
وقتی چشمم به سطرهای آخر آن کتاب افتاد، هنوز نمیدانستم فقط سه روز دیگر برایم مانده.
ماسه روی پوستم مثل خردهشیشه میخلید. باد شور دریا، موهای چسبناکم را به صورتم میکوبید و من، بیهدف،کتابی رمانتیک را ورق میزدم؛ داستانی درباره دختری که در پاریس عاشق میشد و همهچیز را تغییر میداد.
پوزخندی زدم.
نویسنده چقدر راحت برای شخصیتش تصمیم میگرفت. برای من، همهچیز در یک دایره بسته تکرار میشد.
صفحه گوشی روشن شد.
نام «امیر» روی صفحه افتاد.
«پریا، آماده باش غروب میام دنبالت. اون شومیز کرمی رو بپوش، میخوایم بریم خونه خاله من.»
گوشی را برگرداندم روی ماسهها.
شومیز کرمی.
رنگی که از آن متنفر بودم اما امیر میگفت به پوست رنگپریدهام میآید. دلم میخواست گوشی را به سمت موجها پرت کنم، اما یاد موجودی حسابم افتادم؛ رقمی که حتی برای خریدن یک بلیت اتوبوس یکطرفه به شهری دیگر هم کافی نبود. در بیست و شش سالگی، کل داراییام در کیف دستیام خلاصه میشد: یک رژلب رو به اتمام، گوشی ترکخورده، و ذهنی که از فرط بیکاری و قضاوتهای هرروزهی مادرم سوت میکشید.
«خیلی وقت بود کسی رو ندیده بودم که اینجا، توی این باد، کتاب دستش بگیره.»
سایهای روی کتابم افتاد.
پیرزنی بود با پالتوی پشمی که برای این هوای شرجی زیادی گرم به نظر میرسید. عصای چوبیاش را در ماسهها فرو کرد و با صدایی که انگار از ته یک چاه بیرون میآمد، کنارم روی صندلی تاشو جا خوش کرد.
نفسنفس میزد.
کتاب را بستم.
«کتاب که معجزه نمیکنه. فقط وقت تلف کردنه.»
پیرزن لبخند نزد.
نگاهش را به افق کدر دریا دوخت.
«آره معجزه نمیکنه، اما بهت آدرس میده. بستگی داره دنبال چی باشی.»
دست لرزانش را داخل جیب پالتویش برد و تکهکاغذ کاهی کوچکی را بیرون کشید.
«من دیر پیداش کردم. خیلی دیر.اونم وقتی که دیگه صفحهای برای پر کردن باقی نمونده بود.»
کاغذ را به سمتم گرفت.
بوی تند نفتالین و کاغذ قدیمی میداد.
«چی هست؟»
«کتاب زندگی... آدرس یه کتابخونهست. برو ببین. قبل از اینکه خیلی دیر بشه.»
قبل از اینکه سؤالی بپرسم، با همان گامهای سنگین و تکیه بر عصا راهش را گرفت و رفت. کاغذ را در مشتم مچاله کردم.
پوزخندی زدم.
یک پیرزن دیوانه با حرفهای کلیشهای. کاغذ را انداختم توی کیفم.
اما وقتی بلند شدم تا به سمت ایستگاه تاکسی بروم، حس کردم چیزی در گلویم سنگینی میکند.
«قبل از اینکه خیلی دیر شود…»
اگر واقعاً او چیزی می دانست؟ اگر این رخوت و بیهودگی، تمام سهم من از دنیا نبود چه؟
پاهایم مسیر کتابخانه را در پیش گرفتند.
-----------------
کتابخانه، ساختمانی باریک و سیمانی بود که میان دو مغازه ابزارفروشی مدرن و بلندمرتبه دفن شده بود؛ گویی دو غول آهنی داشتند آن را خفه میکردند.
در چوبی و سنگینش با جیرجیر بلندی باز شد.
قدم که به داخل گذاشتم، هوا ناگهان تغییر کرد. بوی خنک و نمور کاغذهای قدیمی، شبیه بوی زیرزمین خانهی پدربزرگ، ریههایم را پر کرد. از هیاهوی بوق ماشینهای خیابان اصلی هیچ صدایی نمیآمد. سکوت محض بود.
«سلام… سلام…»
سرم را بالا آوردم. روی قفسه بلند ورودی، طوطی خاکستری بزرگی با چشمهای زرد و بیرحم به من خیره شده بود.
قلبم برای ثانیهای ایستاد.
دقیقاً شبیه «فندق» بود؛ طوطی که ده سال پیش وقتی پدرم رفت، مُرد و من تا هفتهها پرهای خاکستریاش را زیر بالشتم نگه میداشتم.
