ویرگول
ورودثبت نام
سپهر فصیحی - Sepehr Fassihi
سپهر فصیحی - Sepehr FassihiDevOps Engineer | Telegram : @SepiFa
سپهر فصیحی - Sepehr Fassihi
سپهر فصیحی - Sepehr Fassihi
خواندن ۶ دقیقه·۲ ماه پیش

Docker Socket؛ چرا یک فایل ساده می‌تواند معادل Root روی Host باشد؟

یکی از پیکربندی‌هایی که در پروژه‌های واقعی زیاد دیده‌ام، mount کردن Docker Socket داخل کانتینر است:

-v /var/run/docker.sock:/var/run/docker.sock

در نگاه اول این کار کاملاً منطقی به نظر می‌رسد. ابزارهایی مثل Jenkins، GitLab Runner، بعضی image scannerها و build toolها برای ساخت یا مدیریت container به Docker daemon دسترسی می‌خواهند.

اما نکته‌ای که معمولاً نادیده گرفته می‌شود این است:

دسترسی نوشتن روی Docker Socket، در بسیاری از محیط‌ها عملاً معادل دسترسی root روی Host است.

این یعنی موضوع فقط «دسترسی به Docker» نیست. موضوع این است که یک container می‌تواند از طرف Docker daemon عملیاتی انجام دهد که روی خود host اجرا می‌شوند.

Docker Socket دقیقاً چیست؟

وقتی دستور زیر را اجرا می‌کنیم:

docker ps docker build -t myapp . docker run nginx

ابزار docker معمولاً خودش container را نمی‌سازد. این ابزار درخواست را از طریق socket زیر برای Docker daemon ارسال می‌کند:

/var/run/docker.sock

Docker daemon معمولاً با سطح دسترسی root اجرا می‌شود. بنابراین هر چیزی که بتواند از طریق این socket به daemon دستور بدهد، می‌تواند از قابلیت‌های privileged daemon استفاده کند.

برای بررسی وضعیت socket روی host می‌توانید این دستور را اجرا کنید:

ls -l /var/run/docker.sock

در بسیاری از سیستم‌ها خروجی چیزی شبیه این است:

srw-rw---- 1 root docker ... /var/run/docker.sock

در اینجا دسترسی به socket در اختیار root و اعضای گروه docker است. نکتهٔ مهم این است که عضویت در گروه docker را نباید مثل یک permission معمولی در نظر گرفت؛ این دسترسی در عمل می‌تواند بسیار نزدیک به root روی host باشد.

چرا mount کردن socket خطرناک است؟

فرض کنید یک CI/CD container به Docker Socket دسترسی دارد. اگر یکی از این اتفاق‌ها رخ دهد، امنیت host زیر سؤال می‌رود:

  • یک dependency در pipeline آلوده باشد.

  • یک مهاجم بتواند فایل pipeline را تغییر دهد.

  • یک Jenkinsfile یا GitLab CI configuration دست‌کاری شود.

  • یک ابزار third-party آسیب‌پذیر باشد.

  • credential مربوط به CI افشا شود.

  • یک image مخرب در فرایند build وارد شود.

در این حالت مهاجم لزوماً لازم نیست مستقیماً به host دسترسی داشته باشد. کافی است بتواند به containerای برسد که Docker Socket را در اختیار دارد.

از آنجا که Docker daemon می‌تواند container جدید ایجاد کند، volume mount انجام دهد و تنظیمات privileged را تغییر دهد، این container به یک واسطه برای دسترسی به host تبدیل می‌شود.

مثال واقعی‌تر: CI/CD

یکی از رایج‌ترین سناریوها این است:

services: - docker:dind build: script: - docker build -t registry.example.com/app:$CI_COMMIT_SHA . - docker push registry.example.com/app:$CI_COMMIT_SHA

یا در یک runner:

-v /var/run/docker.sock:/var/run/docker.sock

تیم معمولاً با هدف ساده‌ای این کار را انجام می‌دهد: pipeline باید image بسازد و آن را push کند.

اما اگر pipeline روی production cluster اجرا شود، یا runner با workloadهای غیرقابل‌اعتماد مشترک باشد، یک مشکل معماری جدی ایجاد می‌شود. حالا build job فقط یک job ساده نیست؛ به بخشی از control plane ماشین تبدیل شده است.

تفاوت Docker-in-Docker و Docker Socket Mount

این دو مفهوم را نباید با هم اشتباه گرفت.

Docker Socket Mount

در این مدل، container به Docker daemon روی host وصل می‌شود:

-v /var/run/docker.sock:/var/run/docker.sock

مزیت آن سادگی و performance مناسب است، اما daemon و در نتیجه سطح دسترسی host را share می‌کنید.

Docker-in-Docker

در Docker-in-Docker، یک Docker daemon دیگر داخل container اجرا می‌شود. این مدل isolation بیشتری ایجاد می‌کند، اما اگر با --privileged اجرا شود، همچنان ریسک قابل‌توجهی دارد.

هیچ‌کدام از این الگوها به‌صورت خودکار امن نیستند. باید مشخص شود build در کجا اجرا می‌شود، چه کسی می‌تواند آن را trigger کند و daemon به چه resourceهایی دسترسی دارد.

یک اشتباه رایج در Kubernetes

گاهی Docker Socket روی node به pod mount می‌شود:

volumeMounts: - name: docker-sock mountPath: /var/run/docker.sock volumes: - name: docker-sock hostPath: path: /var/run/docker.sock

این کار باید یک red flag جدی باشد.

