گزارش PageSpeed را باز میکنید و میبینید امتیاز سایت بهتر شده است. نه قالب را عوض کردهاید، نه افزونه تازهای نصب شده و نه کسی گفته روی سرعت کار کرده است. اولین برداشت میتواند این باشد که شرایط سرور بهتر شده یا تست قبلی دقیق نبوده است. حالا یک علت دیگر هم باید بررسی شود: نسخه ابزار سنجش تغییر کرده است.

نسخه ۱۳٫۶ ابزار Lighthouse، که PageSpeed Insights از آن برای آزمون آزمایشگاهی استفاده میکند، روش شبیهسازی بارگذاری را اصلاح کرده است. این تغییر میتواند زمان تخمینی بعضی شاخصها را بهتر کند و در نتیجه امتیاز بالاتری بسازد؛ حتی اگر خود صفحه همان صفحه قبلی باشد.
برای صاحب سایت، نکته اصلی فقط خبر انتشار یک نسخه نیست. مهم این است که از امتیاز تازه چه برداشتی داشته باشیم، نتیجه کار فنی را چطور بسنجیم و کدام بخش گزارش را برای تجربه کاربران بخوانیم. اگر این تفاوتها روشن نباشند، ممکن است برای مسئلهای هزینه کنیم که درست تشخیص داده نشده یا بهبودی را قطعی بدانیم که هنوز بررسی نشده است.
بخش مربوط به کاربران واقعی، از اطلاعات ثبتشده بازدیدها در مجموعه CrUX استفاده میکند. این بخش درباره تجربهای است که در یک بازه زمانی اتفاق افتاده است. نتیجه آن از اجرای فعلی آزمون روی صفحه تولید نمیشود.
بخش آزمایشگاهی، صفحه را با Lighthouse بررسی میکند. این آزمون به تیم فنی کمک میکند مشکلات بارگذاری را پیدا کند و اثر احتمالی اصلاحات را در شرایط مشخص بسنجد. امتیاز رنگی عملکرد به همین بخش مربوط است.
کنار هم بودن این دو بخش میتواند باعث اشتباه شود. مثلا امتیاز آزمایشگاهی خوب باشد، اما داده کاربران همچنان نیاز به بهبود نشان دهد. این اختلاف بهخودیخود ثابت نمیکند یکی از دو بخش بیارزش است؛ باید ببینیم هرکدام چه شرایط و چه بازدیدهایی را توصیف میکنند.
برای شروع، هنگام خواندن هر عدد نام بخش را هم بخوانید. اگر درباره یک تست تازه حرف میزنید، آن را نتیجه همان تست معرفی کنید. اگر درباره کاربران واقعی حرف میزنید، بازه و دامنه داده را هم کنار عدد نگه دارید. این عادت ساده از چند برداشت اشتباه جلوگیری میکند.
ابزار Lighthouse در حالت پیشفرض فقط زمانهای یک بارگذاری را نمایش نمیدهد. اطلاعات اولیه را جمع میکند و با کمک شبیهساز Lantern تخمین میزند صفحه در شرایط محدودتر شبکه و پردازنده چطور بارگذاری خواهد شد.
برای این تخمین، ابزار باید بفهمد کدام کارها به هم وابستهاند. مثلا نمایش متن اصلی منتظر کدام فایل یا فعالیت است و کدام درخواست میتواند مستقل از آن ادامه پیدا کند. اگر این رابطه نادرست مدل شود، زمان تخمینی هم ممکن است از واقعیت فاصله بگیرد.
نسخه تازه بخشی از همین روابط را اصلاح کرده است. در یک مورد، از اطلاعات مستقیم مرورگر درباره منابع مسدودکننده رندر استفاده میشود. در مورد دیگری، یک حالت مشخص از نمایش متن اصلی با وابستگیهای مناسبتری محاسبه میشود.
نتیجه برای صاحب سایت میتواند خیلی ساده دیده شود: همان صفحه را دوباره تست میکند و امتیاز فرق دارد. اما توضیح این اتفاق لزوما تغییر در سرور یا فایلها نیست؛ روش تخمین عملکرد صفحه هم میتواند تغییر کرده باشد.