«فندق؟» ناخودآگاه زمزمه کردم.
دست لرزانم را جلو بردم تا بالهای نقرهایاش را لمس کنم، اما پرنده ناگهان جیغی کشید، بال زد و به سمت راهروی تاریک انتهای سالن پرواز کرد. ترس، مثل آب سرد روی پشتم ریخت. به اطراف نگاه کردم.
هیچ کتابداری پشت پیشخوان چوبی نبود.
فقط یک دفتر حضور و غیاب خالی که رویش غبار نشسته بود.
دنبال طوطی روانه راهرو شدم.
هرچه جلوتر میرفتم، راهرو باریکتر و سقف بلندتر میشد. قفسهها تا سقف بالا رفته بودند. کتابها دیگر جلدهای معمولی نداشتند. جلدهای چرمی و قطور قهوهای و سیاه، بدون نام نویسنده. به جای عنوان، اعدادی طلایی و محو روی جلد کتابها حک شده بود.
تاریخها شبیه تاریخ تولد بودند.
دستم را روی جلد یکی از کتابها کشیدم. ناگهان حس عجیبی مثل برقگرفتگی ضعیف در انگشتانم دوید.
صدای پچپچی مبهم از میان صفحات کتاب شنیده شد؛ صدایی شبیه گریه یک نوزاد. دستم را با وحشت عقب کشیدم.
برگشتم تا به سرعت از آنجا خارج شوم.
اما راهروی پشت سرم عوض شده بود. من فقط ده قدم برداشته بودم، اما حالا ورودی کتابخانه فرسنگها دورتر به نظر میرسید؛ مثل نوری کوچک در انتهای یک تلسکوپ.
دیوارها و قفسهها انگار داشتند کش میآمدند. نفس در سینهام حبس شد. صدای کوبش قلبم در فضای تنگ راهرو میپیچید.
طوطی در تاریکی جلوتر، روی لبهی یک قفسه نشسته بود و با چشمهای زردش تماشایم میکرد.
چارهای نبود.
باید جلو میرفتم. قدم اول را که برداشتم، یک کتاب شروع به لرزش کرد. ناخوداگاه آن را برداشتم.
جلد چرمیاش را باز کردم و برگههای کاهیاش را بو کشیدم.
روی جلد کتاب نوشته شده بود: ۱۳۷۹/۰۵/۲۴.
تاریخ تولد خودم.
غبار روی جلد را فوت کردم. ذرات خاکستری در نور بیرمق راهرو رقصیدند. بیهدف صفحهای را باز کردم. خطوط سیاه، تاریک و آشنا بودند:
*«...ده سالگی. پریا پشت کمد دیواری پنهان شده و عروسک بیسرش را بغل کرده است. صدای فریادهای پدر از پذیرایی میآید و او آرزو میکند کاش هیچوقت به دنیا نمیآمد...»*
سرم سوت کشید. این سطرها را هیچکس نمیدانست. هیچکس.
کتاب را بستم. جلدش کف دستم را میسوزاند. به طوطی که از بالای قفسه با آن چشمهای زرد بیپلک نگاهش روی من قفل شده بود، خیره شدم. گلویم خشک بود:
«این... این مزخرفات راجع به منه؟»
طوطی سرش را کج کرد. نوک بزرگش را به قفسه چوبی کوبید.
تیکتیک. تیکتیک.
صدای ساعت دیواری خانهمان را تقلید میکرد.
دوباره کتاب را باز کردم. ورق زدم. تند و بیمهابا. صفحهها زیر انگشتانم زبر بودند. به صفحهی آخر که رسیدم، جهان ایستاد.
کاغذ سفید بود، به جز یک خط در میانه صفحه:
«و داستان او در بیست و شش سالگی به پایان میرسد.»
فقط همین.
بدون توضیح.
بدون شرح علت مرگ.
یک حکم غیابی قطعی.
کرختی از نوک انگشتانم شروع شد و مثل اسید بالا آمد.
زانوهایم خالی کردند.
کتاب از دستم رها شد و با صدای خفهای روی زمین افتاد.
«دروغه...»
صدایی که از حنجرهام خارج شد، اصلاً شبیه من نبود.
طوطی یکباره بال زد، سایهی بزرگ و قوزکردهاش روی سقف سیمانی پهن شد و در تاریکی انتهای سالن گم شد.
تنها ماندم، میان بوی کاغذ کهنه که حالا دیگر بوی مرگ پنهان میداد؛ بوی کافور رویاهایی که قبل از خودم دفن شده بودند.
کتاب را همانجا، مثل یک جسد روی زمین رها کردم.
برگشتم.
راهرویی که موقع آمدن کیلومترها به نظرم رسیده بود، حالا فقط چند قدم بود. در کتابخانه با نالهای کوتاه باز شد و من را به شکم شهر پرتاب کرد.
--------------
خانه، بوی همیشگیاش را میداد: پیازداغ سوخته و رطوبت کهنهی دیوارهای حمام. تلویزیون با صدای بلند روشن بود؛ مجری یک مسابقهی زرد، با هیجانی مصنوعی فریاد میکشید. زندگی عادی، با تمام ابتذال دوستداشتنیاش جریان داشت.
مادرم حتی سرش را از قابلمهی روی گاز برنگرداند. با همان لحن فرسوده و طلبکار همیشگیاش گفت:
«بالاخره تشریف آوردی؟ امیر سه بار زنگ زد. بنده خدا نگرانته. گفتم باز رفتی تو اون کافههای نمور تاریک کز کردی با خودت حرف بزنی. یهکم به اون سر و وضعت برس دختر. اینقدر مثل بابات بیمسئولیت و فراری نباش.»
کیفم را روی جاکفشی رها کردم. به قاب عکس رنگورورفتهی روی دیوار نگاه کردم؛ به چشمهای بیتفاوت پدرم که سالها پیش رفته بود و جایش را به این بوی پیازداغ و سرکوفتهای مکرر داده بود.
پوزخندی بیصدا زدم.
به سمت روشویی دویدم. شیر آب سرد را تا آخر باز کردم. مایع دستشویی را روی دستهایم خالی کردم و با جنون به جان پوست انگشتانم افتادم.
میسابیدم.
انگار میخواستم رد تماس با آن برگه های نفرینشده را از سلولهای پوستم بتراشم. پوستم قرمز شد، سوخت، اما آن حس سرمای استخوانی کتاب، از زیر پوستم بیرون نمیآمد.
به اتاقم پناه بردم و در را قفل کردم.
پشت میز تحریر نشستم. نفسهایم تند و سطحی بود. کشوی اول را باز کردم و دفترچه برنامهریزی صورتیام را بیرون کشیدم؛ همان دفترچهای که قرار بود به زندگی بیسروته من نظم بدهد.
خودکار را برداشتم.
دستم میلرزید، اما با تمام توان خودکار را روی کاغذ فشردم تا خطوط صاف بمانند. باید خودم را قانع میکردم که همهچیز عادی است. این فقط یک بازی ذهنی بود.
یک دوربین مخفی کثیف.
با صدای بلند، شمرده و با لحنی که سعی میکردم کنایهآمیز و محکم باشد، شروع کردم به خواندن و نوشتن برنامهها:
* فردا (شنبه): گرفتن کاپشن امیر از خشکشویی. (باید بهش بگم زیپش رو درست نکردن، باز قراره غر بزنه.)
* پسفردا (یکشنبه): نوبت عصبکشی دندانپزشکی؛ جلسه دوم. (باید به دکتر بگم مسکن قویتر بنویسه، این درد لعنتی ول نمیکنه.)
* چهارشنبه (چهار روز بعد): خرید عطر تند برای سالگرد نامزدی با امیر...
به خط آخر نگاه کردم. چهارشنبه.
روز چهارم.
روزی که طبق آن کتاب، دیگر وجود نداشتم تا عطر بخرم.
خودکار توی دستم قفل شد. قطرهی اشکی بیصدا روی کلمهی «چهارشنبه» چکید و جوهر آبی را پخش کرد.
خودکار را آنقدر روی کاغذ فشردم که نوک فلزیاش برگشت.
«نه... من نمیتونم بمیرم. دندونم درد میکنه. آدمی که قراره سه روز دیگه بمیره، وقت عصبکشی رزرو نمیکنه. من هنوز به این دنیا بدهکارم؛ به صاحبخونهمون، به قسطهای عقبافتادهی گوشی ترکخوردهام...»
نگاهم از دفترچه سر خورد روی تقویم رومیزی کوچکی که پایهی مقواییاش کج شده بود.
دوشنبه.
از یک ماه پیش، دورش را با ماژیک قرمز دایره کشیده بودم:
*تولد بیستوششسالگی*.
حالا آن حلقهی قرمز احمقانه شبیه طناب داری بود که دور کلمهی «دوشنبه» پیچیده باشند.
از یک طرف سطر نحس آن کتاب کتابخانه با بوی کافور، و از طرف دیگر این دایرهی سرخ که انگار بچهای آن را برای بازی کشیده بود. نمیدانستم کدامشان واقعیتر است. خودکار از میان انگشتهای بیحسم سر خورد و روی سرامیک افتاد.
