
خیلی از تیمها وقتی به کانتینر مهاجرت میکنند، تصور میکنند چون کانتینر از سیستمعامل میزبان جداست، پس اجرای برنامه با کاربر root مشکل خاصی ایجاد نمیکند.
این تصور تا زمانی که همهچیز طبق برنامه پیش برود، شاید خودش را نشان ندهد. مشکل از جایی شروع میشود که application آسیبپذیر باشد، یک dependency آلوده وارد image شود یا مهاجم بتواند از داخل کانتینر کاری فراتر از رفتار معمول برنامه انجام دهد.
در چنین شرایطی، root بودن کانتینر میتواند تفاوت بین یک حادثهٔ محدود و compromise شدن کل میزبان باشد.
وقتی داخل کانتینر دستور زیر را اجرا میکنیم:
docker run --rm -it alpine sh / # whoami root
این root فقط یک نام داخل کانتینر نیست.
در Docker، اگر user namespace فعال نباشد، کاربر root داخل کانتینر معمولاً همان شناسهٔ کاربری root روی میزبان است. البته کانتینر بهصورت پیشفرض همهٔ capabilityهای root را ندارد، اما همچنان با سطح دسترسی بالایی اجرا میشود.
یعنی اگر مهاجم بتواند از کانتینر خارج شود، دیگر با یک user معمولی روی میزبان روبهرو نیستیم؛ با root طرف هستیم.
نه.
اجرای کانتینر با user غیر root یکی از مهمترین کنترلهای امنیتی است، اما نباید آن را یک راهحل جادویی در نظر گرفت. امنیت کانتینر مجموعهای از لایههاست:
اجرای application با user غیر root
حذف capabilityهای غیرضروری
فعال کردن no-new-privileges
استفاده از seccomp و AppArmor یا SELinux
محدود کردن mountها
جلوگیری از دسترسی به Docker socket
اسکن imageها
استفاده از runtime security
بااینحال، non-root بودن یک خط دفاعی بسیار ارزشمند است؛ مخصوصاً وقتی یک اشتباه پیکربندی یا vulnerability در لایههای دیگر وجود دارد.
USER در Dockerfileیک Dockerfile ساده را در نظر بگیرید:
FROM python:3.12-slim WORKDIR /app COPY requirements.txt . RUN pip install --no-cache-dir -r requirements.txt COPY . . CMD ["python", "app.py"]
این image، مگر اینکه جای دیگری user مشخص شده باشد، برنامه را با root اجرا میکند.
نسخهٔ بهتر:
FROM python:3.12-slim WORKDIR /app RUN useradd --create-home --uid 10001 appuser COPY requirements.txt . RUN pip install --no-cache-dir -r requirements.txt COPY --chown=appuser:appuser . . USER appuser CMD ["python", "app.py"]
چند نکته در این مثال مهم است:
user اختصاصی برای application ساخته شده است.
مالکیت فایلهای application به همان user داده شده است.
دستور USER قبل از اجرای application قرار گرفته است.
برنامه دیگر با root اجرا نمیشود.
برای imageهای production بهتر است UID ثابت و مشخص داشته باشید، اما نباید فرض کنید این UID روی host نیز همان هویت را دارد. چیزی که اهمیت دارد کاهش privilege داخل کانتینر و محدود کردن سطح اثرگذاری application است.
گاهی بعد از اضافه کردن USER، application دیگر اجرا نمیشود. معمولاً یکی از این مشکلات وجود دارد:
برنامه میخواهد روی port کمتر از ۱۰۲۴ listen کند.
application میخواهد در مسیری بنویسد که مالک آن root است.
package یا dependency هنگام startup نصب میشود.
برنامه به دسترسیهایی نیاز دارد که قبلاً بهصورت ضمنی از root دریافت میکرد.
فایلهای موقت یا log directory مجوز مناسب ندارند.
این خطاها به این معنا نیستند که باید سریع به root برگردیم. معمولاً باید پیکربندی application را اصلاح کنیم.
مثلاً یک web application لازم نیست داخل کانتینر روی port 80 اجرا شود:
EXPOSE 8080
و در زمان اجرا میتوان آن را به port 80 روی host map کرد:
docker run -p 80:8080 myapp
در این حالت application با user غیر root روی port 8080 داخل کانتینر اجرا میشود، اما کاربر بیرونی از طریق port 80 به آن دسترسی دارد.
--cap-dropحتی اگر کانتینر با root اجرا شود، بهتر است capabilityهای غیرضروری را حذف کنیم. روش بهتر این است که همهٔ capabilityها را حذف و فقط موارد موردنیاز را اضافه کنیم:
bashdocker run \ --cap-drop=ALL \ --cap-add=NET_BIND_SERVICE \ myapp
البته قبل از اضافه کردن هر capability باید دقیقاً بدانیم application به چه چیزی نیاز دارد.