شاخص FCP زمان اولین نمایش محتوا را بررسی میکند. شاخص LCP به زمان نمایش بزرگترین تصویر یا بلوک متنی در محدوده دید مربوط است. در بعضی صفحات، متن اصلی همان محتوایی است که با اولین نمایش ظاهر میشود.
وقتی این متن در همان فریم نمایش FCP ظاهر شده، لازم است مدل محاسباتی هم وابستگیهای واقعی آن را رعایت کند. در مدل قبلی، بعضی درخواستهای دیگر میتوانستند زمان تخمینی LCP را طولانیتر کنند، حتی اگر نمایش متن منتظر پایان آنها نبود.
نسخه تازه در این حالت خاص از گرافهای مربوط به FCP استفاده میکند. بنابراین ممکن است فاصلهای که قبلا در نتیجه شبیهسازی دیده میشد کمتر شود. این اصلاح درباره هر صفحه و هر نوع عنصر اصلی، نتیجه یکسانی اعلام نمیکند.
برای تصمیم عملی، لازم نیست صاحب سایت گرافهای داخلی ابزار را تحلیل کند. اما باید بداند امتیاز تازه ممکن است حاصل تشخیص دقیقتر همان رفتار قبلی باشد. اگر تیم فنی ادعای سریعترشدن صفحه دارد، لازم است تغییر اجراشده و شواهد مربوط به آن هم مشخص باشند.
خیر. بری پولارد از گوگل گفته سایتهای وابسته به JavaScript بیشتر ممکن است اثر تغییر را ببینند، اما اصلاح مختص SPAها نیست. نام یک فریمورک بهتنهایی مشخص نمیکند صفحه شما چقدر تحت تاثیر قرار میگیرد.
دو سایت با فناوری یکسان میتوانند مسیر بارگذاری متفاوتی داشته باشند. یکی محتوای اصلی را زود در اختیار مرورگر قرار میدهد و دیگری برای نمایش آن منتظر چند مرحله پردازش میماند. در نتیجه، برچسب فناوری جای بررسی همان صفحه را نمیگیرد.
از این خبر نباید نتیجه گرفت برای بهترشدن امتیاز باید معماری سایت را عوض کرد. چنین تصمیمی هزینه و پیامدهای بسیار بیشتری دارد و به مسئله واقعی محصول وابسته است. تغییر امتیاز یک آزمون، بهتنهایی استدلال کافی برای مهاجرت فنی نیست.
اگر سایت شما بعد از آپدیت امتیاز بهتری گرفته، میتوان ابتدا شاخصهای تغییرکرده را بررسی کرد. این کار اطلاعات بیشتری از مقایسه صرف نام فناوریها میدهد و به تیم کمک میکند توضیح مشخصتری برای نتیجه پیدا کند.
اگر خود سایت تغییر نکرده باشد، بهروزرسانی ابزار آزمون بهتنهایی چیزی را در دستگاه کاربران سریعتر نمیکند. ابزار حالا ممکن است همان رفتار را دقیقتر تخمین بزند. این موضوع با اصلاح واقعی مسیر بارگذاری صفحه تفاوت دارد.
داده کاربران واقعی در PageSpeed بازه ۲۸روزه دارد. این بخش تاریخچهای از تجربه ثبتشده را نشان میدهد و با هر بار فشردن دکمه تحلیل، دوباره از صفر ساخته نمیشود. بنابراین دو بخش گزارش میتوانند در یک روز واکنش متفاوتی داشته باشند.
اگر سایت هم تغییر کرده، باید زمان انتشار اصلاحات را در نظر گرفت. در روزهای اول، بازه داده واقعی هنوز بخش زیادی از تجربه نسخه قبلی را شامل میشود. ثابتماندن عدد در همان روز، بهتنهایی ثابت نمیکند اصلاح فنی بیاثر بوده است.
همینطور نباید هر بهبودی در داده واقعی را کامل به آخرین تغییر نسبت داد. ترکیب بازدیدکنندگان، دستگاهها و سایر تغییرات سایت هم میتواند مهم باشد. گزارش بهتر، این شرایط را مشخص میکند و به یک عدد جدا از زمینه تکیه نمیکند.

یکی از نکتههایی که در گزارشها گم میشود، سطح داده است. ممکن است برای یک نشانی مشخص، نمونه کافی از کاربران واقعی وجود نداشته باشد. در این وضعیت، PageSpeed میتواند اطلاعات سطح مبدا را نمایش دهد.
این اطلاعات به مجموعهای از صفحات مربوط است و نباید بدون توضیح به همان صفحهای نسبت داده شود که وارد ابزار کردهایم. برای مثال، عملکرد خوب چند بخش پرترافیک میتواند با وضعیت متفاوت یک صفحه خاص همراه باشد.
هنگام بررسی، به عنوان و محدوده بخش کاربران واقعی توجه کنید. اگر گزارش مربوط به کل مبداست، همین موضوع باید در توضیح نتیجه بماند. نبود داده کافی برای یک صفحه نیز به معنی خوب یا بد بودن قطعی آن نیست.
این تفاوت برای ارزیابی پیمانکار اهمیت دارد. اگر پروژه روی یک صفحه اجرا شده، نتیجه کل مبدا بهتنهایی سهم آن پروژه را مشخص نمیکند. برای قضاوت دقیقتر، باید شواهد متناسب با همان دامنه کار پیدا شود.
امتیاز عملکرد یک خلاصه از چند شاخص است. اختلاف دو امتیاز، بهخودیخود درصد سریعترشدن سایت را نشان نمیدهد. نمیتوان گفت چون امتیاز بهاندازه مشخصی بالا رفته، زمان انتظار کاربران هم به همان نسبت کم شده است.
برای توضیح سرعت، بهتر است به مقدار شاخص و واحد آن نگاه کنیم. اگر زمان نمایش محتوای اصلی تغییر کرده، همان زمان را با شرایط آزمون گزارش کنیم. اگر فقط امتیاز نهایی را نگه داریم، بخش مهمی از اطلاعات از دست میرود.
همچنین همه شاخصها یک جنبه از تجربه را نمیسنجند. نمایش محتوا، پاسخگویی به تعامل و ثبات چیدمان موضوعهای متفاوتی هستند. یک عدد کلی نمیتواند بدون بررسی جزییات، نشان دهد کدام قسمت برای کاربر بهتر شده است.
اگر از تیم فنی گزارش میخواهید، درخواست کنید علاوه بر امتیاز، شاخصهای اصلی و تغییر اجراشده را توضیح دهد. گزارش باید نشان دهد صفحه قبلا چه مشکلی داشته و اصلاح جدید چطور به همان مشکل مربوط شده است.
اول از نسخه Lighthouse شروع کنید. اگر نسخه قبلی و جدید متفاوتاند، این موضوع باید در تفسیر نتیجه دیده شود. سپس بررسی کنید هر دو تست برای موبایل بودهاند یا دسکتاپ و آیا همان نشانی و وضعیت صفحه آزموده شده است.
تاریخ آزمون و تاریخ انتشار تغییرات سایت هم مهم است. گاهی بین دو تست، تبلیغ، ابزار تحلیل، پنجره رضایت یا آزمایش محصول تغییر کرده است. صاحب سایت ممکن است از همه این تغییرها خبر نداشته باشد، اما آنها میتوانند بخشی از شرایط آزمون را عوض کنند.
بهتر است گزارش کامل ذخیره شود. اسکرینشات دایره امتیاز برای نمایش سریع مناسب است، ولی برای بررسی بعدی کافی نیست. در گزارش کامل میتوان نسخه، تنظیمات و مقادیر شاخصها را دوباره دید و درباره نتیجه گفتوگوی دقیقتری داشت.
اگر نتیجه قرار است مبنای پرداخت یا پذیرش پروژه باشد، روش آزمون را از ابتدا مشخص کنید. تفاوت موبایل و دسکتاپ یا انتخاب بهترین اجرای موجود، نباید بعد از پایان کار تعیین کند کدام عدد بهعنوان موفقیت نمایش داده شود.
در این وضعیت، جمله «امتیاز بهتر شده» میتواند درست باشد، اما هنوز سهم هر عامل مشخص نیست. یک بخش از تفاوت ممکن است به اصلاح سایت مربوط باشد و بخش دیگر به تغییر مدل سنجش یا نوسان اجراها.
اگر نسخه قبلی صفحه در دسترس باشد، تیم میتواند آن را با همان نسخه ابزار جدید دوباره بررسی کند. این روش به مقایسه دو پیادهسازی در یک چارچوب سنجش کمک میکند. البته محیط و محتوای پویا هم باید تا جای ممکن مشابه باشند.
اگر چنین امکانی وجود ندارد، نباید سهم تغییرات را با حدس به درصدهای دقیق تبدیل کرد. میتوان وضعیت را روشن گزارش کرد: نتیجه فعلی بهتر است، اما مقایسه تاریخی بهدلیل تغییر نسخه ابزار، محدودیت دارد.
این توضیح به معنی بیارزشبودن کار انجامشده نیست. شواهد دیگری مانند کاهش درخواست اضافی، زودتر ظاهرشدن محتوای اصلی در تست قابل مقایسه یا بهبود داده مناسب کاربران، میتوانند تصویر روشنتری از نتیجه کار بسازند.
صفحههای وب همیشه در همه اجراها رفتار کاملا یکسان ندارند. منابع خارجی، محتوای پویا و پاسخ سرور میتوانند تغییر کنند. در تست محلی، شرایط دستگاه و برنامههای دیگر هم ممکن است بر نتیجه اثر بگذارند.
برای همین، بهتر است چند اجرای قابل مقایسه بررسی شود و روش انتخاب نتیجه از قبل روشن باشد. انتخاب بهترین امتیاز از میان تعداد زیادی تست، لزوما وضعیت معمول صفحه را نشان نمیدهد. یک نتیجه استثنایی میتواند تصویر بیش از حد خوشبینانه بسازد.
تکرار آزمون هم وقتی مفید است که شرایط آن مشخص باشد. اگر هر بار حالت دستگاه یا روش محدودسازی عوض شود، فقط تعداد عددها بیشتر شده است. هدف، پیدا کردن نتیجهای است که بتوان دوباره بررسیاش کرد.
برای صاحب سایت، پرسش کاربردی از تیم این است که «این نتیجه چگونه انتخاب شده؟» پاسخ باید درباره روش آزمون و شواهد باشد. صرف نشاندادن چند تصویر سبز، توضیح نمیدهد تجربه معمول کاربر چه وضعیتی دارد.
اگر امتیاز تازه بهتر شده، هنوز باید ببینیم کاربران محتوای اصلی را چه زمانی میبینند و در مسیر استفاده چه مشکلی دارند. ممکن است صفحه در شروع خوب باشد، اما تعامل با منو، جستوجو یا فرم تجربه مناسبی نداشته باشد.
برای بهبود واقعی، مشکل باید مشخص شود. اگر تصویر اصلی دیر پیدا میشود، مسیر کشف و دریافت آن بررسی میشود. اگر محتوا پشت اجرای جاوااسکریپت پنهان مانده، همان وابستگی اهمیت پیدا میکند. اگر مسئله در سرور است، تغییر رنگ امتیاز آن را حل نمیکند.
خبر Lighthouse 13.6 نشان میدهد حتی ابزار معتبر هم در طول زمان دقیقتر میشود. استفاده درست از آن یعنی نسخه و محدودیتش را بشناسیم و خروجی را به اندازه شواهد تفسیر کنیم. عدد بهتر میتواند خبر خوبی باشد، اما توضیح درست آن به اندازه خود عدد اهمیت دارد.
برای ارزیابی پروژه سرعت، گزارشی بخواهید که تغییر اجراشده، تست قابل مقایسه و وضعیت داده کاربران را کنار هم قرار دهد. در این صورت، تصمیم بعدی به مشکل واقعی سایت وصل میشود و افزایش امتیاز، جای تجربه مخاطب را در هدف پروژه نمیگیرد.
تهیه شده توسط تیم تخصصی سئو سید احسان خسروی(مدیر، متخصص و مشاور استراتژیک سئو)