صدا نداشت.
خواستم نفس بکشم، اما اکسیژن سنگین شده بود؛ تا گلویم بالا آمد و همانجا، مثل یک تکه سیم خاردار، گیر کرد.
عجیب بود که چقدر سفت به قوانین این زندگی مسخره چنگ زده بودم.
سایهی آن کتابخانهی سیمانی و آن طوطی خاکستری، از گوشهی اتاق خزیده بود روی دفترچهام، روی تقویم، روی انگشتهای لرزانم؛ اما من هنوز نگران جلسهی دوم دندانپزشکیام بودم.
***
شب روز دوم، نزدیکیهای ساعت یازده، جلوی آینهی ترکخوردهی دستشویی ایستاده بودم. موهای چسبناکم دور صورتم ریخته بود و دستهایم، با همان لجاجت غریزی و شرطیشده، به سمت قفسه رفتند. کاسهی کرم شب را برداشتم؛ همان شیشهی گرانی که امیر هر بار با دیدنش پوزخند میزد و میگفت: «چقدر پول پای این خزعبلات میدی؟ تو که پوستت همیشه مثل میت سفیده.»
درپوش پلاستیکیاش را باز کردم.
کمی از کرم سفید و غلیظ را روی انگشتم گذاشتم. دستم در چند میلیمتری پوستم خشک شد.
یک ثانیه.
دو ثانیه.
پنج ثانیه.
نگاهم از سفیدی بیمعنی کرم روی انگشتم، سر خورد روی چشمهای گودرفته و کدرم در آینه. صدایی توی سرم پیچید:
*«جلوگیری از پیری زودرس... رطوبترسانی عمیق برای ده سال آینده...»*
ده سال آینده؟
من حتی مطمئن نبودم سهشنبهی هفتهی بعد در این دنیا نفس میکشم یا نه.
داشتم برای پوست صورت جسدی که شاید چند روز دیگر زیر خاک سرد میپوسید، ضدچروک میمالیدم.
خندهای کدر از گلویم بیرون پرید.
دستم شل شد.
شیشهی کرم از میان انگشتهایم لغزید.
ترق.
روی کاشیهای سرد کف دستشویی متلاشی شد. کرم سفید معطر، لابهلای خردهشیشههای تیز پخش شد؛ شبیه خونابهای سفید روی کاشیها.
قبل از اینکه ذهنم بفهمد، بدنم مچاله شد. قلبم شروع کرد به کوبیدن به قفسهی سینهام. ترسی کهنه و قدیمی در پشتم دوید؛ ترس از صدای شکستن، ترس از بیدار شدن مادرم، ترس از شنیدن همان دیالوگ ابدی:
«مثل بابای دستوپاچلفتیت فقط بلدی گند بزنی. هیچکاری رو درست انجام نمیدی.»
با وحشت روی کاشیها زانو زدم. با دستهای خالی شروع کردم به جمع کردن خردهشیشهها. عجله داشتم.
میخواستم سند بیعرضگیام را قبل از بیدار شدنش پاک کنم.
نوک انگشت اشارهام سوخت. سوزش تیزی تا عمق استخوانم دوید. قطرهای خون تیره روی سفیدی کرم چکید.
دستم در هوا معلق ماند.
چرا داشتم این شیشههای لعنتی را جمع میکردم؟
چرا هنوز از بیدار شدن مادرم میترسیدم؟
مگر قرار بود چه اتفاقی بیفتد؟
او چطور میخواست زنی را که فقط یک روز دیگر به پایان خطش مانده، تنبیه کند؟
امیر با آن اخمها و کنایههای مالکانه چطور میخواست دنیایم را خرابتر از این کند؟
انگشتم را روی کاشی کشیدم. لکهی خون روی لعاب سفید پخش شد.
گرم بود.
تنها چیز زنده و واقعی در آن دستشویی تاریک، همین سوزش انگشتم بود.
تمام زندگیام را صرف راضی نگه داشتن کسانی کرده بودم که هیچوقت راضی نمیشدند.
تمام آن بغضهایی که با چای سرد قورت داده بودم تا امیر عصبانی نشود و در ماشین را به هم نکوبد.
تمام آن سکوتهای خفتبار جلوی مادرم تا خانه تبدیل به میدان جنگ نشود.
برای چه؟ برای خریدن آیندهای که مال من نبود؟
من زندگیام را به آدمهایی پیشفروش کرده بودم که اگر بالای خاکم میایستادند، برای من گریه نمیکردند؛ برای از دست رفتن کیسهبوکس مطیع شان عزاداری میکردند.
دست از جمع کردن شیشهها کشیدم.
همانطور روی کاشیهای یخزده نشستم. زانوهایم را توی بغلم جمع کردم تا کوچکتر شوم؛ تا کمتر دیده شوم. اما لرزشی عمیق از توی استخوانهایم شروع شد و تمام بدنم را تکان داد.
صورتم را میان دستهای خونی و آغشته به کرم پنهان کردم.
گریه نمیکردم؛ این صدا، گریه نبود.
زوزهی خفهی موجودی بود که تازه فهمیده بود در تمام این بیستوشش سال، حتی یک روز هم برای خودش نفس نکشیده است.
دهانم باز بود اما صدایی خارج نمیشد.
در آن سکوت فلجکننده، صدای خروپفهای منظم و بیخیال مادرم از اتاق روبهرو میآمد. صدایی که همیشه اعصابم را چنگ میزد، حالا بیارزشترین نویز جهان بود.
دست خونیام را روی قفسهی سینهام گذاشتم. تپش تند و بیقاعدهاش را حس کردم.
برای اولین بار در زندگیام، زیر پوست سرخشدهام فهمیدم که دیگر هیچ دینی به هیچکس ندارم.
--------------
روز سوم از راه رسید.
وقتی چشمهایم را باز کردم، نور آفتاب از لای پردهی اتاق گذشته بود. تصمیم جدیدی گرفته بودم؛ از همان تصمیم هایی که یکبار برای همیشه آدم را سقط میکنند تا موجود جدیدی از خاکسترش بیرون بیاید.
باید همان کاری را میکردم که آدمهای جسور پیش از سقوط انجام میدهند.
زنگ در به صدا درآمد.
چند دقیقه بعد، مادرم بیهوا در اتاق را باز کرد. موهای شل و جوگندمیاش دور صورت فرسودهاش ریخته بود و بوی پیازداغ مانده همراه سایهاش روی فرش خزید.
گفت: «بیداری؟»
صدایش آرام بود؛ همان آرامش پیش از طوفان.
از روی تخت سرد نیمخیز شدم.
گلویم شبیه کویر لوت خشک بود.
فقط نگاهش کردم.
لبهای باریکش را به هم فشرد و گفت:
«امیر اومده.»
چیزی نگفتم.
چند قدم جلوتر آمد.
دست زبر و رگدارش را به چارچوب چوبی گرفت،انگار میخواست وزن تمام خستگیهایش را روی آن بیندازد.
«میگه سه روزه جوابشو نمیدی. پسر مردم از صبح نشسته پایین. هرچی هم که شده باشه، آدم اینجوری بند یه رابطه رو با دندون نمیبره.»
نگاهم از چشمهای نگران و طلبکارش سر خورد روی آستین چروکیده و زردشدهی لباس خانگیاش؛ روی ناخنهایش که بیقرار لبهی در را میخراشیدند.
با صدای آرامی گفتم:
«نمیخوام ببینمش.»
چشمهایش ریز شد. خط پیشانیاش چاه عمیقی شد. «این بچه بازیا چیه؟ دعوا کردید که کردید. برای یه متلک کوچیک که همهچیز رو خراب نمیکنن.»
مکث کرد.
لحنش یک درجه خستهتر و واقعیتر شد: «پریا... زندگی با قهر و موشوگربه بازی درست نمیشه.»
این جمله، اگر از دهان کس دیگری بیرون میآمد، شاید طعم دلسوزی داشت؛ اما از حنجرهی او، بوی تسلیم محض میداد.
پتو را کنار زدم. پاهایم را روی کفپوش سرد اتاق گذاشتم.
یخزدگی از کف جورابم بالا خزید.
گفتم: «باشه.»
مادرم پس کشید.
آفرین کوتاهی زیر لب گفت و کنار رفت.
وقتی پا به هال گذاشتم، خانه بوی همیشگی ظهرهای کشدار بیحوصلگی را میداد.
امیر روی مبل دو نفره کز کرده بود.
آرنجهایش روی زانوهایش بود و گوشی اش را مثل مرواریدی گرانبها میان انگشتانش میفشرد.
با دیدن من، مثل فنری که ناگهان آزاد شود، بلند شد.
چند لحظه فقط تماشایم کرد.
صورتش از بیخوابی افتاده بود و سفیدی چشمهایش به سرخی میزد. همین خستگی واقعیاش، قضاوت کردنش را سخت میکرد.
با صدای دورگه و خفهای گفت: «کجایی تو؟»
جوابی ندادم. روی مبل تکی روبرویش نشستم.
