فعالان عرصه بی صاحب سیاسی ایران به چند دسته تقسیم می شوند:
این دسته کسانی هستند که به شدت ساده لوح بوده و بدون هیچ عایدی صرفا عمر خود را در ناسزا گویی به نظام یا «رژیم» هدر می دهند. هوش سیاسی این دسته در حد هویج پخته، و هوش اقتصادی آنان در حد هویج خام است.
این دسته مشابه دسته «الف» است، ولی اندکی در بعد اقتصادی پیشرفته تر عمل کرده و در ازای فحاشی و سیاه نمایی شبانه روزی علیه نظام و «رژیم»، پاداش هایی جزئی دریافت می کند. این پاداش ها شامل تنوعی چشمگیر است که از دستمزد ماهانه چند ده دلاری تا ساندویچ مکدونالد با نوشابه کوکاکولا یا پپسی را در بر می گیرد!
تعداد بسیار معدود و کمی از دسته «ب» چنانچه از خود استعداد و توانایی چشمگیری بروز دهند، طرف کنترات های چرب و چیل تر با ان جی او ها یا نهادهای اطلاعاتی و امنیتی غربی قرار گرفته و به مرحله درآمدهای سالانه چند ده هزار دلار ارتقا پیدا می کنند. در موارد استثنائی این افراد ممکن است به ارقام چندصد هزار دلاری یا حتی چند میلیون دلاری هم برسند. هوش سیاسی و اقتصادی این دسته به میزان چشمگیری بیشتر از دو دسته قبلی است.
این دسته در عرصه سیاسی کاملا حفظ ظاهر کرده و تمام قد از نظام و ولایت فقیه حمایت می کنند. لیکن سرمایه سیاسی که از این طریق بدست آورده اند را در راه دستیابی به رانت های اقتصادی نجومی مصرف می کنند. عواید اقتصادی که نصیب این دسته می گردد با استادی بی نظیری و به گونه ای استتار می شود که این عده معمولا ژست «مردمی» و «مستضعف» و «اجاره نشین» و «ساده زی» بودن دارند!
هوش سیاسی این عده بسیار بالا و هوش اقتصادی آنان هم بسیار بیشتر از هوش سیاسی ایشان است. در حقیقت این دسته هوشمندترین و ذکی ترین فعالان سیاسی و اقتصادی کشورند. لیکن متاسفانه هوش سیاسی و اقتصادی آنها در جهت منافع شخصی و گروهی و جناحی و باندی و مافیایی فعال است. درآمد واقعی این عده در حد صدها میلیون و گاهی حتی در اندازه میلیاردها دلار است.
این دسته اگر چه صادقانه به دنبال منافع بلندمدت نظام و کشور و ملت هستند، لیکن متاسفانه بهره هوشی سیاسی و اقتصادی چندانی ندارند. البته این دسته نسبت به دسته های «الف» و «ب» هم هوش سیاسی بسیار بالاتری دارند و هم هوش اقتصادی بالاتری. لیکن نسبت به گروه «ج» گاهی، و نسبت به گروه «د» همیشه هوش سیاسی پایینتری دارند.
این دسته به لحاظ سیاسی قطعا از ولایت فقیه حمایت می کنند، اما بر خلاف گروه «ه» این حمایت به دلایل ارزشی و ایدئولوژیک نیست. بلکه ناشی از هوش سیاسی است که منافع بلند مدت شخصی و گروهی و ملی را به درستی تشخیص می دهد. این دسته هم هوش سیاسی بسیار بالایی داشته و هم هوش اقتصادی بالایی دارند. لیکن متاسفانه به دلیل قلت تعداد و لذا وزن سبکی که در عرصه سیاسی پیدا می کنند، نهایتا خیلی هنر کنند می توانند در عرصه اقتصادی منافع شخصی خود را تامین کرده و در عرصه سیاسی جهت تربیت کادرهای سیاسی کارامد برای آینده تلاش نمایند. هوش اقتصادی این دسته باعث می شود منشاء و شیوه توزیع رانت در کشور را به درستی تشخیص داده و به این ترتیب در انتفاع شخصی موفق بوده و ظاهر فریبکار «مستضعف» و «اجاره نشین» و «مردم گرسنه» نداشته باشند. اما از طرف دیگر هوش سیاسی این دسته در حدی است که منافع بلند مدت خود را در گرو امنیت و توسعه و ثبات ملی دیده و نسبت به شیوه های مخرب توزیع رانت در کشور معترض باشند.
