کاربر همیشه جستوجویش را با تایپ کردن شروع نمیکند. ممکن است از یک کالا عکس بگیرد، بخشی از صفحه گوشی را انتخاب کند یا تصویری را در گوگل بارگذاری کند و از همان نقطه به یک صفحه وب برسد. تا همین اواخر، پیدا کردن تصویری روشن از عملکرد سایت در این نوع جستوجو از طریق گزارشهای معمول سرچ کنسول دشوار بود. گوگل حالا فیلتر تازهای برای جستوجوهای چندوجهی وب معرفی کرده است تا بخشی از این مسیر را جداگانه ببینیم.

این تغییر در گزارش نتایج جستوجو و همچنین گزارش عملکرد قابلیتهای هوش مصنوعی مولد ارائه میشود. انتشار جهانی آن از ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶ آغاز شده و نمایش داده در حساب هر سایت به دریافت ترافیک از چنین جستوجوهایی بستگی دارد. گزارش Search Engine Roundtable ابتدا نمایی از گزینه تازه را منتشر کرد و پس از آن اطلاعیه رسمی گوگل و راهنمای سرچ کنسول جزئیات بیشتری در اختیار گذاشتند.
اگر مسئول سئوی فروشگاه، سایت آموزشی، رسانه تصویری یا یک وبسایت محلی هستید، احتمالا میخواهید بدانید این عددها چه چیزی را نشان میدهند و از کجا باید شروع کنید. پاسخ کوتاه این است: فیلتر تازه عملکرد صفحات سایت را در جستوجوهایی نشان میدهد که تصویر در درخواست کاربر به کار رفته است. با این حال، خود تصویر ورودی و عبارت دقیق جستوجو در گزارش نمایش داده نمیشود.
منظور از چندوجهی در اینجا هر صفحهای نیست که عکس دارد. تعریف گوگل بر روش جستوجوی کاربر تمرکز میکند. وقتی شخص با تصویر، عکس یا اسکرینشات جستوجوی وب را آغاز کند، عملکرد مرتبط در گروه وب چندوجهی قرار میگیرد. اگر همان شخص فقط متن را در نوار معمولی جستوجو بنویسد، داده آن در گروه وب مبتنی بر متن ثبت میشود. این دو گروه زیر چتر جستوجوی وب قرار دارند.
ورودیهای اعلامشده شامل گوگل لنز، قابلیت انتخاب بخشی از صفحه در اندروید، بارگذاری عکس در جستوجوی گوگل و فرمان جستوجوی تصویر در کروم هستند. این فهرست به ما کمک میکند رفتارهایی را که در گزارش اندازهگیری میشوند تصور کنیم. مثلا کاربری به جای نوشتن نام یک وسیله ناشناس، از آن عکس میگیرد و نتیجهای را باز میکند که به صفحه راهنمای تعمیر در سایت شما میرسد. سرچ کنسول میتواند عملکرد آن صفحه را در دسته چندوجهی نشان دهد.
اما گزارش نمیگوید آیا کاربر تصویر را با دوربین گرفته، از یک صفحه انتخاب کرده یا از حافظه دستگاه بارگذاری کرده است. همچنین خود تصویر، کادر انتخابشده یا متن همراه آن به مالک سایت داده نمیشود. بنابراین در تحلیل باید میان چیزی که واقعا میدانیم و توضیحی که برای علت دیده شدن صفحه حدس میزنیم فاصله بگذاریم.
سرچ کنسول از قبل نوع جستوجوی Image را داشت. آن بخش به نتیجههایی مربوط است که در تب تصاویر گوگل نمایش داده میشوند. فیلتر تازه Web: multimodal به نتیجههای وبی مربوط است که درخواست آغازین کاربر در آنها تصویر داشته است. یک عبارت فارسی کوتاه برای یادآوری تفاوت این است: یکی به محل نمایش نتیجه نگاه میکند و دیگری به شیوه طرح جستوجو. این سادهسازی همه جزئیات فنی را پوشش نمیدهد، اما برای تصمیم تحلیلی روزمره راهگشاست.
فرض کنیم کاربر از صندلی خاصی عکس میگیرد تا فروشنده آن را پیدا کند. ممکن است نتیجه وب او را به صفحه محصول یک فروشگاه ببرد. این نمونه برای تحلیل وب چندوجهی مناسب است. کاربر دیگری نام همان صندلی را در گوگل مینویسد و صفحه محصول را باز میکند؛ این عملکرد در وب متنی دیده میشود. نفر سوم وارد تب تصاویر میشود و از میان عکسهای محصول روی یک نتیجه کلیک میکند؛ آن مسیر به گزارش تصاویر تعلق دارد.
اگر تیم سئو فقط گزارش تصاویر را دنبال کند، ممکن است از ورودی وبی ناشی از جستوجوی تصویری خبر نداشته باشد. اگر هم هر عددی را که واژه «تصویر» کنار آن دیده میشود در یک ستون جمع کند، تعریف شاخصها را به هم میریزد. بهتر است از ابتدا در داشبورد دو نام روشن و جدا به کار رود و تصمیمهای محتوایی بر مبنای همان تعریف رسمی اتخاذ شود.
در بخش عملکرد سرچ کنسول، گزارش نتایج جستوجو را باز کنید. از نوار بالای گزارش، گزینه نوع جستوجو را انتخاب کنید. زیر وب، دو گزینه مبتنی بر متن و چندوجهی قرار میگیرند. پس از انتخاب حالت چندوجهی و اعمال فیلتر، نمودار و جدول را برای دوره موردنظر بررسی کنید. گوگل امکان خروجی گرفتن از داده را هم در اختیار میگذارد تا بتوانید آن را در گزارشهای داخلی تحلیل کنید.
بهتر است نخست دوره زمانی را مشخص کنید و بعد سراغ جدول صفحات بروید. صفحهها نشان میدهند کدام نشانیهای سایت در چنین جستوجوهایی عملکرد داشتهاند. بعد از آن کشورها و دستگاهها را بررسی کنید. اگر بیشترین داده از بازاری آمده که برای کسبوکار شما اولویت ندارد، تصمیم تولید محتوا با زمانی که همان داده از بازار اصلی آمده متفاوت خواهد بود. همین منطق درباره دستگاه موبایل و دسکتاپ نیز صدق میکند.
وقتی داده بسیار کم است، از نتیجهگیری درباره نسبتها پرهیز کنید. مثلا چند کلیک روی تعداد اندکی نمایش میتواند نرخ کلیک چشمگیری بسازد، بیآنکه هنوز نشانهای پایدار از تقاضا باشد. بهتر است نمونه را در بازهای طولانیتر ببینید و به جای یک صفحه تصادفی، چند صفحه همموضوع را کنار هم مقایسه کنید. اگر سایت تازه فیلتر را دریافت کرده، نخست از درست بودن فهم شاخصها مطمئن شوید و سپس هدفگذاری کنید.

در گزارش معمول نتایج جستوجو، نمایش میگوید سایت چند بار در محدوده تعریفشده نتیجه داشته است و کلیک از ورود کاربر از نتایج خبر میدهد. نرخ کلیک حاصل نسبت این دو است. جایگاه میانگین نیز یکی از معیارهای گزارش است، اما در یک تجربه تصویری پیچیده نباید آن را بدون بررسی نوع صفحه و شکل نتیجه به حکم قطعی درباره کیفیت محتوا تبدیل کرد. حتی برای گزارش متنی هم یک میانگین کلی نمیتواند همه تفاوتهای عبارتها، دستگاهها و موقعیتها را توضیح دهد.
بهتر است جدول صفحات را با پرسش مشخص باز کنید. آیا صفحه محصول اصلی دیده میشود یا مقالهای که درباره همان محصول نوشتهاید؟ آیا صفحات دارای تصاویر واقعی عملکرد دارند یا صفحات دستهبندی با عکسهای تکراری؟ آیا نشانیهایی دیده میشوند که خودتان انتظارش را نداشتید؟ این سوالها نقطه شروع بررسیاند. گزارش به شما میگوید کجا داده وجود دارد؛ توضیح اینکه چرا آن داده ایجاد شده به شناخت سایت و نیاز کاربر وابسته است.