در Kubernetes مدرن معمولاً container runtime ممکن است containerd یا CRI-O باشد، نه Docker. بنابراین mount کردن Docker Socket هم ممکن است از نظر فنی بی‌فایده باشد و هم از نظر امنیتی ریسک غیرضروری ایجاد کند.

اگر workload واقعاً به runtime node نیاز دارد، باید اول پرسید چرا این نیاز وجود دارد و آیا راهکار محدودتر و جداگانه‌ای برای آن وجود دارد یا نه.

جایگزین‌های امن‌تر

۱. استفاده از BuildKit با daemon جداگانه

به‌جای اتصال مستقیم به daemon host، build را روی builder جدا اجرا کنید. این builder باید:

  • روی nodeهای جداگانه باشد.

  • به credentialهای محدود دسترسی داشته باشد.

  • به production cluster دسترسی مستقیم نداشته باشد.

  • lifecycle و permission جداگانه داشته باشد.

  • با workloadهای untrusted به‌صورت مشترک استفاده نشود.

۲. استفاده از builderهای بدون daemon

ابزارهایی مثل Kaniko یا Buildah در بعضی سناریوها می‌توانند image بسازند، بدون اینکه به Docker daemon host متصل شوند.

این ابزارها هم نیازمند threat model هستند و نباید صرفاً به‌دلیل «بدون Docker Socket بودن» امن فرض شوند؛ اما معمولاً blast radius محدودتری ایجاد می‌کنند.

۳. جداسازی build و deploy

یک pipeline بهتر است این مراحل را از هم جدا کند:

  1. build کردن image

  2. اسکن vulnerability

  3. تولید SBOM

  4. sign کردن image

  5. push به registry

  6. deploy از طریق GitOps یا کنترلر محدود

در این مدل، build job نباید دسترسی مستقیم و گسترده به cluster production داشته باشد.

۴. استفاده از GitOps

در مدل GitOps، pipeline به‌جای اینکه مستقیماً به cluster command بفرستد، تغییر مطلوب را در repository ثبت می‌کند. سپس GitOps controller تغییر را بررسی و اعمال می‌کند.

این معماری چند مزیت دارد:

  • دسترسی مستقیم pipeline به cluster کاهش پیدا می‌کند.

  • تغییرها audit trail دارند.

  • review و approval ممکن می‌شود.

  • rollback ساده‌تر است.

  • credentialهای حساس کمتری در اختیار job قرار می‌گیرد.

اگر واقعاً مجبور به استفاده از Socket هستیم چه کنیم؟

گاهی حذف کامل Docker Socket واقعاً ممکن نیست. در این حالت حداقل این کنترل‌ها را اجرا کنید:

runner را جدا کنید

runner دارای Docker Socket نباید با workloadهای معمولی یا پروژه‌های untrusted مشترک باشد.

روی production اجرا نکنید

build را روی nodeهای اختصاصی انجام دهید و اجازه ندهید runner به nodeهای production دسترسی داشته باشد.

credentialها را محدود کنید

credential registry، cloud و deployment را از هم جدا کنید. یک job نباید همهٔ این credentialها را هم‌زمان داشته باشد.

image را قبل از deploy کنترل کنید

حداقل این موارد را بررسی کنید:

  • vulnerability scan

  • SBOM

  • image signature

  • image digest

  • source و build provenance

  • policyهای admission

دسترسی را audit کنید

بررسی کنید چه containerهایی socket را mount کرده‌اند:

kubectl get pods --all-namespaces -o yaml | grep -n docker.sock

همچنین در Docker و ابزارهای مدیریت host، mountهای حساس را به‌صورت دوره‌ای بررسی کنید.

یک قاعدهٔ ساده برای Code Review

هر زمان این الگو را دیدید:

hostPath: path: /var/run/docker.sock

یا این را:

-v /var/run/docker.sock:/var/run/docker.sock

قبل از اینکه بپرسید «آیا application کار می‌کند؟»، این سؤال‌ها را بپرسید:

  • چرا این application به Docker daemon نیاز دارد؟

  • آیا این دسترسی فقط برای build است یا runtime هم به آن نیاز دارد؟

  • اگر این container compromise شود، مهاجم به چه چیزهایی دسترسی خواهد داشت؟

  • آیا builder از production جداست؟

  • آیا جایگزین بدون daemon وجود دارد؟

  • چه کسی می‌تواند این job را اجرا یا تغییر دهد؟

  • آیا تمام commandهای Docker audit می‌شوند؟

جمع‌بندی

Docker Socket یک فایل معمولی نیست. این socket دروازهٔ دسترسی به Docker daemon است و Docker daemon نیز معمولاً با privilege بالایی روی host اجرا می‌شود.

به همین دلیل mount کردن آن داخل container باید یک exception باشد، نه default معماری CI/CD.

اگر هدف شما build کردن image است، builder جداگانه بسازید. اگر هدف deploy کردن است، از GitOps یا کنترلر محدود استفاده کنید. اگر واقعاً به socket نیاز دارید، آن را روی runner جدا، با دسترسی محدود و خارج از production نگه دارید.

در امنیت container، سؤال مهم فقط این نیست که «این container چه کاری انجام می‌دهد؟»؛ باید بپرسیم:

اگر این container compromise شود، چه چیزی می‌تواند به‌جای خودش انجام دهد؟

و دربارهٔ Docker Socket، پاسخ معمولاً بیشتر از چیزی است که در نگاه اول به نظر می‌رسد.

securitydockerkubernetesداکر
۱
۰
سپهر فصیحی - Sepehr Fassihi
سپهر فصیحی - Sepehr Fassihi
DevOps Engineer | Telegram : @SepiFa
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید