
در بسیاری از تیمها، امنیت Kubernetes با این سؤال شروع میشود که آیا image آسیبپذیری دارد یا نه. این سؤال مهم است، اما کافی نیست.
اگر یک application داخل cluster compromise شود، مسئلهٔ اصلی فقط همان container نیست. باید بدانیم آن workload چه هویتی دارد، به چه APIهایی دسترسی دارد، چه secretهایی را میبیند و آیا میتواند از namespace یا service دیگری اطلاعات بگیرد یا نه.
به این مسیر گسترش دسترسی، معمولاً حرکت جانبی (Lateral Movement) گفته میشود. مهاجم ابتدا از یک نقطهٔ ضعیف وارد میشود و بعد تلاش میکند با استفاده از دسترسیهای موجود، به منابع ارزشمندتری برسد.
هدف امنیت Kubernetes این نیست که فرض کنیم هیچ containerای compromise نمیشود. هدف این است که اگر چنین اتفاقی افتاد، دامنهٔ خسارت محدود بماند.
یک مهاجم ممکن است از مسیرهای مختلف به container برسد:
آسیبپذیری در application
dependency مخرب یا آسیبپذیر
secret افشاشده
image آلوده
endpoint عمومی با احراز هویت ضعیف
تنظیمات اشتباه ingress یا API
دسترسی بیش از حد یک کاربر یا سرویس
بعد از ورود، مهاجم معمولاً بهسرعت محیط را شناسایی میکند. او به دنبال پاسخ این سؤالهاست:
این container با چه کاربری اجرا میشود؟
چه environment variableهایی وجود دارد؟
آیا token مربوط به Service Account در دسترس است؟
چه سرویسهایی در شبکه قابل دسترسی هستند؟
آیا این workload به metadata یا cloud credential دسترسی دارد؟
آیا container به host یا Docker Socket متصل است؟
هرچه اطلاعات و دسترسی اولیه بیشتر باشد، احتمال حرکت به سمت منابع حساستر افزایش پیدا میکند.
در Kubernetes، هر Pod میتواند با یک Service Account اجرا شود. این هویت برای برقراری ارتباط با Kubernetes API و بعضی سرویسهای دیگر استفاده میشود.
مشکل زمانی ایجاد میشود که workload بدون نیاز واقعی، از Service Accountای با دسترسی گسترده استفاده کند. اگر application compromise شود، مهاجم ممکن است بتواند از credential همان Service Account برای خواندن یا تغییر منابع cluster استفاده کند.
یک اشتباه رایج این است که تصور کنیم Service Account فقط برای سرویسهای پیچیده یا controllerها لازم است. در حالی که اگر application شما به Kubernetes API نیاز ندارد، بهتر است این دسترسی بهصورت صریح غیرفعال شود.
برای workloadهایی که نیازی به API ندارند، تنظیم زیر میتواند از mount شدن خودکار token جلوگیری کند:
apiVersion: v1 kind: Pod metadata: name: web spec: automountServiceAccountToken: false containers: - name: web image: example/web:1.4.2
این تنظیم بهتنهایی همهٔ ریسکها را از بین نمیبرد، اما یک credential غیرضروری را از داخل container حذف میکند.
کنترل دسترسی در Kubernetes با RBAC انجام میشود. در این مدل، Role یا ClusterRole مشخص میکند چه عملیاتی روی چه resourceهایی مجاز است و RoleBinding یا ClusterRoleBinding این مجوز را به یک هویت متصل میکند.
اصل مهم در RBAC، حداقل دسترسی (Least Privilege) است.
برای مثال، اگر یک controller فقط باید ConfigMapهای یک namespace را بخواند، نباید مجوز خواندن همهٔ Secretهای کل cluster را داشته باشد. همچنین دسترسی به resourceهایی مثل pods/exec، nodes، secrets و clusterrolebindings باید با حساسیت بسیار بیشتری بررسی شود.