در مرحله بعد، عملکرد تجاری را جدا ببینید. صفحهای ممکن است از جستوجوی چندوجهی کلیک بگیرد، اما کاربر پس از ورود محصول مناسب را پیدا نکند یا در موبایل نتواند اطلاعات اصلی را بخواند. بدون بررسی تبدیل، فروش، ثبت درخواست یا رفتار کاربر در سایت، ارزش اقتصادی کلیک مشخص نمیشود. اگر نرخ کلیک پایین است نیز پیش از تغییر عجولانه عنوان صفحه، تناسب خود صفحه با تصویری را که احتمال میدهید کاربر جستوجو کرده بررسی کنید.
در بسیاری از گزارشهای سئو، نخستین واکنش باز کردن جدول عبارتهای جستوجو است. در این فیلتر چنین امکانی وجود ندارد. راهنمای رسمی سرچ کنسول میگوید چون این جستوجوها بیشتر با تصویر آغاز میشوند، داده عبارت متنی مشخصی برای نمایش فراهم نیست. به همین علت، پس از انتخاب جستوجوی چندوجهی، بعد عبارتهای جستوجو قابل استفاده نیست.
این محدودیت نتیجه مهمی برای تحلیل دارد. فرض کنیم یک صفحه درباره تعمیر شیر آب ورودی چندوجهی گرفته است. نمیدانیم کاربر از شیر خراب عکس گرفته، از نوشته روی قطعه تصویر ثبت کرده یا محصول مشابهی را جستوجو کرده است. حتی اگر پاسخ محتملی داشته باشیم، آن پاسخ از خود سرچ کنسول به دست نیامده است. در گزارش باید بگوییم «این صفحه در جستوجوهای تصویری وب عملکرد داشته» و درباره جزئیات نیت کاربر با احتیاط صحبت کنیم.
نبود عبارت متنی همچنین به این معناست که روش قدیمی خوشهبندی کلیدواژهها به شکل مستقیم برای این بخش کار نمیکند. میتوان به جای آن صفحات را بر اساس موضوع، نوع قالب و هدف تجاری دستهبندی کرد. مثلا صفحات محصول، راهنمای استفاده، دستور آشپزی یا معرفی مکان را جدا تحلیل کرد. این دستهبندی همه پرسشهای کاربران را آشکار نمیکند، اما به تصمیم درباره منابع و اولویتهای سایت کمک میکند.
پس از معرفی فیلتر، این پرسش مطرح شد که آیا داده چندوجهی قبلا زیر عدد کلی وب پنهان بوده و حالا از آن جدا شده است. جان مولر از گوگل پس از پیگیری با تیم مربوط گفت دادهها پیش از این در شمارش گزارش حضور نداشتند و اکنون داده تازهای به آن اضافه شده است. این توضیح برای هر کسی که گزارش هفتگی یا ماهانه میسازد اهمیت دارد.
مثلا اگر نمودار کلی عملکرد وب پس از شروع این تغییر رشد کند، نباید آن افزایش را بیدرنگ نتیجه بهبود رتبه یا موفقیت یک کمپین دانست. بخشی از تفاوت ممکن است از کاملتر شدن ثبت داده ناشی شود. از طرف دیگر، بهسادگی هم نمیتوان فرض کرد هر تغییر در بخش مبتنی بر متن ناشی از انتقال همان داده به بخش چندوجهی است. برای مقایسه تاریخی، تاریخ تغییر اندازهگیری را یادداشت کنید و تا زمانی که داده بیشتری جمع نشده است درباره روند جدید با قطعیت حرف نزنید.
راه عملی این است که در داشبورد خود یک یادداشت کوتاه کنار تاریخ ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶ بگذارید و از همان زمان تعریف شاخصها را ثابت نگه دارید. وقتی داده سال قبل چنین بخشی نداشته، مقایسه مستقیم رشد سالانه فیلتر چندوجهی معنا ندارد. در عوض میتوانید پس از شکل گرفتن یک دوره مبنا، تغییرات فصلهای بعد را با همان تعریف بسنجید.

در اطلاعیه گوگل یک جزئیات مهم وجود دارد: تفکیک تازه علاوه بر گزارش معمول جستوجو در گزارش عملکرد قابلیتهای هوش مصنوعی مولد هم اضافه شده است. بنابراین اگر سایتی در پاسخهای هوش مصنوعی گوگل نمایش داشته باشد، میتواند بخشی از آمار نمایش را بر اساس شیوه آغاز جستوجو بررسی کند. این ویژگی برای شناخت منشأ نمایش مفید است، اما باید سقف اطلاعات آن را بشناسیم.
