گزارش سال 99 دیجی کالا منتشر شد و اطلاعات مفیدی رو در چند بخش برای مخاطب علاقمند ارائه میداد. در بین فصل های این گزارش فصل "رفتار کاربران" توجه من رو بیشتر از بقیه فصول به خودش جلب کرد. در این فصل بعضی از مهمترین ویژگی های رفتاری کاربران و همینطور اطلاعات جمعیت شناختی اونها توصیف شده. موضوعی که میخوام در موردش صحبت کنم، مربوط به صفحه 37 از گزارش یعنی تصویر زیره:

تیتر نمودار دونات چارت خورده: خانم ها بیشتر از دیجی کالا خرید می کنند یا آقایان؟ همونطور که میبینید نسبت آقایون به خانوم ها 68 به 32 گزارش شده. این موضوع باعث شد بخوام در اینباره یادداشت کوتاهی بنویسم و در مورد ابعاد این نسبت صحبت کنم.
علاوه بر این که بعضی محصولات اساسا برای دو گروه متفاوت زن و مرد ساخته شدن، اما در این بین محصولاتی هستن که حتی اگه کاربرد مشترک داشته باشن، به فرض این که هر دو گروه زن و مرد امکان خرید اون رو دارن؛ احساس مشابهی بین این دو ایجاد نمی کنن. ایجاد انگیزه متفاوت در بین دو گروه مرد و زن میتونه بیشمار علت داشته باشه، از علایق و سبک زندگی آدم ها گرفته تا فرهنگی که در اون زندگی می کنن. یک کیسه خواب گرچه هم برای زن و هم برای مرد میتونه مورد استفاده قرار بگیره اما دادن تخفیف برای این محصول برای هر دو یک حس رو ایجاد نمی کنه، با فرض ثابت گرفتن سایر عوامل سبک زندگی متفاوت این دو باعث میشه که یکی به سفر علاقمند و دیگری نباشه.
بررسی یک نکته دیگه در مورد این گزارش مهمه و اون هم اینه که باید بین مشتری (customer) و مصرف کننده (User) تمایز قائل بشیم، اون چیزی که در این گزارش ارائه شده، آمار مشتریان این پلتفرمه، ما نمیدونیم چه تعداد از خانوم ها خرید های شخصی یا خرید های مشترک رو به آقا میسپارن، یا برعکس. اما چیزی که داریم میبینیم که اینه مردان بیشتر از زنان از دیجی کالا خرید می کنند. بررسی مشتری و مصرف کننده در هر کسب و کاری مهمه چرا که نشون میده در اصل فردی که باید تارگت اون کسب و کار قرار بگیره کدوم یک از اعضای خانواده است؟ تفکیک قائل شدن بین مصرف کننده و خریدار باعث بهینه کردن هزینه های مارکتینگ و برای مخاطب باعث شفاف شدن اجریا یک کمپین توسط کسب و کار میشه، بعبارتی برای مخاطب دلیل اجرای یک کمپین با یک تارگت خاص شاید تا قبل از اینکه هیچ ایده ای درباره تفاوت بین خریدار و مصرف کننده داشته باشه معلوم نباشه اما کم نیستن برندهایی که با هدف مصرف کننده کمپین هایی رو اجرا می کنن که در نگاه اول بنظر میاد اشتباه تارگت کردن. یک مثال معروف در مورد تعریف مصرف کننده و مشتری وجود داره و اونم در مورد خرید خمیر دندونه؛ مادر خونه تصمیم میگیره خمیر دندون جدید برای خونه بگیره، پسر خونه خمیر دندون رو انتخاب میکنه و پدر خونه در نهایت محصول رو میخره. در مورد گزارش فعلی نمیدونیم کی تو خانواده های ایرانی تصمیم گیرنده است و کی خریدار؟ کدوم پرسونا تارگت دیجی کالاست؟ چیزی که شاید اکثریت روی اون اجماع نظر داشته باشیم اینه که معمولا پدر خونه مسئول خرید های خونه است و در نتیجه مردها احتملا CLV بیشتری هم نسبت به زن ها در این فروشگاه خواهند داشت. البته که بدون تحقیق نمیشه نظر داد اما با این فرض منطقیه که بپذیریم آقایون بیشتر در نقش مشتری ظاهر میشن تا خانوم ها. این فرض در صورتی درسته که دیجی کالا رو بعنوان یک فروشگاه و بستری در نظر بگیریم که میشه تقریبا همه چیز رو ازش سفارش داد.
گزارشی که توسط BELVG.com منتشر شده با منبع زیر:
https://belvg.com/blog/men-vs-women-who-runs-the-online-shopping-world.html
اینطور توضیح میده که آقایون وقتی که دقیقا نیاز به یک محصولی پیدا می کنن تصمیم به خرید می کنن و احساسات خودشون رو درگیر این پروسه نمی کنن، بر خلاف خانوم ها که از تمام پروسه خرید لذت میبرن و در واقع اون رو بعنوان یک تجربه لذت بخش در نظر میگیرن. این موضوع طبیعتا بین همه آقایون و خانوم ها صادق نیست اما مطالعه یک نمونه این نتیجه رو ارائه داده. در ادامه این گزارش اینطور اومده که آقایون معمولا بدنبال خرید تجهیزات تکنولوژیک و گجت ها هستن در صورتی که خانوم ها عموما به دنبال خرید محصولات فشن، مطمئن نیستم که این ادعا چقدر درسته یا غلط اما یه گزارش ازیک رسانه معتبره.
نمیدونم چقدر با من موافقین که با مرور برند دیجی کالا، اول از هر چیزی به ذهن آدم تکنولوژی و تجهیزات دیجیتال متبادر میشه، معمولا در کمیپن هایی هم از این برند میبینیم، کمتر از تصاویر محصولات غیر دیجیتال استفاده میشه، منطقی هم هست زمانی که گوشی موبایل محبوب ترین محصول موجود روی این پلتفرمه باید از این فرصت استفاده کرد، از طرفی فضای فروشگاه دیجی کالا با استفاده از تصاویر، رنگ و کپی رایت و بقیه عوال فضای احساسی رو ایجاد نمی کنه، چیزی که در فروشگاه های آنلاین طلا و جواهرات بیشتر میبینیم و وقتی میگیم احساسات مشتری برانگیخته میشه منظور مواردیه که همچین فروشگاه هایی بهش ممکنه بر بخورین .وقتی این دوتا موضوع رو کنار هم قرار میدیم میتونن از علت های این نسبت 68 آقایون به 32 خانوم ها باشه. یعنی پروسه خرید و تصویر برند. اگرچه این ادعا نیاز به تحقیق داره.
نکته ای که وجود داره بنظر میاد آمار منتشر شده از نظر جنسیت مربوط به کل گروه دیجی کالاست، اگر میشد این نسبت رو به تفکیک برای هر ونچر گروه مخصوصا دیجی استایل میدیدم که درصد مشتریان از نظر جنسیت چجوریه بهتر میتونستیم نظر بدیم. مثلا اگر در دیجی استایل میدیم که درصد مشتریان خانوم نسبت به آقا بیشتره، فرضیه ای که مطرح کردم بیشتر به واقعیت نزدیک میشد. اما همچنان معتقدم که تا قبل از تحقیق هیچ فرضیه ای درست نیست.
یکی دیگه از منابع هندی با منبع زیر ادعا کرده که مردها به چند دلیل ترجیح میدن آنلاین خرید کنن و این دلایل باعث شده، درصد استفاده مردها نسبت به زنان در هندوستان بیشتر باشه.
https://in.askmen.com/lifestyle/1116766/article/4-weird-reasons-men-like-to-shop-online
این 4 دلیل بصورت خلاصه عبارتند از:
- دوست ندارن خونه رو ترک کنن
- خرید طولانی حوصله شون رو سر میبره
- به کامنت های کاربران دیگه اهمیت بیشتری قائلن
- دوست ندارن قضاوت بشن
از بین 4 تا آیتمی که در مارکت هندوستان در مورد آقایون وجود داره، مورد دوم در مورد شخص من هم صدق میکنه، من بشخصه علاقمند به خرید طولانی مدت نیستم و از این کار لذت نمیبرم. این مورد تقریبا برعکس موضوعیه که در پاراگراف های قبلی بهش پرداختم و اون هم این بود که خانوم ها عموما از کل تجربه خرید لذت میبرن؛ این آیتم در کنار 3 مورد دیگه در نتیجه تحقیق مشخص شدن دلایل مهم تمایل آقایون به خرید آنلاین در هندوستان بودن، اما نه لزوما کشور ما. ولی اگر قرار باشه روزی تحقیق انجام بدیم و بفهمیم چرا آقایون بیشتر آنلاین خرید می کنن میتونیم از همین گویه ها برای طرح سوال استفاده کنیم و دیگه نیازی نیست همین ها رو از اول بهشون برسیم.
اعداد به ما کمک می کنن بهتر تصمیم بگیریم، وقتی میگیم 68 درصد مشتریان دیجی کالا مرد و 32 درصد مشتریان زن هستن، داریم در مورد خریدار گزارش میدیم اما تشخیص مصرف کننده نهایی چه از نظر جنسیت و چه از نظر شاخص های جمعیت شناختی دیگه به ما کمک میکنه که درست تر تصمیم بگیرم و نتیجه ای هم که از این بررسی حاصل میشه نتیجه درستی خواهد بود.