یک قدم جلو آمد. «سه روزه گوشیت خاموشه. نه پیام، نه زنگ. دیشب تا دیروقت دم کوچهتون تو ماشین نشسته بودم... عصبی بودم نیومدم بالا که شر نشه.» پوزخند عصبی و ناباوری زد که بیشتر شبیه هقهقی عقیم بود.
«حداقل میگفتی زندهای.»
مادرم از دهانهی تاریک آشپزخانه سرک کشید. «منم بهش میگم. آدم دلش هزار راه میره.»
امیر چشم از من برنمیداشت. «پریا، نمیخوای حرف بزنی؟»
میز جلویمان برق کدر کهنگی داشت. بخار فنجان چای گرم که مادر برای پذیرایی گذاشته بود، میان ما قرار گرفته بود.
گفتم: «چی بگم؟»
امیر سر تکان داد؛ همان حرکت همیشگی فک برای مهار خشمش.
«عادت کردی یه کار احمقانه بکنی، بعدش روزه سکوت بگیری.»
مادرم با دستمال نموری که توی دستش مچاله میکرد، جلو آمد.
«از دیشب تو اون اتاق تاریک کز کرده. دل منم مثل سیر و سرکه می جوشه.»
امیر آهی کشید. لحنش نرمتر شد: «پریا جان، اگه از دست من ناراحتی، خب بگو. من واقعاً نگرانتم.»
کلمهی «نگران» در هوای دمکردهی اتاق معلق ماند. میدانستم در فرهنگ لغات امیر، نگرانی مترادف کنترل بود. میترسید تملک این عروسک بیسر و صدا را از دست بدهد.
نگاهم را از بخار چای گرفتم و مستقیم به چشمهای سرخشدهاش دوختم.
«امیر... وسایلت رو جمع کن. هرچی این مدت ازت اینجا مونده رو ببر.»
ابروهایش در هم رفت. «چی؟»
انگار مغزش کلمات را فیلتر کرده باشد، چند ثانیه مات نگاهم کرد. بعد خندهای کوتاه و توخالی سر داد.
مادرم با تندی گفت: «پریا!»
امیر دست به کمر زد.
فکّش سفت شد و رگ گردنش بالا آمد.
تلاش میکرد ماسک منطقیاش را حفظ کند. «ببین... نمیخوام تو این شرایط بحث کنیم. حالت خوب نیست. آدم وقتی این شکلیه تصمیم نمیگیره.»
«این شکلی» را طوری تلفظ کرد که انگار از یک بیمار روانی غیرقابلاعتماد حرف میزند.
پرسیدم: «چه شکلی؟»
«آشفته.بیخواب. تو الان خودت نیستی، پریا.»
صدای خرد شدن شیشهی کرم شب روی کاشیهای سرد توی گوشم زنگ زد. قطرهی خونی که روی کرم سفید جا خوش کرده بود. چقدر شبیه من بود.
گفتم: «شاید.»
لحنش دوباره نرم و تسلیمکننده شد: «بذار چند روز بگذره. آروم که شدی، حرف میزنیم.»
به لبهی فنجان چای دست زدم. مثل جسد یخ کرده بود.
«آره. طبق معمول...
بعداً که تو خسته نباشی،بعداً که من حساسیت بیجا به خرج ندم، بعداً که من همون مطیع و سربهراه همیشگی باشم.»
پلک زد.
انگار کلماتم مثل سوزن در پوستش فرو رفته باشند. «خب؟ همهی رابطهها همینطورین. زندگی یعنی سازش.»
«نه.»
صدایم بدون هیچ لرزشی در فضای هال طنین انداخت.
«اسم سازش تو، کوتاه اومدن ابدی منه.»
امیر پوزخند کمرنگی زد. ماسک خونسردیاش کاملاً برافتاد و جایش را به چیزی گزنده و طلبکار داد.
«یعنی چی؟ من سه سال تمام همهجوره پشتت نبودم؟»
«بودی. میدونم.»
«وقتی با مامانت به تیپوتاپ هم میزدین، کی آرومت میکرد؟ وقتی دستت خالی بود و حالت خراب، کی جمعت میکرد؟»
مادرم ساکت شد و نگاهش را دزدید.
گفتم: «آره، تو کمک کردی. اما مسئله اینه که همیشه باید یادم میموند که تو کمکم کردی. باید باجش رو میدادم.»
امیر برای اولین بار لال شد. لبهایش تکان خورد اما کلمهای بیرون نیامد.
چند قدم با کلافگی برداشت.