راهنمای فعلی گوگل برای گزارش هوش مصنوعی مولد از نمایش لینکهای سایت در AI Overviews و AI Mode حرف میزند. معیار اصلی آن گزارش نمایش است و جدول آن بر اساس صفحه، کشور، دستگاه و تاریخ قابل بررسی است. حالا نوع جستوجوی متنی و چندوجهی نیز در همان گزارش قابل تفکیک است. با این حال، از این اطلاعیه نمیتوان نتیجه گرفت که کلیکهای هر پاسخ هوش مصنوعی یا متن دقیق پرسش کاربر در اختیار ما قرار گرفته است.
این تفاوت در گزارش مدیریتی باید واضح باشد. اگر میگویید یک صفحه در تجربه هوش مصنوعی چندوجهی بیشتر نمایش داشته، درباره فرصت دیدهشدن صحبت میکنید. اگر میخواهید از افزایش ورودی یا تبدیل حرف بزنید، به داده دیگری نیاز دارید. یک عدد نمایش در پنل هوش مصنوعی به تنهایی نشان نمیدهد چند نفر محتوای سایت را خواندهاند، چه تعداد خرید کردهاند یا حضور آن صفحه علت تصمیم کاربر بوده است.
سایتهایی که مخاطبشان برای شناخت یک شیء از دوربین یا تصویر استفاده میکند، احتمالا سوالهای کاربردی بیشتری برای این گزارش دارند. فروشگاه لوازم خانه میتواند ببیند کدام صفحات محصول از جستوجوی چندوجهی دیده میشوند. وبسایت گیاهشناسی میتواند عملکرد صفحات شناسایی گونهها را بررسی کند. رسانه آموزشی میتواند بفهمد آیا صفحات دارای نمودار، ابزار یا نمونههای تصویری در این مسیر نقشی دارند یا نه.
در حوزه خدمات محلی نیز ممکن است کاربر از تابلوی یک مکان، نمای ساختمان یا وسیلهای که نیاز به تعمیر دارد عکس بگیرد و به راهنمایی برسد. این مثالها فقط سناریوهای ممکناند و خود گزارش اعلام نمیکند کدام عکس موجب نمایش شده است. ارزش واقعی زمانی پیدا میشود که الگوی صفحات قابل مشاهده را با شناخت مشتریان، تماسها و دادههای کسبوکار کنار هم بگذاریم.
اگر سایتی تصاویر کمی دارد، نتیجه منطقی این نیست که ناگهان صدها عکس بیربط منتشر کند. نخست باید دید مخاطب برای حل مسئله به چه تصویری نیاز دارد. گاهی یک عکس واقعی و واضح از قطعه، محصول یا فرایند از چند تصویر تزئینی مفیدتر است. گاهی هم اصل مشکل متن مبهم صفحه است و عکس جدید به تنهایی آن را حل نمیکند. گزارش چندوجهی به پیدا کردن فرصت کمک میکند؛ نسخه تولید محتوا را به جای تیم تحریریه نمینویسد.
نخست صفحات مهمی را که داده چندوجهی دارند به صورت دستی بازبینی کنید. بررسی کنید تصویر شاخص چه چیزی را نشان میدهد، آیا با عنوان و متن صفحه هماهنگ است و آیا کاربر پس از ورود به جواب موردنظرش میرسد. عکس محصول باید همان محصول را روشن و قابل تشخیص نشان دهد. تصویر راهنمای آموزشی باید مرحله یا جزئیات مورد بحث را واقعا توضیح دهد. عکس یک مکان نیز باید با توضیح همان مکان همراه باشد.
متن جایگزین تصویر را برای توصیف دقیق محتوای آن بنویسید و ارتباط تصویر با متن اطراف را حفظ کنید. راهنمای سئوی تصاویر گوگل بر متن جایگزین مفید و متناسب با زمینه صفحه تاکید دارد. پر کردن این فضا با نام برند و کلیدواژههای تکراری، مشکل نبود اطلاعات یا کیفیت پایین عکس را جبران نمیکند. اگر تصویر تزئینی است، نباید آن را مدرک محصول، محل یا تجربه واقعی معرفی کرد.
