باور کنید برای اینکه جواب این سوال را پیدا کنیم، ابتدا باید بدانیم تاریخچه و فلسفه ی پول چیست.
چرا اصلا پول مهم است
موضوع این است که پول یعنی همه چیز. اگر شما پول داشته باشید می توانید در ازایش کالا، خدمات، قدرت، توجه، احترام، دانش و هر چیز دیگری را –آسان تر- کسب کنید.
تاریخچه و فلسفه ی پول به زبان ساده
قطعا همه ی ما می دانیم یک انسان به تنهایی قادر نیست تا نیازهای خود را بر طرف کند، یا حداقل برای دوام آوردن در انزوا، باید مشقت و ریاضت زیادی را تحمل کند. بر طرف کردن هر نیازی که فکرش را بکنید، از نیاز های اساسی مانند مسکن، خوراک و پوشاک تا نیاز به توجه، احترام و نیاز جنسیو نیاز های دیگر یک شخص دوم و ثالثی را می خواهد. در نتیجه انسان زندگی اجتماعی را برگزید.
از همان ابتدا کسی مفت برای انسان نیازی را بر آورده نمی کرد. انسان برای دریافت توجه باید، جلب توجه می کرد. برای داشتن احترام باید قدرت به دست می آورد. برای دریافت کالا یا خدمات باید خدمات و کالای دیگری پرداخت می کرد. البته همه ی این ها را می شد با فریب و دزدی و قلدری و جنگ هم دریافت کرد که هنوز هم می توان که در بحث ما نمی گنجد.
در نتیجه انسان ها، داشته، خدمات و کالای خود را در ازای داشته، کالا و خدمات دیگران مبادله می کرده اند. این موضوع یک محدودیت به همراه داشت اگر ما خیاط بودیم و کلاه می دوختیم و حالا به شیر نیاز داشتیم. باید یک دامداری را پیدا می کردیم که به کلاه نیاز داشته باشد. تا اینکه بالاخره یک روزی آمد و همه متفق القول شدند باید یک چیز واحدی را به عنوان ارزش قابل مبادله به رسمیت بشناسند. در جایی مس و در جای دیگر نقره و حتی صدف و در نهایت طلا به عنوان کالای محبوب که همگان به داشتن آن علاقه دارند پذیرفته شد.
بازار عرضه و تقاضا به زبان ساده
طبیعی است کالاها و خدمات بر اساس نیاز و تقاضا ارزش گذاری شد. یعنی اگر ما در یک روستا یک گاوی داشتیم که همه دامدار بودند، فقط به اندازه ی مصرف خودمان می توانستیم از شیرش استفاده کنیم و خواهانی نداشت. اما اگر گاو ما تنها گاو روستا بود حاضر بودند در ازای شیرش بهایی پرداخت کنند. و اگر نیاز روستا بیش از شیر گاو ما بود آنها تلاش بیشتری میکردند تا شیر گاو ما را بدست آورند در نتیجه ما نه تنها شیر را به کسی می فروختیم که بهای بیشتری پرداخت کند بلکه خودمان را هم برایشان می گرفتیم. در نتیجه شیر هر روز تبدیل به کالای با ارزشی میشد و گرانتر میشد. البته همیشه یک نفر تنها زرنگ روستا نبود، بلکه افراد دیگر هم هر جوری شده و از جایی گاوی تهیه می کردند و طبیعتا آنها هم شیر می فروختند تا اینکه تعداد دامداران زیاد می شد و شیر تولیدی، بیش از نیاز روستا بود حالا کسی می توانست شیر را بفروشد که از بقیه زرنگ تر باشد. مثلا شیر را با قیمت کمتری بفروشد، بهداشت را بیشتر رعایت کند، با دیگران خوشرو تر باشد، شیر را با قیمت کمتری بفروشد، حتی همراه با شیرش اشانتیوم بدهد. خلاصه از شیرش بهتر تعریف بکند و آشناهای بیشتری داشته باشد حلاصه دیگران را بهتر متقاعد کند که شیرش بهتر است.
