
خبرگزاری CNN در تاریخ 13 مهرماه به جنگ روایت ها که در شبکه های اجتماعی به خصوص توییتر در حال رخ دادن است، پرداخت. در این یادداشت به نقد و بررسی این تحلیل می پردازیم.
این تحلیل از مصاحبه با مارک اون جونز از اساتید دانشگاه حمد بن خلیفه قطر و متخصص دروغ رسانی (disinformation) برگرفته شده 2 محور اصلی وجود دارد:
1. جنگ روایت ها یک حقیقت عینی در میدان است.
2. توییتر به عنوان فضای محوری رسانه های ضد نظام به طرز شگفت انگیزی در مهندسی افکار دست دارد.
مساله فیلترینگ از موضوعاتی از است که در همه کشورها از جمله ایران بر اساس سیاست های دولت ها وجود دارد. در اعتراضات اخیر فیلترینگ و قطعی اینترنت دو اقدام کلیدی دولت برای مدیریت میدان نبرد روایت ها بوده است. با این حال دسترسی به توییتر گاهی در ایران و عمدتا خارج از مرزها ممکن است. توییتر به میدان نبرد 2 طرف طرفداران و مخالفان جمهوری اسلامی تبدیل شده است و طبیعی است که موضوعات مرتبط با اعتراضات در کانون توجه قرار بگیردند و به اصطلاح «داغ» شوند. اما این مباحث چقدر نمایانگر حقیقت هستند؟
دکتر جونز پس از تحلیل داده های 52 میلیون هشتگ(تا لحظه مصاحبه) با محوریت مهسا امینی از هر دو طرف به این نتیجه رسیده که که داده های انحرافی، از جمله اقدامات ربات ها با هدف گول زدن مخاطبان نقش مهمی در این جریان داغ دارند. علاوه بر ربات ها که اساسا توسط نرم افزار(نه کاربر) برای ارتقای محتواهای خاصی استفاده می شوند، تعداد قابل توجهی از اکانت های نوپا در جریان اعتراضات به وجود آمده اند که نقش قابل توجهی در داغ نگه داشتن فضا دارند. به عنوان مثال در یک نمونه، از 108000 اکانتی که از هشتگ opIran استفاده کرده اند 13000 اکانت در یک ماه اخیر به وجود آمده اند. اهمیت این آمار وقتی است که این عدد برای میانگین ماه های قبل فقط 500 اکانت در ماه است(رشد 2600 درصدی!)
در این تحلیل به نقل از مازیار بهاری، سردبیر ایران وایر(IranWire)، گفته شده که در فضای آشوب و خشم بسیاری از کابران اعتبارسنجی محتوا را نادیده می گیرند. این آسیب زمانی جدی می شود که بسیاری از نخبگان، چهره های مشهور و ... در دام اطلاعات غلط و دروغ رسانی افتاده و چشم بسته اقدام به بازنشر این محتواها می کنند.
در این یادداشت تحلیلی همچنین اشاره که با توجه به قطعی سراسری اینترنت، نقش اول توییتر در اختیار خیل ایرانیان خارج از کشور است که به دنبال زنده نگه داشتن این جریانات هستند. علاوه بر این به نقش سازمان مجاهدین خلق(منافقین) در فعالیت علیه نظام و سوابق اکانت های فیک و ترول این سازمان در فیسبوک و برخورد شرکت فیسبوک با ایشان در سال 2012 توجه شده است.
این اولین بار نیست که در رسانه های غربی به تهاجم سازمان یافته و حتی دولتی دشمنان جمهوری اسلامی از طریق شبکه های اجتماعی اشاره شده است. برای مطالعه بیشتر این دو مقاله را پیشنهاد می کنم: