چند وقت پیش به خودم اومدم و دیدم یادم نمیآد فلان مغازهی محلهمون ده سال پیش چه شکلی بود؛ انگار اگر یادآوریای در کار نباشه، خاطرات جدید روی سیدی همون خاطرات قبلی رایت میشه و قبلیا میپره (میشه هم بگیم در دفتر خاطرات صرفهجویی میشه و صفحات خاطرات قبلی با سمت آبی پاککن دورنگ پاک میشه و خاطرات جدید روش نوشته میشه). این موضوع و ضعف حافظه برای مثل منی که یه جورایی مهمترین سرمایهش حافظه بوده –البته سرمایهای اگر در کار بوده کلش و نه مهمترینش فضل و مرحمت خدا بوده- ترسناکه. جدی جدی میترسم.
تصمیم گرفتم اموری رو بنویسم شاید که تقلایی برای کاستن ضرر باشه. یک بار در مورد مرحوم آقای عابدی نوشتم، الان هم در مورد مرحوم افتخارزاده مینویسم. اگرچه هر دو رو خیلی کم درک کردم اما به مدرکاتم در حدی که میگم معتنیام.
۱- مرحوم افتخار –لا اقل در این سال های اخیر- در فقه و اصول و تاریخ بیتعارف و بیتردید ضعیف بود. منظورم این نیست که مثلاً در فلسفه و کلام قوی بود، بلکه سواد من در فلسفه و کلام کمتر از اینه که بتونم تشخیص بدم. یعنی کسی که از ایشون مسأله میپرسید کار اشتباهی میکرد اساساً!
۲- به نظر میرسه مهارت عجیبی در اقناع داشت. به قول اهل منطق گویا باید این طور گفت که اگرچه در فن برهان ضعف داشت در فن خطابه سرآمد بود. یعنی میدیدی گاهی این جوابی که میده، حل مسأله نیست اما در عین حال باز به نظر میرسه سائل قانع شده!
۳- منبرش –لا اقل در این سالهای اخیر- خیلی خودمونی بود و متلکگویی و نقل خاطرات از چاشنی به یکی از اجزاء اصلی –اگر نگیم جزء اصلی- بدل شده بود. نه که فقط برای مستمع فرضی بگه، با مستمع ور میرفت!
همینها به خیال من تأثیر مثبت چشمگیری داشت. آقای قرائتی –عافاه الله- یه قصهای میگه که یه دیوونهای رفت تو مسجد صدا زد: «آی پدرسوختهها!»؛ همه خندیدن. گفت: «آی مادرسوختهها!» و باز همه خندیدن. این دفعه اومد جلوی حضار و یکییکی بشون گفت: «با تو بودم! با تو بودم! با تو بودم! ...». این دفعه مردم بشون برخورد انداختنش بیرون. از مشکلات تبلیغ دین هم همینه که افراد به خودشون نمیگیرن و در نتیجه از اون حرف اثری نمیپذیرن. این ور رفتن با مستمع حکم «با تو بودم!» داشت.
به همین ترتیب اون خاطره تعریف کردن هم باعث میشد مطلب واقعی بشه برای مستمع و البته خود همین دونستن یه خاطره، از جهاتی پیوند عاطفیای ایجاد میکرد که دل مستمع رو نرم میکرد.
مثلاً شب سیزدهم محرم پارسال (۱۴۰۲)، منزل مرحوم حاج آقا باقر طباطبایی قمی خطاب به مردم گفت چند نفر از شما سال خمسی دارید، بعد به طور خاص یه پسر نوجوون رو تو مجلس خطاب کرد که اسمت چیه و کی هستی و بعد ازش پرسید تو حساب سال داری، پسره گفت نه. بعد افتخار تعریف کرد که دخترم که به سن تکلیف رسید بش گفتم باید خمس بدی، دخترم گفت: «بابا من که چیزی ندارم، هر چی هست مال توئه!». من بش گفتم: «عیدیات هم مال منه؟» گفت: «نه مال خودمه». گفتم خب پس باید خمسش رو بدی و ازش خمس گرفتم و براش نوشتم تو دفتر که در فلان تاریخ این قدر مال مخمس داری و سال بعد دوباره بر مبنای نوشتهی سال قبل حساب کردیم. در این بین حتی اسم کوچک دخترش (نرگس) رو هم گفت. به خیال من این حرف در ترویج خمس خیلی قوی و خوب بود! (تا حدی نزدیک به این مطلب رو از مناقبی هم یادمه شنیدم که میگفت پسرم که مکلف شد بش گفتم من چون مقلد آقای خوییام –که خمس رو بعد از تکلیف میدونه- اموال تو رو تا الان تخمیس نکردم، اما تو چون مقلد آقای سیستانی هستی که خمس رو ولو به اموال غیر مکلف هم متعلق میدونه باید خمس این سالها رو حساب کنی)
و للکلام بقیة تأتی إن شاء الله تعالی!