دستش را لای موهایش کشید، بعد نزدیکم آمد و زیر لب زمزمه کرد: «این بازی خودته یا باز مامانت تو گوشت خونده؟»
مادرم فوراً سینه سپر کرد: «منظورت چیه؟»
امیر بیحوصله دستش را در هوا تکان داد. «هیچی خاله، منظوری نداشتم.»
رو به من کرد:
«الان من شدم دیو دوسر؟»
سرم را تکان دادم. «نه. تو آدم بدی نیستی امیر. فقط برای من خوب نیستی.»
این سنگینترین ضربه بود؛ چون هیچ اتهامی در آن نبود که بخواهد در برابرش دفاع کند.
چند ثانیهای بهتزده نگاهم کرد. بعد، انگار تازه عمق فاجعه را فهمیده باشد، گفت: «بعد از اینهمه سال... تازه امروز به این نتیجه رسیدی؟»
سکوت کردم. سرم را پایین انداختم.
چطور میگفتم که بعضی ریزشها ناگهانی نیستند؛ فقط یک روز دیگر زورت به نگهداشتن سقف ترکخورده نمیرسد؟
مادرم یک قدم جلو آمد.
«پریا جان... بیرون این خونه خبری نیست. هیچکس برات فرش قرمز پهن نکرده.»
به چشمهای خستهاش نگاه کردم.
«اما اینجا هم خبری نبود، مامان.»
چیزی در صورتش فرو ریخت؛ مثل دیواری گلی که باران خورده باشد. اما سریع خودش را جمعوجور کرد.
«من هر کاری کردم برای این بود که سرنوشتت مثل من نشه.»
این تلخترین حقیقت خانهمان بود؛ زنی که برای فرار از سرنوشت خودش، داشت من را در پیلهی امن و خفهکنندهی خودش دفن میکرد.
گفتم: «پس بذار این یکی رو خودم خراب کنم.»
مادرم مات ماند.
امیر نفس عمیقی کشید. خشمی که مهارش کرده بود، حالا از چشمهایش بیرون میریخت.
«باشه. ولی پشیمون میشی... بدجور پشیمون میشی.»
به سمت در رفت.
بدون اینکه پشت سرش را نگاه کند، از خانه بیرون رفت.
مادرم هنوز وسط هال ایستاده بود؛ با دستهای آویزان و نگاهی که به در بسته قفل شده بود.
گفت: «الان مثلاً خوشحال شدی؟»
کمی طول کشید تا جوهر کلمات در ذهنم خشک شود.
«نمیدونم.»
نگاهم کرد.
شاید منتظر اشکهایم بود، یا اینکه پشیمان شوم و به سمت در بدوم. اما من فقط سر جایم ایستاده بودم؛ سبک و خالی.
مادرم مکثی کرد، بعد با صدایی بسیار آهستهتر از همیشه گفت:
«آدم بعضیوقتها از ترس یه چیز دیگه، کارای احمقانه تری میکنه.»
نمیدانستم این را در وصف حماقت من میگفت یا اعترافی بود به گذشتهی تاریک و پر از ترس خودش.
روز چهارم.
پلکهایم از هم فاصله گرفتند. خط باریک و بیرحمی از نور آفتاب، مورب روی صورتم افتاد و چشمم را زد.
سوزش خفیفی در قفسهی سینهام بود. نفس کشیدم.
هوا گرم و سنگین بالا آمد. امکان نداشت. طبق سطر آخر آن کتاب لعنتی، بند ناف زندگی پریا باید دیشب بریده میشد. اما دستهایم روی ملافه تکان خوردند. قلبم، هرچند کند و بیرمق، ضرب گرفته بود. من زنده بودم.
گیج و بیحواس، مثل کسی که از سانحهی تصادف جان سالم به در برده باشد، لباس پوشیدم. حتی به آینه نگاه نکردم. بند کفشهایم را سرسری بستم و به سمت خیابان منتهی به کتابخانه دویدم.
باد خنک صبحگاهی به صورتم چنگ میانداخت و ریههایم را از بوی آسفالت خیس پر میکرد.
در چوبی کتابخانه با همان جیرجیر قدیمی باز شد.
زنی میانسال با موهای نقرهای کوتاه و چشمهایی که انگار از عمق یک اقیانوس آرام بیرون کشیده شده بودند، آنجا نشسته بود. نگاهش... چقدر عجیب و آشنا بود. انگار سالها بود مرا میشناخت.