اضافه کردن capabilityهایی مثل موارد زیر باید با حساسیت زیادی انجام شود:
CAP_SYS_ADMIN
CAP_SYS_MODULE
CAP_SYS_PTRACE
CAP_NET_ADMIN
CAP_BPF
این capabilityها میتوانند دسترسیهای قدرتمندی در اختیار process قرار دهند. استفاده از --cap-add=ALL تقریباً همیشه نشانهٔ این است که تیم هنوز دقیقاً نمیداند application چه مجوزهایی لازم دارد.
no-new-privilegesحتی اگر application با user غیر root اجرا شود، بعضی executableها ممکن است با setuid سطح دسترسی بیشتری به دست آورند.
برای جلوگیری از این رفتار در Docker:
docker run \ --security-opt=no-new-privileges:true \ myapp
در Kubernetes نیز میتوان همین سیاست را در securityContext قرار داد:
content_copy yamlsecurityContext: allowPrivilegeEscalation: false
این تنظیم بهتنهایی application را امن نمیکند، اما جلوی یکی از مسیرهای رایج افزایش سطح دسترسی را میگیرد.
یک نمونهٔ پایه:
apiVersion: v1 kind: Pod metadata: name: secure-app spec: containers: - name: app image: example/app:1.0.0 securityContext: runAsNonRoot: true runAsUser: 10001 allowPrivilegeEscalation: false readOnlyRootFilesystem: true capabilities: drop: - ALL
البته readOnlyRootFilesystem ممکن است برای همهٔ applicationها بدون تغییرات اضافی قابل استفاده نباشد. بعضی برنامهها برای اجرای صحیح به نوشتن در /tmp یا directory مشخصی نیاز دارند. در چنین شرایطی بهتر است فقط همان مسیر ضروری را بهصورت volume موقت در اختیار application قرار دهیم، نه اینکه کل filesystem را writable کنیم.
مثلاً:
volumeMounts: - name: tmp mountPath: /tmp volumes: - name: tmp emptyDir: {}
این رویکرد بسیار بهتر از writable بودن کل root filesystem است.
گاهی واقعاً به root نیاز داریم؛ برای نمونه:
بعضی ابزارهای زیرساختی که با kernel کار میکنند
ابزارهای eBPF
برخی agentهای monitoring
container runtimeهای خاص
فرایندهای build در محیط کنترلشده
imageهایی که هنگام build package نصب میکنند
اما باید بین build-time privilege و runtime privilege تفاوت بگذاریم.
اینکه در زمان build برای نصب package از root استفاده کنیم، با اینکه application را در production با root اجرا کنیم، یکسان نیست.
الگوی مناسب معمولاً این است:
FROM golang:1.23 AS builder WORKDIR /src COPY . . RUN go build -o app ./cmd/app FROM gcr.io/distroless/static-debian12 COPY --from=builder /src/app /app USER 65532:65532 ENTRYPOINT ["/app"]
در این مدل:
مرحلهٔ build محیط کاملی دارد.
image نهایی فقط artifact موردنیاز را شامل میشود.
ابزارهای build و package manager وارد production نمیشوند.
application با user غیر root اجرا میشود.
attack surface کاهش پیدا میکند.
قبل از deploy شدن image این موارد را بررسی کنید:
docker inspect myapp
بررسی کنید:
آیا user اجرای container مشخص است؟
آیا container با root اجرا میشود؟
آیا capability اضافی دارد؟
آیا filesystem باید writable باشد؟
آیا volume حساس mount شده است؟
آیا Docker socket در اختیار container قرار گرفته است؟
آیا image از registry معتبر دریافت شده است؟
در Kubernetes نیز میتوان این کنترلها را با admission policy enforce کرد تا deploy شدن workloadهای ناامن به تصمیم دستی developer وابسته نباشد.
اجرای کانتینر با root همیشه به معنی وجود یک آسیبپذیری فوری نیست، اما سطح ریسک را بالا میبرد و در صورت وقوع container escape، پیامد حادثه را بسیار شدیدتر میکند.
یک رویکرد منطقی برای production این است:
application را با user غیر root اجرا کنید.
همهٔ capabilityها را حذف و فقط موارد ضروری را اضافه کنید.
allowPrivilegeEscalation را غیرفعال کنید.
root filesystem را تا حد امکان read-only کنید.
package را در runtime نصب نکنید.
Docker socket و mountهای حساس را وارد container نکنید.
این سیاستها را با admission control enforce کنید.
برای رفتار runtime نیز از ابزارهایی مانند Falco یا Tetragon کمک بگیرید.
امنیت کانتینر با یک flag حل نمیشود. اما همین تغییرهای بهظاهر ساده، مثل حذف root، میتوانند فاصلهٔ بین یک incident محدود و compromise شدن کل host را بسیار زیاد کنند.