این دو مجوز شبیه هم نیستند:
خواندن وضعیت Podها در یک namespace
اجرای command داخل هر Pod در کل cluster
دومی میتواند مسیر بسیار قدرتمندتری برای دسترسی به applicationها و credentialهای دیگر ایجاد کند.
قبل از دادن هر permission، سه سؤال بپرسید:
این سرویس واقعاً به این resource نیاز دارد؟
آیا فقط به یک namespace محدود میشود؟
آیا فقط read لازم است یا write هم ضروری است؟
اگر پاسخ دقیق نداریم، نباید permission را بهصورت پیشفرض اضافه کنیم.
Secretها معمولاً شامل credentialهایی هستند که برای ارتباط با database، registry، API خارجی یا سرویسهای داخلی استفاده میشوند. اگر یک Service Account بتواند Secretهای بیشتری از نیاز خود بخواند، compromise شدن یک workload میتواند به افشای credential چند سرویس دیگر منجر شود.
نکتهٔ مهم این است که Secret در Kubernetes به معنی رمزنگاری کامل و خودکار نیست. نحوهٔ ذخیرهسازی، دسترسی به API، encryption at rest، لاگها و روش mount شدن secret همگی اهمیت دارند.
چند اقدام پایهای برای کاهش ریسک:
دسترسی خواندن Secretها را فقط به سرویسهای ضروری بدهید.
Secret را در image، Git و log قرار ندهید.
credentialها را کوتاهعمر و قابلتعویض طراحی کنید.
در صورت افشا، rotate کردن را بخشی از فرایند incident response بدانید.
دسترسی تیمها و automationها به Secret را جداگانه بررسی کنید.
اگر application فقط یک credential محدود برای یک database لازم دارد، نباید به همهٔ Secretهای namespace دسترسی داشته باشد.
Namespace برای نظمدهی و جداسازی منابع بسیار مفید است، اما بهتنهایی یک مرز امنیتی کامل محسوب نمیشود.
اگر network policy وجود نداشته باشد، یک Pod در namespace عمومی ممکن است بتواند به سرویسهای namespaceهای دیگر متصل شود. اگر RBAC درست تنظیم نشده باشد، یک Service Account ممکن است همچنان به منابع خارج از namespace دسترسی داشته باشد.
برای جداسازی واقعیتر باید چند لایه کنار هم قرار بگیرند:
namespaceهای جداگانه
RBAC محدود به همان namespace
NetworkPolicy برای کنترل ارتباط
محدودیتهای resource و quota
admission policy
node pool جدا برای workloadهای حساس، در صورت نیاز
هیچکدام از این موارد بهتنهایی کافی نیستند. امنیت با ترکیب چند کنترل مستقل قویتر میشود.
در بعضی clusterها، Podها بدون محدودیت میتوانند با تعداد زیادی از سرویسهای داخلی ارتباط برقرار کنند. این وضعیت برای توسعه ساده است، اما در زمان compromise شدن یک application، دامنهٔ حمله را بزرگ میکند.
NetworkPolicy کمک میکند ارتباطهای مجاز را صریح تعریف کنیم. برای مثال، یک frontend ممکن است فقط اجازهٔ اتصال به API داشته باشد و API نیز فقط بتواند به database متصل شود.
سؤال مناسب این نیست که «آیا این Pod به شبکه دسترسی دارد؟»؛ سؤال بهتر این است:
این Pod دقیقاً باید با کدام سرویسها ارتباط داشته باشد و چرا؟
هر ارتباطی که در policy تعریف نشده باشد، باید با دقت بررسی شود. البته باید مطمئن شد CNI مورد استفاده از NetworkPolicy پشتیبانی واقعی میکند؛ صرفاً وجود فایل policy به معنی enforce شدن آن نیست.
بعضی تنظیمات Pod، مرز بین container و node را ضعیف میکنند:
privileged: true
mount کردن مسیرهای حساس /host
استفاده از hostPID یا hostNetwork
افزودن capabilityهای غیرضروری
mount کردن Docker Socket یا runtime socket
اجرای process با کاربر root
این تنظیمات همیشه به معنی compromise قطعی نیستند، اما سطح حمله را بهشدت افزایش میدهند. اگر مهاجم از داخل container بتواند به credential یا socket مربوط به node برسد، ممکن است از سطح application به سطح زیرساخت نزدیک شود.