بعد از اصلاح، نتیجه را در بازه زمانی مناسب دنبال کنید. افزایش نمایش ممکن است همزمان با تغییر محتوا، افزایش تقاضای فصلی یا معرفی محصول تازه اتفاق بیفتد. بنابراین به جای ادعای «این تغییر حتما باعث رشد شد»، بنویسید چه کاری انجام شده، چه زمانی انجام شده و کدام شاخص بعد از آن تغییر کرده است. این شیوه گزارش هم دقیقتر است و هم به تصمیم بعدی کمک میکند.
برای هر گروه صفحه این موارد را در یک بازه ثابت ثبت کنید:
- تعداد نمایش و کلیک در فیلتر وب چندوجهی؛
- صفحههای اصلی و تفاوت عملکرد دستگاهها و کشورها؛
- تغییرات محتوایی و تصویری انجامشده در همان دوره؛
- نتیجه تجاری صفحهها، اگر داده تبدیل در دسترس است.
برای شروع لازم نیست داشبورد پیچیدهای بسازید. کافی است یک دوره زمانی ثابت داشته باشید و چند گروه صفحه مهم را دنبال کنید. تعداد نمایش و کلیک چندوجهی هر گروه، سهم صفحات اصلی، تفاوت دستگاهها و بازارهای مهم را ثبت کنید. در کنار آن، هر تغییر مهمی در سایت مانند افزودن عکس محصول، بازنویسی راهنما یا تغییر ساختار دستهبندی را یادداشت کنید. اگر داده کسبوکار در دسترس است، رفتار کاربران ورودی و تبدیل آنها را جداگانه بررسی کنید.
در گزارش نهایی، محدودیتها را هم بنویسید: عبارت جستوجو و خود تصویر کاربر در دسترس نیست و از روی عملکرد صفحه نمیتوان نیت دقیق او را بازسازی کرد. داده هوش مصنوعی مولد نیز با داده کلیک گزارش معمول تفاوت دارد. اگر اعداد بسیار کوچکاند، به جای روایت رشد بزرگ، بگویید هنوز برای نتیجهگیری داده کافی جمع نشده است. این شفافیت ارزش گزارش را کم نمیکند؛ جلوی تصمیمهای پرهزینه بر مبنای یک برداشت نادرست را میگیرد.
برای مثال، اگر صفحهای از گروه راهنماها در دو ماه پیاپی رشد چندوجهی دارد، میتوان آن را برای بررسی عمیقتر انتخاب کرد. شاید تصاویر آن روشنترند، شاید موضوعش بیشتر به جستوجو با دوربین مربوط است، یا شاید تقاضای فصلی تغییر کرده است. هر کدام فرضیهای جداست. با مقایسه صفحات مشابه و شرایط انتشار میتوان احتمالها را محدودتر کرد، ولی نباید از گزارش فعلی انتظار پاسخ قطعی درباره عکس ورودی کاربر داشت.
فیلتر چندوجهی سرچ کنسول به ما اجازه میدهد عملکرد سایت را در بخشی از جستوجوهای وب که با تصویر آغاز شدهاند جدا ببینیم. این داده با گزارش تب تصاویر فرق دارد. گزارش صفحات، نمایش، کلیک و برخی تفکیکهای کاربردی را در اختیار میگذارد، اما عکس ورودی و عبارت دقیق جستوجو را آشکار نمیکند. در گزارش هوش مصنوعی مولد نیز تفکیک تازه به داده نمایش کمک میکند، نه اینکه ناگهان همه اطلاعات کلیک و پرسش کاربر را فراهم کرده باشد.
استفاده درست از این امکان با سه قدم شروع میشود: تعریف شاخص را دقیق بخوانیم، صفحات دارای داده را پیدا کنیم و محتوای همان صفحات را با نیاز واقعی مخاطب بسنجیم. اگر این سه قدم انجام شود، فیلتر تازه از یک خبر رابط کاربری فراتر میرود و به بخشی کاربردی از تحلیل سئوی تصویری تبدیل میشود.
تهیه شده توسط تیم تخصصی سئو سید احسان خسروی (مدیر، متخصص و مشاور استراتژیک سئو)