مفهوم اسکناس به زبان ساده
از مشکلات مبادله ی کالا با سکه ی طلا این بود که یک کالاهایی پیدا میشد که خواهانِ زیادی داشت، در نتیجه قیمتش سر به فلک می کشید. مثلا برای خرید اسبِ یک تک شاخ که خیلی کمیاب بود باید با خودت یک گاری طلا حمل میکردی. از مشکلات دیگر این بود که وقتی در کارت انقدر زرنگ بودی که یک کوهی از طلا جمع می شد، نگه داشتن و حمل این طلاها بسیار خطرناک بود، زیرا راهزنان تو را شناسایی میکردند، طلاهایت را می بُردند و گلویت را می بریدند. در نتیجه بانک ها تاسیس شدند و در ازای نگهداری طلاها به تو، رسید می دادند. بعدها مردم به دلیل راحتی به جای طلا، رسید هایشان را مبادله میکردند که به اسکناس شهرت یافت.
مفهوم ارزش ارز و تورم به زبان ساده
پس متوجه شدیم بانک ها از اول برای محافظت از طلای مردم تاسیس شدند. از آنجایی که برای محافظت از این طلاها نیاز به ساختمان، نگهبان و غیره و خلاصه صرف هزینه بود. بانک ها نیز در ازای مراقبت از طلاهای مردم از آنها کارمزد دریافت می کردند. در بعضی از سرزمین ها، بانک ها به زودی دریافتند که می توانند اسکناس بیشتری چاپ کنند. مثلا اگر به ازای هر کیلو طلا ده اسکناس چاپ می کردند هر اسکناس معادل صد گرم طلا ارزش داشت. ولی وقتی که پدرسوختگی را یاد گرفتند و به ازای یک کیلو طلا هزار اسکناس چاپ کردند طبیعی بود که ارزش واقعی اسکناس ها به معادل یک گرم طلا کاهش می یافت. با ازدحام اسکناس ها در دست مردم عرضه ی اسکناس در برابر کالاها و خدمات دیگر هم افزایش می یافت و همانطور که می دانیم ارزش کالاها و خدمات در برابر اسکناس بالا می رفت و همه چیز گران می شد که به آن تورم می گویند. در جوامعی که تورم زیاد بود، نگهداری طلا و رواج اسکناس برای بانک ها نه تنها سودآور بود بلکه هر روز به آن ها قدرت بیشتری می داد. در نتیجه آن ها به جای اینکه بابت محافظت از طلای مردم هزینه دریافت کنند، به آن ها سود هم می داند و آن ها را به هر طریق تشویق می کردند تا دارایی های خود را نزد بانک ها قرار دهند.
مفهوم پول الکترونیک به زبان ساده
از طرفی با همه گیر شدن اینترنت و راحتی در جابجایی اطلاعات و از طرف دیگر هزینه بر بودن چاپ، امنیت و نگهداری اسکناس، سند و رسیدِ مردم در ازای دارایی هایی که در بانک ها نگهداری می شود به تعدادی عدد خلاصه شد. حالا ما فقط عددها را مبادله می کنیم. زمانی که کالایی را از یک فروشگاه اینترنتی می خریم یا زمانی که بابت خرید یک کالا، در دستگاه پوزش یک کارت بانکی میکشیم عددهایی از حسابمان کم می شود و به حساب آنها اضافه می شود. و زمانی که در ازای دادن خدماتی کسی برایمان پول کارت به کارت می کند، عدد هایی از حسابش کم می شود و به حساب ما اضافه می شود.
مفهوم پول در آوردن به زبان ساده
حالا که یادمان افتاد پول به هر شکلی همان طلاست خوب می دانیم که آن ها یا هنوز در معدن ها مانده اند که باید برویم و از دل کوه درشان بیاوریم که کار دشواری است. یا اینکه گذشتگان قبلا طلاها را کشف کرده اند و آن ها را در بانک ها گذاشته اند و در نزد خودشان فقط تعدادی رسید و عدد نگه داشته اند که حالا در جیبشان است. در نتیجه برای پول در آوردن باید برویم و آن ها را از جیب مردم در بیاوریم و در جیب خودمان بگذاریم، به همین راحتی.
ادامه در پست بعد