری باشی؟؟؟ تو که با همون تنظیمات کارخونه و بدون هیچ تلاشی، مسجود و مورد احترام بودی! چرا خودت رو دستکم گرفتی؟
آیا جز اینه که انسان خطا میکنه فقط بخاطر اینکه نمی دونه کیه و چقدر عظمت داره؟ آیا جز اینه که راه برونرفت انسانها از خطاها و کثافت کاری ها، تقویت اعتماد به نفسه؟
اعتماد به نفس چیه؟ معنیش واضحه اما در ذهنهای ما یک خلط مبحثی ایجاد شده: آیا اعتماد به نفس یگانه الهی (=عزت نفس) درسته؟ یا اعتماد به نفس خودم، منهای دیگران و خدا ؟ کدومش درسته؟
خدا موجوداتی آفریده، همه رو مثل هم با توانایی های نامحدود، عمر جاودان، شادی بی حدّ، دارایی تمام نشدنی. این وجود قابل اعتماده و باعث افتخاره ... طوری که حضرت حق از این آفرینش به خودش مبارک باد گفته
اما اعتماد به نفس رایج در ذهن من و شما خیلی متفاوت هست، بهمون میگن "باید سعی کنی اعتماد بنفس بیشتری داشته باشی تا به موفقیت های بیشتری برسی یا به عبارت دیگه بتونی از بقیه جلو بزنی".
میگم: از بقیه؟ مگر اونها خودِ من نیستن و من خود اونها نیستم؟ (بنیآدم اعضای یکدیگرند) مگه آدم میتونه از خودش جلو بزنه؟
فرض اشتباهی که در این نوع توصیه های روانشناسی هست اینه که معتقدن موفقیت ها محدودن، دارایی ها محدودن، لذت ها محدودن. پس باید بدوی تا زودتر برسی در غیر اینصورت بقیه میرسن و تو محروم میشی!
ممکنه بگی: آره، این فرض کاملا واقعیه. اشتباه نیست.
خواهم گفت: چون تو موفقیت رو محدود میشماری، محدود میشه. چون لذت و دارایی و شادی رو محدود میدونی، محدود میشه. بذار راحتت کنم، چون تو دست خدا رو بسته میدونی، خدا هم دستش رو برات باز نمی کنه، چون اون خدای بینقص رو از ته دل ستایش نمی کنی و از ته دل شکرش رو به جا نمیاری، او هم چیز بیشتری بروز نمیده. نوعی تنبیهه دیگه! میفرماید اگر شکر کنید می افزایم و اگر کفران کنید، عذاب هام دردناکه.
اعتماد به نفسِ اشتباه چیه؟ همین توصیه روانشناسی که با جهل همراه هست، جهل ناشی از نفهمیدن مفهموم یگانگی در آفرینش، باعث غرور و حسادت میشه، غرور وقتی که از یک عدهای جلو میفتی و حسادت وقتی که از یک عدهای عقب میفتی!
نکته جانبی: این غرور و حسادت هم میتونه باعث افزایش اعتماد به نفس بشه و تا جایی پیش بره که شیطانی بشه. تا حالا دقت کردید که عوامل شیطان در روزگاران مختلف چقدر بااعتماد بنفس بودن و عوامل الهی یعنی مومنان، معمولا کم اعتماد بنفس! -4- دلیلش خیلی پیچیده نیست؛ مومنان اعتماد بنفسشون کم بوده چون همیشه فقط به انجام دادنِ اعمال و اذکار فکر کردن، نه به مقامشون نزد خدا. بصورت پیشفرض، خودشون رو حقیر میدونن. اما شیطان که خودش رو رانده درگاه زیبایی و عظمت دید و دیگه چیزی نداشت که بخواد از دست بده، با حسرت فراوون بر جا موند. کینه و حسادت، بهش توان داد که فقط به نیت سرنگونی این گُل تازه شکفته همه تلاشش رو بکنه.
اعتماد به نفس صحیح تمرین میخواد. تمرین خیلی زیادتری هم میخواد. چون سالها شیاطین با کمک بازوهای انسانیشون زدن توی سر انسانها، بیشتر انسانها خودشون رو یک موجود کمارزش میدونن! این موضوع تا جایی پیش رفته که در لفظ عامیانه به شیاطین میگن "از ما بهترون"! و موکل میگیرن!
برای دیدن تمرین های اعتماد بنفس صحیح، این تصویر رو ببینید و بسیار تکرار کنید:

منابع
-1- احدٌ صمــدٌ... لم یَلِد... وقتی آفرید، چیزی از او جدا نشد. همه هنوز در اوییم.
-2- العلم نقطهٌ کثّرها الجاهلون
-3- اعراف آیه 20
-4- خطبه 21 نهج البلاغه: «شگفتا، شگفتا! به خدا سوگند! قلب را مى میراند و غم و اندوه را سرازیر مى کند که آنها (شامیان غارتگر) در مسیر باطل خود، چنین متّحدند و شما، در طریق حقّتان، این گونه پراکنده و متفرّق; «فَیَا عَجَباً! عَجَباً ـ وَ اللهِ ـ یُمِیتُ القَلْبَ وَ یَجْلِبُ الْهَمَّ مِنِ اجْتِمَاعِ هؤُلاَءِ القَوْمِ عَلَى بَاطِلِهمْ، وَ تَفَرُّقِکُمْ عَنْ حَقِّکُمْ!»