صدایم را از میان گلوی خشکم بیرون کشیدم: «سلام. من... چند روز پیش اومدم اینجا. یه کتاب پیدا کردم که دقیقاً شبیه زندگی من بود. اما پایانش... پایانش اون چیزی نبود که فکر میکردم. میشه دوباره کتابها رو ببینم؟»
زن لبخند کمرنگی زد. خطوط دور چشمش عمیقتر شدند.
«معلومه که میشه. آگاهی، هدیهی سنگین و گرونبهاییه عزیزم.»
یخ کردم.
لحن صدا، آهنگ کلمات و حتی کشیدگی هجاها... دقیقاً همان بود. انگار پژواک صدای آن پیرزن کنار ساحل، در فضای دمکردهی کتابخانه، میان قفسههای چوبی دوباره زنده شده بود. سیمای آن زن سالخورده را، مثل تصویری محو روی شیشهی بخارگرفته، در خطوط چهرهی این زن میدیدم.
زن با حرکت ملایم سر، به طوطی خاکستری روی شانهاش اشاره کرد. پرنده بالهایش را گشود و با صدایی خفیف به سمت انتهای سالن پرواز کرد.
دنبالش رفتم.
این بار قفسهها با دفعات قبل فرق داشتند. کتابها دیگر بوی نمور انباری و کاغذهای پوسیده را نمیدادند.
نوتر بودند، با جلدهای روشنتر که انگار تازه از زیر آفتاب جمع شده باشند.
طوطی روی لبهی یکی از قفسههای میانی نشست.
دقیقاً همان بخش. همان ردیف. اما جلد کتاب دیگر تیره و کدر نبود.
دستم را دراز کردم. پوست انگشتانم با لمس جلد زبر کتاب تیر کشید. آن را بیرون کشیدم و صفحهی اول را باز کردم. خطوط با جوهر مشکی براقی نوشته شده بودند:
«در روزی که پریا فکر میکرد خواهد مرد، زندگیاش تازه آغاز شد.»
چند ثانیه فقط به کلمات خیره ماندم. نه ترسی در کار بود و نه ضربان تند وحشت.
فقط سکوتی عمیق و پهناور، شبیه به آرامش بعد از فرو نشستن طوفان، در رگهایم جریان پیدا کرد.
انگشت سبابهام روی لبهی صفحهی بعدی سر خورد تا ورق بزنم.
صدای نرم زن از پشت سرم آمد:
«نمیخوای ادامهش رو بخونی؟»
مکثی کردم و بعد، دستم را عقب کشیدم.
«خیلی دلم میخواد... اما فکر کنم بدون کتاب هم بدونم باید چیکار کنم.»
کتاب را آرام بستم.
صدای خفهی به هم خوردن صفحات در سکوت سنگین سالن پیچید.
«ترجیح میدم خودم ادامهش رو زندگی کنم.»
زن سرش را به نشانهی تأیید تکان داد و لبخندش عمیقتر شد.
کتاب را سر جایش، بین دو جلد دیگر سر دادم. رو به زن کردم و گفتم:
«کاش میشد از اون پیرزن کنار ساحل تشکر کنم. اون راه اینجا رو به من نشون داد.»
صدای زن، مثل زمزمهی ملایم موجها روی ماسه، در گوشم نشست:
«نگران نباش. مسیرهای موازی بالاخره یه جا به هم میرسن. دوباره همدیگه رو میبینید.»
لبخند زدم. چشمهایم را برای چند ثانیه بستم و بوی کهنهی کاغذ را به ریههایم کشیدم.
وقتی چشم باز کردم، زن رفته بود.
فقط طوطی خاکستری روی بالاترین قفسه نشسته بود و با منقارش پرهایش را صاف میکرد.
میخواستم برگردم که نگاهم به قاب عکس فلزی و کوچکی روی دیوار انتهای سالن افتاد.
جلو رفتم. قاب عکس قدیمی بود.
تصویر من را نشان میداد که روی صندلی تاشوی ساحلی نشسته بودم و به افق خاکستری خیره شده بودم. باد موهایم را پریشان کرده بود. با تعجب چشمهایم را بستم و دوباره باز کردم.
این بار تصویر درون قاب واضحتر شد.
زن داخل عکس، عصای چوبیاش را به ماسهها تکیه داده بود و با لبخندی محو به دوربین نگاه میکرد.
خودش بود. همان پیرزن ساحل.
نفس عمیقی کشیدم.
برگشتم، بند کیفم را روی شانهام محکم کردم و از در کتابخانه بیرون زدم.
آفتاب روز چهارم روی پوست صورتم میتابید. این بار، در جهتی قدم برمیداشتم که هیچ صفحهای، هیچ نویسندهای و هیچ کتابی هنوز آن را پیشبینی نکرده بود.