برای همین Pod Security Standards و policyهای admission باید از ورود workloadهای پرخطر جلوگیری کنند. اجرای workload با کاربر غیر root، حذف capabilityهای اضافی و استفاده از filesystem فقطخواندنی، کنترلهای پایهای اما مهم هستند.
نمونهای از یک security context محدودتر:
securityContext: runAsNonRoot: true allowPrivilegeEscalation: false readOnlyRootFilesystem: true capabilities: drop: - ALL
البته این تنظیمات باید با نیاز واقعی application آزمایش شوند. هدف، حذف دسترسیهای غیرضروری است؛ نه اضافه کردن تنظیماتی که باعث اختلال بدون تحلیل شوند.
اگر cluster روی یک cloud provider اجرا شود، باید دسترسی workload به metadata service و credentialهای cloud هم بررسی شود.
یک application compromiseشده ممکن است تلاش کند token یا اطلاعاتی را پیدا کند که برای دسترسی به object storage، queue، registry یا سرویسهای مدیریتی استفاده میشود. اگر هویت workload با مجوزهای گسترده به cloud متصل شده باشد، حادثهٔ داخل یک Pod میتواند به منابع خارج از cluster هم برسد.
راهکارهای مناسب شامل استفاده از هویت جدا برای هر workload، tokenهای کوتاهعمر، محدود کردن نقشهای cloud و جلوگیری از credentialهای ثابت داخل environment variableهاست.
وقتی فقط وضعیت نهایی را میبینیم، تشخیص حرکت جانبی دشوار میشود. باید رویدادهای مهم را ثبت و بررسی کنیم:
درخواستهای غیرعادی به Kubernetes API
تلاش برای خواندن Secretها
اجرای command داخل Podها
ایجاد Pod یا Service جدید توسط هویت غیرمنتظره
تغییر RoleBindingها
ارتباط شبکهای غیرمعمول بین namespaceها
اجرای container با تنظیمات privileged
لاگ بدون alert و تحلیل، فقط حجم زیادی از داده تولید میکند. بهتر است برای رفتارهای پرریسک، baseline مشخص شود و رویدادهای خارج از آن بهصورت قابل پیگیری گزارش شوند.
برای هر workload میتوان این مدل ساده را اجرا کرد:
هویت workload را مشخص کنید.
تمام permissionهای RBAC را فهرست کنید.
permissionهای بلااستفاده را حذف کنید.
دسترسی به Secretها را محدود کنید.
ارتباط شبکهای مجاز را تعریف کنید.
security context را سختگیرانهتر کنید.
دسترسی به host و cloud metadata را بررسی کنید.
رویدادهای حساس را audit و monitor کنید.
سناریوی compromise را در tabletop exercise یا محیط آزمایشی امتحان کنید.
سؤال نهایی این است: اگر همین Pod امروز compromise شود، مهاجم چه resourceهایی را میبیند و چه تغییراتی میتواند ایجاد کند؟
امنیت Kubernetes با امن بودن image تمام نمیشود. image فقط چیزی است که اجرا میشود؛ هویت، permission، شبکه و runtime مشخص میکنند آن workload بعد از اجرا چه قدرتی دارد.
یک container محدود و بدون credential غیرضروری، حتی در صورت compromise شدن، دامنهٔ خسارت کوچکتری ایجاد میکند. در مقابل، containerای که با Service Account قدرتمند، دسترسی گسترده به Secretها، شبکهٔ باز و تنظیمات privileged اجرا میشود، میتواند به نقطهٔ شروع یک حادثهٔ بزرگتر تبدیل شود.
بهترین دفاع این نیست که امیدوار باشیم هیچ workloadای compromise نشود. بهترین دفاع این است که هر workload فقط به اندازهٔ نیازش قدرت داشته باشد و هر حرکت مهمی در cluster قابل مشاهده و قابل پاسخگویی باشد.