اما از آنجا که عقل عوام به چشمشان است، و همچنین از آنجا که عرصه سیاسی ایران به شدت عوام زده است، آدرس های غلط به شیوه زیر بسیار رایج و پذیرفته شده اند:
1- گروه های «الف»، «ب»، و «ج»، گروه های «د»، «ه»، و «و» را مخلوط کرده و مدعی هستند همه هوادارن نظام ساندیس خور (خصلت گروه «الف»!) و ارزشی (خصلت گروه «ه») و دزد و رانت خوار (خصلت گروه «د») هستند!
2- گروه «ه» گروه های «الف»، «ب»، «ج»، و «و» را مخلوط کرده و ادعا می کند همه غیر ارزشی ها سمپات های اپوزیسیون برانداز هستند که از سرویس های اطلاعاتی بیگانه پول گرفته و به دنبال دزدیدن پول مردم هستند!
3- گروه «د» به راحتی گروه «ه» را فریب داده و وادار به حمایت از برنامه های فرصت طلبانه خود می کند. به این ترتیب وزن گروه «د» بالاتر رفته و گروه «و» نادیده گرفته می شود.
4- گروه «ج» به سادگی گروه «ب» را سازماندهی کرده و گروه «الف» را با خود همسو می کند و از این طریق ظاهری «پر طرفدار» و «پُر فالوور» برای خود ایجاد کرده و قادر به فریب کنترات دهندگان غربی می شود.
5- گروه «ب» به مصداق مثل «کافر همه را به کیش خود پندارد» گروه «ه» را به «ساندیس خوری» متهم می نماید!
در این بازی سیاسی:
دست آخر اینکه گروه «الف» و «ب» از گروه «ج» بازی می خورند و گروه «ه» از گروه «د» بازی می خورد. اما گروه «و» نه از کسی بازی می خورد و نه کسی آنها را بازی می دهد!
دعوای تمام این گروه ها با هم بی اهمیت و بی حاصل است. تنها دعوای گروه «د» و گروه «و» است که اهمیت دارد. اگر روزی بالاخره گروه «و» بر «د» چیره شود، بسیاری از مشکلات اساسی حل خواهد شد. فعلا چنین تحولی در چشم انداز نیست.
وقتی نایب رئیس مجلس شورای اسلامی می فرماید:
حجتالاسلام والمسلمین مجتبی ذوالنوری (نایب رئیس مجلس شورای اسلامی) با بیان اینکه بیست و نهمین اثاثکشی خانه را انجام دادم و به خانوادهام گفتم بعد از این همه مدت اجارهنشینی، هر بار موقع عوض کردن خانه، لرزه به تنم میافتد، گفت: امسال صاحبخانه ۴۰ درصد روی اجارهام گذاشت و من نماینده مجلس هم نمیتوانم چیزی بگویم.
چنین بیاناتی بیش از هر چیزی نشان می دهد نایب رئیس مجلس از نظر شناخت معادلات اقتصادی حاکم بر کشور دچار ضعفی جدی است. چون پولدار شدن در این مملکت یکی از ساده ترین کارهاست، مشروط بر اینکه بازی را بشناسیم و صد البته از یک نماینده مجلس انتظار می رود بازی را بشناسد!
نماینده مجلسی که بعد از 29 اثاث کشی هنوز اجاره نشین است یا از دسته «د» است یا از دسته «ه». اما قطعا از دسته «و» نیست. با همین ذره بین نگاهی به بقیه بیاندازیم خیلی مسایل روشن خواهد شد.